Opvoednieuwsbrief: Hoe leer je je kind opruimen? | Het ochtendritueel van Ionica Smeets

In het kader van de Volkskrant Oktober Opruim Challenge slaan we deze maand massaal aan het poetsen en organiseren. Maar moeten we de kinderen niet ook wat meer opruimtaakjes geven? En wat is een handige manier om dat voor elkaar te krijgen (liefst zonder al te veel drama). Verder in deze nieuwsbrief: we bezochten wetenschapsjournaliste Ionica Smeets om te zien hoe zij het ’s morgens alle ballen hoog houdt. 'We zijn allemaal rommelkonten hier.'

Beeld Colourbox

Vanaf nu kun je elke woensdagmiddag interessante opvoedkwesties en trends op het gebied van modern ouderschap in je mailbox ontvangen. Schrijf je hier in voor de opvoednieuwsbrief.

‘Als het om opruimen gaat, zijn we allemaal autodidact’, schrijft opruimgoeroe Marie Kondo in haar bestseller waarvan er wereldwijd vier miljoen zijn verkocht. Ze vindt het vreemd dat recepten van oma op dochter op kleinkinderen worden doorgeven als familietradities, maar opruimvaardigheden niet. ‘Kinderen hebben anno 2016 frappant weinig vaste taken. Afwasmachine inruimen is zowat het zwaarste wat de meeste kinderen ten deel valt’, schrijft ook schoonmaakdeskundige Diet Groothuis in Het Grote Poetsboek. Zonde, want hoe je een huis leefbaar houdt zou niet misstaan in de opvoeding van jongens en meisjes.

Maar hoe pak je dat aan als ouder? Ruzies over uitpuilende kamers en rondslingerende sokken en barbiepoppen zijn geen huishouden vreemd.

Een kind is vanaf ongeveer zesjarige leeftijd in staat zelfstandig op te ruimen. Maar ouders kunnen veel eerder beginnen met het aanleren van opruimen. ‘Kinderen pikken op wat ze zien, dus je kunt al met je dreumes samen spullen gaan opbergen’, zegt opvoedcoach Pauline van Soldt. ‘Peuters houden van nadoen, maak daar gebruik van. Laat ze maar met een stofdoek achter je aangaan, maar let niet op het resultaat.’

Een 7-jarige met de opdracht ‘ga je kamer opruimen’ naar boven sturen, heeft weinig zin. Vaders en moeders moeten het zo concreet mogelijk maken: zet de knuffels op de plank, de boekjes in de kast, de blokken in de kist. ‘Een jong kind is snel afgeleid tijdens het opruimen en zal snel geneigd zijn weer te gaan spelen, dus je moet het proces wel een beetje begeleiden’, zegt professional organizer Hilde Verdijk van Yourganize. Het vergt investering van de ouders, maar het zal zich later uitbetalen. Het helpt om het opruimen leuk te maken. ‘Je kunt een kookwekker zetten en zeggen: wie de meeste spullen kan opruimen! Of: we doen nu wie kan het snelst tien spullen kan vinden die niet op de goede plek staan.’

Dat brengt ons bij een belangrijk volgend punt: opruimen wordt lastig als de dingen geen duidelijke plek in huis hebben. Markeer dus waar de duplo en de knutselspullen horen, door bijvoorbeeld labels te plakken op kisten of lades. ‘Als de kinderen nog niet kunnen lezen, kun je foto’s gebruiken’, zegt Verdijk. ‘Laat kinderen zelf meedenken over de opbergplek. Ze zijn veel kleiner van stuk en zullen misschien heel andere ideeën hebben waar ze hun potloden willen leggen. Dan zijn ze ook sneller geneigd die spullen daar weer terug te leggen.’

Dat klinkt simpel. Maar waarom hebben bijna alle kinderen zo’n grondige hekel aan opruimen? Volgens Verdijk heeft dat te maken met het feit dat de overgang van spelen naar opruimen vaak te abrupt is. ‘Opeens zegt moeder of vader: ‘hup, opruimen, want we gaan eten’. Daar heeft een kind, dat middenin het spel zit, geen boodschap aan. Kondig het aan: over een minuut gaan we alles opbergen.’ Doordat het een dagelijks terugkerend klusje is, leren ze dat opruimen bij het spelen hoort. Dat het ook gewoon fijner is. ‘Een grote hoop speelgoed nodigt niet uit tot spelen en op een verdwaald legoblokje staan, doet pijn.’

En hoe zit het met pubers – een categorie apart in de opvoeding? ‘Voor pubers is weigeren om op te ruimen het ideale afzetmiddel. Je kunt er veel ruzie over maken, maar ik zou ook zeggen: pick your battles’, zegt Verdijk. ‘Probeer een duidelijke afspraak te maken dat één keer per week de grond in hun kamer helemaal vrij moet zijn zodat er gestofzuigd kan worden. Laat ze de consequenties voelen. Geen kleding in de wasmand? Dan hebben ze geen schone dingen om aan te doen. Jammer dan.’

Ook een vraag over opvoeden? Mail naar a.vandenbreemer@volkskrant.nl

Meer over opvoeden

De ochtendspits met Ionica Smeets

Eén kind nog in pyjama, de ander achter zijn stripboek: hoe krijg je ’s ochtends iedereen op tijd de deur uit? Dat lukt Ionica Smeets, hoogleraar wetenschapscommunicatie in Leiden, lang niet altijd. ‘Soms zijn we net iets te laat op het schoolplein.’ Hoe ze het drukke gezinsleven volhoudt? ‘Veel slapen en het scheelt dat je weet dat dit de zwaarste jaren zijn.’

Voeden we onze kinderen te perfectionistisch op?

Van oudsher is het Nederlandse onderwijs vooral gericht op gelijke kansen en het wegwerken van achterstanden. De bollebozen moesten het zelf maar uitzoeken. Maar nu heeft eenderde van de basisscholen een 'plusklas' voor de hoogvliegers. Maakt dat jongeren ziek van perfectionisme?

Beeld anp

Nederlandse kinderen eten niet genoeg groente en fruit (vergeleken met die andere Europese kinderen)

Waarschijnlijk doet u uw stinkende best om dagelijks een appel en stronk broccoli dat kindermondje in te krijgen. Het kan altijd beter, vinden deze experts. ‘Onze kinderen leven op brood en melk en dat brood is zelden volkoren. Dat is wit of bruin, maar dan met een kleurtje of een krentenbol. Ze eten op die momenten geen groente, geen vis, weinig fruit, weinig vezels – al die dingen waarvan we weten dat ze gezond voor je zijn op de lange termijn.'

Beeld Astrid Anna van Rooij

Het Beste van de Gids

Zo maak je schoon schip na een scheiding: begin met opruimen

Volkskrant-redacteur Arno Haijtema schreef een prachtig stuk over hoe zijn echtscheiding hem dwong om orde op zaken te stellen in huis. Weg met de rommel dus. 'Ook kwam het besef dat ik me meer vastklampte aan spullen om het verleden vast te houden dan goed was. Dat de chaos me hinderde, omdat ik elke dag, al jarenlang, tussen alle onnutte zaken moest zoeken naar iets (paspoort, rijbewijs, OV-kaart, snoertje) dat ik plotseling wel echt nodig had.'

Beeld Krista van der Niet

Ontspullen kun je leren: gouden tips van professionele organizers

Opruimen, declutteren, ontspullen: ironisch genoeg verschijnen hier veel boeken over (nog meer spullen!). Waarom hebben we hier nu zo’n behoefte aan?  En opruimcoach Tante Sjaan Pakt het aan geeft tips. Te beginnen met verpakkingen, die moeten allemaal weg. 'Veel mensen weten echt niet wat ze hebben. Dus pleisters, niet allemaal in een doosje laten zitten, want dan weet je tenminste of je nog genoeg hebt voor de eerste calamiteit. Als ik ga opruimen bij mensen, heb ik minstens drie vuilniszakken met verpakkingen.'

Beeld Ellen Mandemaker

Opruimervaringen delen met lotgenoten? Dat kan via onze groep op Facebook

 Via de Facebook-groep De Volkskrant Oktober Opruim Challenge houden we je op de hoogte van de stukken die we over deze onderwerpen gaan schrijven. Maar hier kun je ook je eigen 'opruimvragen' stellen en geven we elke dag een mini opruimchallenge. In deze groep delen we onze vorderingen en struikelblokken. Dit allemaal in de wanhopige strijd naar een georganiseerder leven. 

Beeld Putput
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.