Opvoeden: mag je andermans kind corrigeren? En hoe doe je dat eigenlijk?

Anna van den Breemer schrijft elke week over een alledaags opvoedkundig probleem waarvoor ze een oplossing zoekt. Deze week: spreek je dat ruwe kind in de speeltuin aan op zijn gedrag?

Beeld Claudie de Cleen

Of het nou een kinderverjaardag is of de speeltuin: het is lekker om je als ouder te omringen met soortgenoten. Het idee is dat de kleintjes spelen en de volwassenen een praatje maken. Maar zul je net zien dat jouw dochter ruw omver wordt gelopen door een groot uitgevallen peuter met snottebel. Zeg je daar wat van als die andere vader het niet heeft gezien? (of net doet alsof?) En wat vind je ervan als een moeder jouw zoon aanspreekt op zijn harde stem? Oftewel: andermans kind corrigeren, kun je dat maken?

Dit zeggen de deskundigen

Of ouders het goed vinden dat anderen hun kind corrigeren, ligt helemaal aan de toon en intentie waarmee dat gebeurt. Dat blijkt althans uit het promotieonderzoek uit 2016 van sociaal pedagoog Marije Kesselring. Zo’n 1.100 ouders kregen een vragenlijst voorgeschoteld over in hoeverre zij het oude Afrikaanse gezegde it takes a village to raise a child onderschrijven. ‘Ouders geloven niet dat zij het monopolie hebben op de opvoeding van hun kind’, zegt Kesselring, ‘maar de bemoeienis van derden luistert nauw. Eén moeder zei: ‘Ik wil een tip, geen preek.’’

Uit het onderzoek blijkt ook dat ouders het minder erg vinden als mensen in functie, zoals de voetbaltrainer, hun kind op zijn of haar gedrag aanspreken dan dat een onbekende ouder dat doet.

Waarom ligt het zo gevoelig? ‘Opvoeden is tegenwoordig vooral een individueel project dat móét lukken. Opmerkingen over het gedrag van het kind voelen al snel als een aanval op de ouder’, aldus Kesselring.

Terwijl je het ook anders kunt zien: er wordt jou als ouder werk uit handen genomen. Dat is vooral fijn vanwege het feit dat veel vaders en moeders op publieke plekken vaak niet hun authentieke opvoedzelf zijn. ‘De ouder voelt alle ogen op zich gericht: hoe ga je reageren als je kind iets doet wat niet mag?’, zegt orthopedagoog Loes Waanders. ‘Er treedt een soort ‘fight or freeze’-reactie op: of je gaat overcompenseren in strengheid naar je kind toe, om te bewijzen dat je de controle hebt, of je doet niets omdat je niet meer weet hoe.’

Hoe pak je het wel aan?

Het begint met de vraag of corrigeren daadwerkelijk nodig is. Wat de ene ouder als storend gedrag bestempelt, bijvoorbeeld een duwtje, is voor een ander misschien doodnormaal. ‘Kijk eerst of de kinderen het onderling kunnen oplossen, zeker als het om kinderen van dezelfde leeftijd gaat, daar leren ze van’, zegt Waanders. Ontstaan er gevaarlijke situaties of doen kinderen elkaar echt pijn, dan is ingrijpen uiteraard niet meer dan logisch.

‘Beschrijf de situatie en vermijd waardeoordelen’, adviseert Waanders. ‘Vaak wacht je langer met het aanspreken van een ander kind, waardoor de irritatie oploopt en je sneller bent geneigd om vanuit emotie te reageren.’ Humor werkt goed. ‘Zeg bijvoorbeeld: ‘Ik hoor jou heel hard praten, misschien kan jouw volumeknop iets lager zodat we elkaar allemaal beter kunnen verstaan.’ Benadruk wat het iedereen oplevert, in plaats van waar je last van hebt.’

Ben je als ouder snel beledigd als je kind wordt aangesproken? Pedagogisch gezien is het goed dat je kind leert dat jij niet de enige bent die grenzen stelt én dat mensen er verschillende regels op nahouden, aldus Waanders. ‘Mits dat met respect voor de ouder gebeurt.’

Het is in die zin dus een goede voorbereiding op het echte leven als de eigenaar van het restaurant jouw rondrennende kind streng verzoekt daarmee op te houden, terwijl jij eigenlijk vond dat het wel kon.

Wat we soms vergeten is dat je je ook op een positieve manier iets over de opvoeding van een ander kunt zeggen. Waanders: ‘Helpt een vriendje mee afruimen, dan kun je zijn vader en moeder daarmee complimenteren. Dat doen we denk ik te weinig.’

Meer opvoedkwesties?

Hoe leer je de speen af? Hoe wordt je kind een doorzetter, zonder dat je zelf in een tijgerouder verandert? Lees hier de andere afleveringen van de opvoedserie. Wil je meepraten over opvoedonderwerpen? Meld je dan aan voor onze Facebook-groep.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden