Opvoeden: hoe je een puber aan het schoonmaken krijgt

Anna van den Breemer schrijft elke week over een alledaags opvoedkundig probleem waarvoor ze een oplossing zoekt.

Beeld Claudie de Cleen

‘Geniet er nog maar even van’, waarschuwde een oudere vriend, ‘want met pubers wordt het opvoeden pas écht lastig.’ Een relatief onschuldige vraag als ‘kun je even de tafel dekken?’ leidt tot rollende ogen, of als je minder geluk hebt, tot slaande deuren. Hoe krijg je een puber zover dat hij of zij meehelpt in huis? En wat mag je eigenlijk verwachten?

Wat zeggen de deskundigen?

Pick your battles, wordt vaak geadviseerd aan ouders. Meehelpen in huis is een strijd die het wél waard is om te voeren, meent puberdeskundige Marina van der Wal. ‘Als tieners leren dat anderen de vervelende klusjes opknappen, dan heeft dat invloed op hun ontplooiing.’ En die invloed is niet positief. ‘Dan denken ze dat later op kantoor óók. Juist in de puberteit moet een kind zijn frustratietolerantie ontwikkelen: het is niet leuk, maar het moet wel gebeuren.’

Wat is redelijk om van een puber te verlangen? De eigen slaapkamer netjes houden is de basis. Mocht je in de luxe positie verkeren dat je een schoonmaker hebt, dan is dat een mooie stok achter de deur. ‘Je kunt afspreken dat alle vloeren en oppervlakken op die dag leeg moeten zijn’, zegt opruimcoach Eva Kolk. ‘Als ze alles in een kast duwen, dan is dat niet jouw zorg.’

Naast de eigen kamer is het wijs om zoon of dochter ook een ander klusje te geven. ‘Het gaat erom dat ze leren dat ze medeverantwoordelijk zijn voor de leefbaarheid in huis’, aldus Van der Wal. ‘Eén keer per week koken is ook goed. En ja, die klusjes moeten ook gedaan worden tijdens proefwerkweken, want later moet je eten voorbereiden terwijl je een drukke baan hebt.’

Voor ouders die tot nu toe vooral zelf hebben staan poetsen: geen nood, je kunt het roer altijd omgooien. ‘Ga niet in overleg, want dat verlies je. Wees duidelijk: er gaat iets veranderen’, zegt Van der Wal. ‘Geef je kind inbreng in hoe je die karweitjes verdeelt. Bijvoorbeeld met een klusjesbord waarop ze hun eigen taakje kunnen kiezen.’

Hoe pak je het aan?

Wie pubers in beweging wil krijgen, moet slim zijn. Geef geen opdracht, maar check eerst wat ze aan het doen zijn, zodat je contact maakt. ‘Vraag bijvoorbeeld wanneer ze aan het gamen zijn: in welk level zit je? Kun je daarna de tafel dekken?’ zegt Van der Wal. Reken erop dat je hen vaak even moet helpen herinneren. De truc is om ze op gang te helpen. ‘Zeg:  ‘Als jij de messen en vorken pakt, doe ik het tafellaken’.’

Is er altijd rommel in huis, dan heb je als gezin wellicht iets aan het adagium van opruimcoach Eva Kolk: alles in huis heeft een vaste plek en maak opruimen onderdeel van een vaste routine, bijvoorbeeld na het avondeten.

Kinderen leren meehelpen is ook een oefening in loslaten: je kunt het zelf beter en sneller, maar daar gaat het niet om. ‘Laat het idee los dat ze het net als jij zullen doen of dat ze dezelfde maatstaven hebben’, zegt Kolk. Slik kritiek in en doe het de volgende keer nog even voor. ‘Opruimen blijft iets wat mensen moeten leren. Wees trots op iedere stap die ze zetten en laat je niet gek maken.’

‘Erken dat de tiener nog ‘werk in uitvoering is’, zei Jelle Jolles, emeritus hoogleraar neuropsychologie en schrijver van boeken over tienerontwikkeling, eerder in de Volkskrant. Zijn hoop is dat we hierdoor met vertedering naar pubers leren kijken. Ook als we natte handdoeken op het bed aantreffen en een afvoerputje vol etensresten.

Meer opvoedkwesties?
Is een bijbaan de beste manier om je kind financiële zelfstandigheid bij te brengen? Wat kan ik in de opvoeding doen om racisme tegen te gaan? Wat als jouw kind niet wil spelen met het kind van vrienden? Lees hier de andere afleveringen van de opvoedserie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden