Opvoeden: Is dat Halloween-gegriezel wel goed voor kinderen?

Niet schrikken als u vandaag het pad kruist met een spook/heks/skelet/zombie. Het is namelijk Halloween, een volksfeest dat steeds populairder wordt in Nederland. Maar is dat gegriezel niet veel te eng voor kinderen? 

Voorbijgangers kijken naar Halloween-versiering in Gateshead, England. Beeld AP

Ook elke woensdagmiddag interessante opvoedkwesties en trends op het gebied van modern ouderschap in je mailbox ontvangen? Schrijf je hier in voor de opvoednieuwsbrief.

Bij de Hema heeft het nog iets schattigs; het schap met ‘scary marshmallows’, pluche spinnen en chocolaatjes in de vorm van uitpuilende ogen. Maar in de gemiddelde feestwinkel wordt het eng, daar bots je pardoes tegen een verkoopster met opgereten buik, waar een horrorbaby uit tevoorschijn kruipt. Ook in Nederland kun je niet meer om Halloween heen, overal in het land worden gekostumeerde feestjes, horrorfilmfestivals en optochten georganiseerd. Het griezelfeest is zelfs tot in de scholen doorgedrongen.

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

Niet iedereen is daar blij mee. In Zoetermeer probeerde een bestuurslid van de plaatselijke pinkstergemeente een Halloweenfeest tegen te houden. ‘Bescherm onze kinderen tegen angst en het verheerlijken van dood en verderf’, zei hij. Is Halloween, van oorsprong een Keltisch oogstfestijn dat via Schotse en Ierse immigranten naar de Verenigde Staten werd gebracht, inderdaad te eng voor kleine kinderen? En hoe ervaren kinderen al dat gegriezel?

Wat zeggen de deskundigen?

Uit een Britse studie blijkt dat ruim eenderde van de ouders liever geen boeken met een eng personage erin voorleest aan hun kinderen. Dat ouders hun kind willen beschermen tegen zaken die angst aanjagen is logisch, maar op die manier kunnen kinderen een belangrijk leermoment mislopen. Want bang zijn in een veilige context – of dat nou ’s avonds in bed is of aan de hand van vader of moeder bij een Halloweenoptocht  is allemaal oefening.

‘Kinderen leren om hun eigen emoties te herkennen en te bepalen waar hun grenzen liggen’, zegt Peter Nikken, bijzonder hoogleraar Mediaopvoeding aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. ‘Ze leren zichzelf met angst omgaan. Een ritueel als Halloween, dat is afgeleid van All Hallows’ Eve, de avond voor Allerheiligen, biedt de mogelijkheid om die ervaring op te doen.’

Bij griezelige boeken is die veilige omgeving makkelijker te bieden dan bij films of Halloweenfeestjes. ‘Bij die laatste categorie zijn er geluiden, beelden en bewegingen waar kinderen zelf niet de regie over hebben’, zegt Nikken. ‘Een boek klap je dicht wanneer het te eng wordt.’ Volgens kinderboekenschrijver Paul van Loon, bekend van onder meer ‘de Griezelbus’ en ‘Dolfje Weerwolfje’, gebruiken kinderen hun fantasie om het griezelen zo eng te maken als ze zelf willen. ‘Daarom heb je het griezelen in je macht.’ Oftewel: een heks, weerwolf of mummie zal er nooit enger uitzien dan dat een kind zelf toelaat.

Het verklaart ook waarom volwassenen soms overdrevener reageren op horrortaferelen dan hun nageslacht. Die kunnen zich beter inleven hoe het is om een afgehakte arm te hebben, of hoe eng het is als de doden gaan ronddwalen. Een kind heeft geen idee.

Maar wanneer wordt het té eng? De leeftijd van het kind is een belangrijke factor. ‘Pas vanaf 9 jaar snappen kinderen of iets echt is of niet’, zegt Peter Nikken. ‘Ze begrijpen bijvoorbeeld dat de monsters in Harry Potter zijn bedoeld om te griezelen. Ze kunnen op die leeftijd ook benoemen wanneer ze bang zijn en waarom.’ Jongere kinderen zijn daar niet toe in staat. ‘Het heeft dus geen zin om een 6-jarige te vertellen dat het ketchup is en geen bloed, want dat begrijpen ze niet. Uit ons onderzoek naar enge films weten we dat troosten of afleiding bieden zinvoller is. Neem het bange kind op schoot.’

Hoe moet het dan wel?

Vanuit het niets je zoon of dochter in een parade vol monsters en zombies droppen is niet slim. ‘Betrek het kind bij het voorbereidingsproces van pompoenen uithollen en gezichten uitkerven, dan zien ze van dichtbij dat je iets ook eng kunt ‘maken’, dat het dus mensenwerk is’, zegt Anneke van der Meer, schrijfster van boeken over kinderen en hun verbeeldingskracht. Ze is van mening dat de intense beleving van bijvoorbeeld enge sprookjes helend kan werken, omdat kinderen zo hun opgekropte gevoelens kunnen afreageren. 

In de Verenigde Staten is Halloween een familiefeest, waar het vooral om het verkleden van de kinderen gaat, die vervolgens langs de deuren gaan voor snoep en ‘trick or treat’ roepen. ‘Als kinderen zichzelf mogen verkleden om een ander schrik aan te jagen, dan geeft dat een oppermachtig gevoel’, zegt Van der Meer. ‘Het kind beheerst immers zelf de wetten van wat eng is.’ Gegriezel op eigen verzoek dus.

Ook een vraag over opvoeden? Mail naar a.vandenbreemer@volkskrant.nl

Beeld Beeld Aurélie Geurts

Met chocolade of bloedworst: 13 verrassende pompoenrecepten om Halloween mee te vieren
Het is bijna Halloween, feest der pompoenen. Hoe veelzijdig deze seizoensgroente is, bewijzen deze dertien recepten uit het archief van onze Volkskeuken. Van Japans tot Surinaams, van romige soep tot ontbijtwafels, van cacao tot bloedworst.

Geen fan van horror? Na deze klassiekers ben je dat wel
Het horrorgenre bestaat ruim honderd jaar, maar lijdt bij het grote publiek nog altijd onder een slechte naam. Horror wordt vaak geassocieerd met misselijkmakend gedoe: veel ingewanden en slurpende zombies. Maar wie goed kijkt, ziet ook schoonheid. We legden filmrecensenten en horrorliefhebbers Kevin Toma en Berend Jan Bockting de vraag voor wat volgens hen de allerbeste horrorfilms zijn

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden