Opvoedvraag: hoe kun je iemand helpen die lijdt aan postpartum depressie?

Anna van den Breemer schrijft elke week over een alledaags opvoedkundig probleem waarvoor ze een oplossing zoekt. Deze week: postpartum depressie.

Beeld Claudie de Cleen

Brooke Shields, Chrissy Teigen, Reese Witherspoon, Adele, Gwyneth Paltrow en Serena Williams: wat hebben deze vrouwen - naast roem - met elkaar gemeen? Ze vertelden openhartig dat ze na de bevalling last hadden van depressieve gevoelens. Alsof je ‘bedekt bent met teer’ en ‘onder water leeft’, zo omschreef zangeres Alanis Morissette haar mentale conditie. Deze openheid achteraf is natuurlijk een goede zaak, maar wat als een vrouw er midden in zit? Hoe kun je iemand bijstaan die lijdt aan een postpartum depressie?

Dit zeggen de deskundigen

In Nederland kampen jaarlijks ongeveer 23 duizend vrouwen met een depressie na de geboorte van hun kind. Dat is zo’n 15 procent. Volgens experts worden de klachten niet altijd herkend of gemeld, omdat vrouwen uit schaamte zwijgen over hun problemen.

‘In feite is postpartum depressie niet anders dan een gewone depressie, maar die nu optreedt bij een vrouw op een moment dat het sociaal gezien niet wordt geaccepteerd door haar omgeving’, zegt Victor Pop, hoogleraar Eerstelijnszorg Universiteit van Tilburg en voormalig huisarts. ‘Dat postpartum depressie wordt veroorzaakt door een schommeling in de hormonen is een fabel.’

Waarom is het taboe nog zo groot? ‘Alles is planbaar in deze eeuw’, aldus Pop. ‘Als je besluit een kind te nemen, dan moet je niet gaan zeuren als het niet goed gaat.’

Met zijn onderzoeksgroep hield Pop diepte-interviews met zwangere vrouwen. ‘We zagen dat partnerbetrokkenheid een belangrijke buffer is tegen depressieve stemmingen.’

Het leven van een kersverse moeder staat op zijn kop en het slaapgebrek stapelt zich op: logisch dus dat er niet constant een jubelstemming heerst. Hoe weet je of er sprake is van een depressie? ‘Volgens de Edinburgh Postnatal Depression Scale zijn er twee hoofdsymptomen: sombere gedachten en verlies in interesse en plezier’, zegt Pop. ‘Als de moeder die klachten heeft, maar toch normaal kan functioneren, dan spreek je van depressieve klachten, geen depressie.’

Wat kun je doen?

‘Ga geen doktertje spelen. Een blinde darm ga je er zelf ook niet uithalen’, adviseert Victor Pop. Hulp inschakelen dus. ‘Als huisarts heb ik te vaak meegemaakt dat de moeders of partners te laat aan de bel trekken omdat ze meenden het zelf te kunnen oplossen.’

‘Een moeder zonder roze wolk laat dat niet makkelijk zien. Je moet dus doorvragen als je het vermoeden hebt dat ze depressief is’, zegt Tilda Timmers, therapeut voor moeders met een postnatale depressie en auteur van het boek En toen kreeg ik weer lucht. ‘Prik door het masker heen. Ga langs of bel in plaats van te appen. Let op haar lichaamstaal. Dat masker zetten vrouwen op omdat ze bang zijn te worden weggezet als een slechte moeder.’

Toen Timmers zelf depressief werd na de geboorte van haar kind vertelde ze dit aan niemand, ook niet aan haar man. ‘Ik dacht: dan gaat hij bij me weg.’ Timmers had last van angstgedachten, ook wel intrusies genoemd. ‘Ik dacht: wat als ik de kinderwagen loslaat op de brug? En: met dat mes uit de vaatwasser kan ik mijn kind doden. Ik voelde me hier erg schuldig over. Ik wist toen niet dat die gedachten voortkomen uit het waarschuwingssysteem in je brein en dat het niet betekent dat je dit ook wilt doen.’

Mensen hebben de neiging om met oplossingen of ongevraagde adviezen te komen (‘Probeer eens een papfles, dan slaapt-ie vanzelf door’). ‘Daar heeft een moeder op dat moment geen behoefte aan’, zegt Timmers. ‘Stel open vragen. Luister gewoon. Stel je kwetsbaar op en deel dat jij als ouder soms ook twijfelt of je het goed doet. Zeg dat het goedkomt.’

Meer opvoedkwesties?
Is een bijbaan de beste manier om je kind financiële zelfstandigheid bij te brengen? Wat kan ik in de opvoeding doen om racisme tegen te gaan? Wat als jouw kind niet wil spelen met het kind van vrienden? Lees hier de andere afleveringen van de opvoedserie. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden