Opvoeden: waarom uitslapen voor pubers heel gezond is tijdens deze coronacrisis

Anna van den Breemer schrijft elke week over een alledaags opvoedkundig probleem waarvoor ze een oplossing zoekt. Deze week: wat te doen met nachtbrakende pubers?

Beeld Claudie de Cleeen

Wel of geen strak dagschema hanteren voor de kinderen? Het is één van de vragen waarmee ouders in deze periode van thuisisolatie worstelen. Neem de bedtijd van pubers. Het argument ‘morgen moet je weer vroeg naar school’, om tieners tijdig naar boven te krijgen, geldt immers niet meer. Waarom gaan pubers graag zo laat naar bed en hoe zorg je als ouder dat ze genoeg slaap krijgen?

Wat zeggen de deskundigen?

Pubers worden later op de avond moe. Het hormoon melatonine, dat ons lichaam vertelt dat het nacht wordt, wordt in de puberteit op een later tijdstip afgegeven. ‘Je zou kunnen zeggen dat alle pubers tijdelijk meer een avondmens worden, zo tot hun 20ste, daarna schuift hun biologische klok weer terug’, zegt Bert van der Horst, hoogleraar chronobiologie en gezondheid aan het Erasmus MC.

Pubers hebben zo’n negen uur slaap nodig. Daar komen ze vaak niet aan,  doordat de wekker op normale schooldagen vroeg afgaat. ‘Hierdoor ontstaat er bij veel tieners een sociale jetlag’, aldus Van der Horst. ‘Dat betekent dat het verschil tussen de slaapduur op doordeweekse dagen en in het weekeinde groot is. Op vrije dagen slapen ze gemiddeld zo’n twee uur langer dan op schooldagen.’

Daar ligt een kans voor ouders nu er geen school is. Van der Horst: ‘Eindelijk kunnen pubers hun natuurlijke ritme volgen. Laat ze vooral lekker uitslapen.’

Dat komt de schoolprestaties ook ten goede. Uit meerdere onderzoeken blijkt dat leerlingen, slechter presteren tijdens toetsen die vroeg op de ochtend worden afgenomen, zeker als deze pubers van nature tot het chronotype ‘avondmens’ behoren.

Hoe pak je het aan?

Mobieltje mee naar bed? Niet doen, adviseren deskundigen. Het blauwe licht van het scherm zou de biologische klok verstoren. Andere wetenschappers menen dat niet zozeer het licht het probleem is, maar vooral het feit dat jongeren niet tot rust komen wanneer ze druk aan het Instagrammen zijn, vlak voor dromenland.

‘Bij mij geldt: wie betaalt, wie bepaalt. Dus zolang ik de telefoonkosten van mijn 15-jarige dochter betaal, gelden mijn regels’, zegt Saskia Smith, coauteur van Tis hier geen hotel en zelf moeder van twee pubers. ‘En die regels zijn: om 9 uur naar boven en om half 10 moet haar mobiel in de oplader van mijn werkkamer zitten.’ Dochterlief mag daarna nog wel in bed lezen of muziek luisteren.

‘Tieners gaan niet expres laat slapen om jou te pesten’, zegt Smith. ‘Ze zijn gewoon nog niet moe. Bedenk maar zelf hoe vervelend het is om wakker in bed te liggen.’  Toch kan het vervelend zijn voor ouders als ze de hele avond pubers om zich heen hebben hangen. ‘Daar kun je best afspraken over maken natuurlijk. Prima als je laat gaat slapen, maar ik wil om 23 uur het huis voor mezelf hebben.’

Pubers, vooral meisjes, gebruiken hun bed graag als plek om huiswerk te maken en te chillen, schrijft Lisa Damour in Het puberende meisjesbrein ontrafeld. ‘Languit liggend op hun met kussens bezaaide werkplek wordt langzaam de associatie die het lichaam legt tussen bed en in slaap vallen verbroken.’ ’s Avonds denkt het lichaam dus: waarom wil je een dutje gaan doen op kantoor?’ Het kan geen kwaad om aan je kind uit te leggen: het bed is voor slapen.

Hoe pakt Saskia Smith dat tijdens deze coronacrisis aan, nu er geen wekker gaat? ‘Ik heb me er eerst tegen verzet dat mijn kinderen opeens veel later naar bed gingen en flink uitsliepen. Maar waarom eigenlijk? Omdat ik zelf van een vast ritme houd? Sinds ik het heb losgelaten, gaat het beter. Mijn pubers zijn energieker en hebben een minder kort lontje. En ik heb de ochtend heerlijk voor me alleen.’

Meer opvoedkwesties?
Hoe leer je de speen af? Hoe wordt je kind een doorzetter, zonder dat je zelf in een tijgerouder verandert? Lees hier de andere afleveringen van de opvoedserie. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden