Opvoednieuwsbrief: Hoe overleef ik het stiefgezin | Fidan Ekiz smeert de boterhammetjes de avond ervoor

Andermans kind opvoeden is niet gemakkelijk. Hoe houd je het toch een beetje leefbaar in het stiefgezin? Verder in deze nieuwsbrief: we keken mee hoe het er ’s ochtends aan toe gaat bij journalist Fidan Ekiz. ‘Om half drie ’s nachts denk ik: ik heb nog helemaal geen slaap. En dan gaat ’s morgens de wekker en ben ik halfdood.’

De personages in de serie Bonusfamiljen. Beeld Ulrika Malm/SVT legal

Het weinig opbeurende feit dat één op de drie huwelijken strandt kennen we. Maar het samengestelde gezin wat daar vaak op volgt, bestaande uit twee nieuwe partners met hun (stief)-kinderen, heeft nóg minder kans van slagen: bijna tweederde haalt de eerste vijf jaar niet. Bekijk één aflevering van de Zweedse Netflixserie ‘Bonusfamiljen’ (aanrader!) en het wordt direct pijnlijk duidelijk hoe lastig het is om een goede stiefouder te zijn.

Het is een probleem waar behoorlijk wat Nederlanders mee kampen, want volgens het CBS wonen er ruim 150 duizend stiefgezinnen in Nederland met bijna 300 duizend stiefkinderen. Waarom gaat het zo vaak mis?

(tekst gaat door na de video)

Dit zeggen de deskundigen

Een klassieke beginnersfout is dat de volwassenen te hard van stapel lopen. Ze zijn verliefd en willen dolgraag samenzijn. ‘Moeder of vader denkt na een pijnlijke scheiding: en nu is het mijn tijd, ik heb recht op liefde’, zegt Gideon de Haan, mediator, gezinscoach en co-auteur van het boek Het Stiefsucces (2018). ‘Maar er zijn kinderen in het spel die verdrietig zijn omdat ze iets zijn verloren. Zij hebben niet de compenserende emotie van het verliefd-zijn en koesteren loyaliteit naar de andere ouder.’ In een korte tijd grote stappen nemen, zoals binnen een half jaar met elkaar in één huis gaan wonen, is daarom geen goed idee.

Maar hoe weet je als stiefouders dat het te snel gaat? ‘De kunst is goed luisteren naar de kinderen’, zegt De Haan. ‘Achter een zinnetje als ‘ik vind het gezelliger als we gewoon met z’n drieën eten’, dus zonder de nieuwe partner, kan veel zitten. Doorvragen als ouder is nodig, ook al zijn de antwoorden je niet welgelegen.’

Volgens filosoof Corrie Haverkort, auteur van het boek Van woede naar redelijkheid, over emoties dilemma’s en erkenning bij scheiding, nieuwe partner en samengesteld gezin, is er een duidelijk criterium om te weten of je klaar bent voor het samenvoegen van de twee gezinnen. ‘Pas als je de kinderen van je partner niet alleen kunt verdragen, maar ook echt om hen kunt geven. Dat je met liefde een vieze luier verschoont, kots opruimt, een kind met zweterig hoofdje in bed neemt en bij een woede-uitbarsting kunt denken: ach, ja, die doet nu even zo. Het gaat om dat milde gevoel.’

Maar ook als er met geduld naar een samengesteld gezin is toegewerkt, kan de praktijk weerbarstig zijn. ‘In het begin is het verenigen van twee gezinsculturen nog interessant, maar als de nieuwigheid eraf is, wordt het moeilijk’, zegt Haverkort. ‘Voor kinderen voelen andere taal- en eetgewoontes al snel als verraad van het gezin waar ze ooit deel van uitmaakten.’ Volgens Haverkort is de reden dat het stiefgezin het vaak niet redt duidelijk: de kinderen. ‘Ouders zijn vaak verbaasd over hoe complex dat vraagstuk is.’ Het moeilijkste punt is het opvoeden van elkaars kind.’ Om misverstanden te voorkomen heeft Haverkort Het Stiefouderschapsplan ontwikkeld met daarin 18 onderwerpen die je vooraf met elkaar moet bespreken. Zoals: wie wordt de hoofdopvoeder en de mee-opvoeder? En wat is de positie van de ex-partner die de andere ouder is van het kind? 

Hoe moet het dan wel?

Een samengesteld gezin hoeft niet altijd one big happy family te zijn. Ouders zijn soms terughoudend om alleen met hun eigen kinderen iets te ondernemen, bang om de stiefouder of stiefkinderen buiten te sluiten, merkt Gideon de Haan. En ook stiefouders durven vaak niet te zeggen dat ze ruimte alleen nodig hebben, ze zijn immers zélf in het nieuwe gezin gestapt. De Haan: ‘Je moet vooral niet verkrampt raken. Je kunt als stiefvader of -moeder prima zeggen: gaan jullie lekker samen naar de dierentuin, dan heb ik bij terugkomst de pannenkoeken klaarstaan.’ 

Meer over opvoeden

Fidan Ekiz in de Ochtendspits

Journalist en presentatrice Fidan Ekiz is een nachtmens en dus valt de vroege ochtend haar zwaar. Hoe hard ze ook door het huis rent, ze arriveert steevast met haar zoontje vijf minuten te laat op zijn school. 'Ik heb alles geprobeerd. Broodjes klaarleggen, fruit klaarleggen. Ik moet mezelf echt opnieuw uitvinden om op tijd te komen.'

Welke achternaam geef je je kind als je allebei een grote affiniteit hebt met je eigen achternaam?

'Mijn vriend en ik hopen volgend jaar een kind te krijgen. We hebben allebei grote affiniteit met onze achternaam. Mijn vriend wordt meestal bij zijn achternaam genoemd en wil als enige zoon van het gezin die naam doorgeven. Ik draag mijn moeders achternaam. Mijn vriend heeft neven die zijn naam kunnen voortzetten, ik ben als enig kind de laatste in Nederland van mijn tak van de stamboom.' Volkskrant-lezers geven advies in deze kwestie. Lees hun antwoorden hier.

Beeld Volkskrant

‘Bij leed tegen kinderen zeggen 'denk er maar niet aan' werkt niet’

Toen ze op 5-jarige leeftijd plots haar moeder verloor, werd Liesbeth Coltof, scheidend artistiek leider van de Toneelmakerij, overal van weggehouden, ook van de begrafenis. Door al dat verdoezelen koos Coltof ervoor om als regisseur bijna dertig jaar lang onderwerpen op het jeugdtoneel te brengen die tot ophef leidden en door docenten, ouders en theaterdirecteuren als te zwaar werden bestempeld. De dood bijvoorbeeld. Lees het het interview met deze bijzondere vrouw.

Beeld Bart Grietens

Het Beste van de Gids

Urgente e-mails bestaan niet: 6 tips om je inbox in bedwang te houden

De enorme hoeveelheid e-mails waar we dagelijks mee bestookt worden, zorgt bij veel mensen voor stress en onwelkome afleiding. ‘Een lege inbox is een leeg hoofd’, zegt Jelle Drijver, die cursussen slimmer werken organiseert. Maar hoe doe je dat? Met deze tips krijg je die overstromende inbox weer onder controle.

Beeld Colorbox

De moderne paradox: internet zou ons leven makkelijker moeten maken, maar levert vooral stress op

’s Ochtends tijdens het ontbijt de mail checken en tijdens een vergadering een groepsapp van het voetbalteam beantwoorden. Alles kan en moet nú, omdat de lokroep van de rode bolletjes en piepjes moeilijk te weerstaan is.  Wie denkt dat het beantwoorden van dat ene appje of het liken van die ene lollige foto geen kwaad kan, omdat het maar een paar seconden in beslag neemt, komt bedrogen uit. Het altijd maar bereikbaar zijn en het continue informatiebombardement eisen hun tol. Is er nog een uitweg? 

Beeld Krista van der Niet

Opruimen alsof je gaat verhuizen: tips van een vastgoedstylist

Ooit je huis te koop gezet? Dan ken je vast die opruimstress als er een mogelijke koper op de stoep staat. Waarom zou je wachten tot je wilt verhuizen om je huis te laten shinen? Een vastgoedstylist geeft haar beste tips. Voor in de badkamer: zet een fijne plant in de hoek. In de slaapkamer leg je een fijne sprei op het bed want dan zie je het oude beddengoed niet. Dan wat extra kussens, nachtkastjes en twee dezelfde sfeerlampen naast het bed. En je bent een heel eind in het hotelkamergevoel.’

Beeld Jansje Klazinga
Beeld Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.