Opvoeden: Hulp bij wintertijd, zodat de kinderen niet al om 5 uur naast je bed staan

Anna van den Breemer schrijft elke week over een alledaags opvoedkundig probleem waarvoor ze een oplossing zoekt. Deze week: help, de klok gaat een uur terug.

Beeld Claudie de Cleen

Vroeger was de overgang op wintertijd iets om naar uit te kijken: je mocht een uur langer onder je dekbed blijven liggen. Heb je kleine kinderen thuis, dan is het verzetten van de klok vaak een regelrechte ramp. Voortaan staan die schatten niet om zes uur ’s morgens te gillen om aandacht, maar begint het circus al om vijf uur. Hoe beperk je de wintertijdschade voor het hele gezin?

Wat zeggen de deskundigen?

Een kleine geruststelling: overschakelen op wintertijd is voor mensen doorgaans makkelijker dan wennen aan de zomertijd. Dat komt doordat onze biologische klok iets langer dan 24 uur duurt, dus vertragen naar de wintertijd gaat niet helemaal in tegen onze natuur. Om onze interne klok te synchroniseren met de alarmklok op het nachtkastje, gebruikt je lichaam de zogenaamde ‘zeitgebers’: licht, maar ook beweging en maaltijden spelen een rol.

‘Let je als ouders goed op die zeitgebers, dan maak je de aanpassing naar wintertijd makkelijker’, zegt slaapdeskundige Stephanie Molenaar. ‘Dus lekker veel lichten aan in huis in de ochtenduren om goed wakker te worden. Vermijd fel en blauw licht als het buiten schemert. De maaltijden steeds wat opschuiven helpt ook.’

Waar moet je op letten?

De truc is: laat je kind geleidelijk wennen aan de nieuwe tijd. Dat begint bij de bedtijd, liefst al een paar dagen vóór het weekend dat de wintertijd ingaat. Is de normale bedtijd zeven uur, leg dan je kind op woensdagavond bijvoorbeeld om kwart over zeven in bed. Schuif dit gedurende een aantal dagen steeds een kwartiertje op totdat je op acht uur zomertijd zit.

Je kind ineens een uur later naar bed brengen is geen goed idee. ‘Voordat het slaaptijd is, zijn er allerlei processen aan het werk in het lichaam’, zegt Molenaar. ‘Bij een latere bedtijd was het verfijnde spel der hormonen een uurtje geleden actief en de ‘window of opportunity’ is al voorbij gevlogen. Het gevolg: je kind kan niet in slaap vallen of slechts moeizaam.’

Maar wat als je de bedtijd hebt verschoven maar je telg nog steeds vroeg uit de veren is? ‘Doe naar je kind toe alsof het nog nacht is’, raadt pedagoog en slaapdeskundige Merel Obermeijer aan. ‘Het is dus nog geen tijd voor croissantjes. Kijk of je er eerst kwart over vijf van kunt maken. Een slaaptrainer kan helpen, je weet wel zo’n pinguïn die oranje wordt als je kind nog even moet wachten en groen als hij, jippie, eruit mag.’

Misschien voelt het gebrek aan slaap minder frustrerend als je bedenkt dat je kind met de wintertijd-overgang iets belangrijks oefent: wachten. ‘Uitgestelde behoeftebevrediging is een belangrijke vaardigheid om te ontwikkelen’, zegt Obermeijer. Dat kan ook al overdag. ‘Geef je wilskrachtige peuter-directeur niet metéén die rode beker, maar zeg: ‘Ah jij wil de rode beker, ik snap jou, ik pak hem voor je, even wachten, mama zet eerst even deze spulletjes weg. Wauw, wat kan jij goed wachten zeg!’

Leert je kind overdag wachten, dan lukt dat kwartiertje langer in bed blijven vaak ook wel. ‘Helemaal als papa of mama even erbij kruipt of in de kamer ernaast wat gaat rommelen.’

Vergeet niet dat je kind even niet op zijn best is. ‘Houd een klokje in je huis op de oude tijd, zodat je snapt waarom je kind een meltdown krijgt’, zegt Obermeijer. ‘Hij doet het niet om je te pesten, hij is gewoon wat van slag omdat hij in een dikke jetlag zit.’

MEER OPVOEDKWESTIES UIT DE GIDS

Een kinderverjaardag die óók leuk is voor de ouders. Thuiswerken met kinderen: hoe zorg je ervoor dat het geen drama wordt? Hoe reageer je als je peuter een driftbui heeft in de supermarkt? Hoe krijg je grip op het online leven van je puber? Lees het hier.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden