Opvoeden: het heerlijk avondje vieren zonder gedoe

Het heerlijk avondje is bijna aangebroken. Een drukke tijd voor ouders die de nodige pakjes moeten inslaan. Hoe maak je het gezellig zonder dat het een groot graaifestijn wordt?

Beeld Nadja Kieft

Schoen zetten: het gaat om het verhaal, niet om de buit

‘Het gaat om het verhaal, niet alleen om wát er in de schoen zit’, zegt Lisa Wade, auteur van het boek Het hele jaar feesten. ‘Wees als ouder creatief. Je kunt het oude speelgoed in de huiskamer bijvoorbeeld opstapelen, alsof er een rare piet is langs geweest. Maak er als ouders een spel van.’ Er zijn ook ouders die zand in huis halen, alsof het paard binnen is geweest.

Tip voor in de schoen: ‘Ik geef vaak een grote taaitaaipop, met een jampotje met daarin allemaal tumtums’, zegt Wade. ‘Als je er poedersuiker bij geeft, kan je kind er met behulp van een eetlepel water snoeplijm van maken. Ze zijn de hele ochtend zoet met het versieren van hun taaitaaipop.’

Beeld Martijn Beekman

Wat te eten op pakjesavond? Trekbrood!

Bij Yvette van Boven begon sinterklaasavond vroeger met een kop soep. ‘Want daarna ging er zo veel snoep doorheen dat er van honger geen sprake was’, schreef ze eerder al in dit recept. Spreekt u - net als ik - die avond met vrienden of familie af, dan is het misschien leuk om trekbrood te maken. Het is makkelijk en u kunt het helemaal voorbereiden, zodat u het alleen nog maar hoeft af te bakken als het moment daarvoor is aangebroken. Een echte allemansvriend, die er ook best cool uitziet. Maak het met makkelijk smeltbare kaas en voeg als u wilt andere smaakmakers toe: fijne Sinterklaas!’

Meer speelgoed maakt minder creatief

Online wordt er voor zo’n 1,2 miljard euro gewinkeld in de periode voor Sinterklaas: gemiddeld 75 euro per persoon. Hoe zorg je kind niet ten prooi valt aan hebzucht? Of eigenlijk: hoe houd je jezelf een beetje in de hand wanneer je ’s avonds op de bank al te fanatiek dingen aan het aanklikken bent op Bol.com?

Een onderzoek door de Universiteit van Oxford uit 2001 onder drieduizend kinderen tussen de 3 en 5 jaar oud toonde aan waarom een overvloed aan speelgoed geen goed idee is. Kleuters met veel speelgoed bleken sneller afgeleid, concludeerden de onderzoekers, waardoor ze minder geconcentreerd speelden. En dat is zonde. Op die manier blijft het kind haken bij de eerste fase van spelen (‘wat kan dit speelgoed’), terwijl bij het ontdekken en uitproberen (‘wat kan ík met dit speelgoed’) creativiteit en verbeeldingskracht worden aangeboord. Pedagoog Elly Singer, die onderzoek deed naar het spelen van peuters op crèches, constateerde eerder al dat kinderen op Nederlandse kinderdagverblijven ook last hebben van dit ‘fladdergedrag’.

‘Ik vertel aan mijn dochter dat Sinterklaas maar één boot heeft waar alle pakjes voor alle kinderen op moeten. Als zij veel vraagt, dan is er geen ruimte voor cadeaus voor de andere kindjes’, vertelt Lisa Wade. 

Tot welke leeftijd geloven kinderen in de Sint?
Kinderen stoppen met geloven in Sinterklaas rond hun 7de jaar. Dat was honderd jaar geleden zo en dat is nu nog zo. ‘De tijdsgeest heeft daar geen invloed op gehad’, zegt historisch pedagoog en emeritus hoogleraar genderstudies Mineke van Essen, die onderzoek deed naar de sinterklaasmythe. ‘Dit toont aan dat het een natuurlijk moment is in de ontwikkeling van een kind. Ze gaan anders tegen de werkelijkheid aankijken. Vóór die tijd kun je wel zeggen dat de Sint niet bestaat, maar dan geloven ze je gewoon niet.’

Bij jonge kinderen lopen fantasie en realiteit door elkaar heen, wat ook wel ‘magisch denken’ wordt genoemd. Dat verklaart waarom ze het niet raar vinden dat Sinterklaas op televisie in Amersfoort is en tegelijkertijd op de markt in Schin op Geul rondloopt. De twijfelfase kan wel een jaar duren.

De 4-cadeauregel

In Engeland en Amerika is de 4-cadeauregel populair. Je koopt één ding van de verlanglijst, iets wat zoon of dochter echt nodig heeft, één ding om aan te trekken (sokken of een pyjama bijvoorbeeld) en iets om te lezen.

Volkskrant-columnist Aaf Brandt Corstius kreeg het koud van het advies om vier cadeaus te geven met pakjesavond. ‘Dat waren ongeveer tien keer zo weinig cadeaus als ik per kind had klaarliggen, al die spullen die ik vanaf eind augustus tot nu al jagend en verzamelend in diverse Bart Smitten, Intertoysen, Actions en bolpuntcommen heb bijeengebracht in een assortiment ongemarkeerde plastic tassen die ik in kasten en achter in het washok verstopt heb. Ik bleek tijdens de inventarisatie zelfs zo veel cadeaus te hebben gekocht dat ik er gisteren een paar niet meer terug kon vinden. Zo moet er ergens in mijn huis een pop liggen die lijkt op Elsa uit de film Frozen (een middernachtelijke bol.com-aankoop, dat zijn de ergste). Maar die kan ik nergens meer vinden.’

Het heerlijk avondje kan trouwens ook een goed moment zijn om spullen weg te doen. ‘Met mijn dochters zocht ik barbies uit om naar het Leger des Heils te brengen’, zegt pedagoog Marijke Bisschop, auteur van het boek Opvoeden in een Verwenmaatschappij. ‘Je kunt uitleggen dat Sint Nicolaas erg vrijgevig was.’ Zo leren ze, tussen de pepernoten en presentjes door, dat het niet alléén om ‘hebben’ gaat.

Goed en fout speelgoed

Bestaat er ook zoiets als goed en fout speelgoed, vanuit pedagogisch oogpunt gezien? ‘We kopen vaak speelgoed met te veel nadrukkelijke kenmerken, wat de fantasie van het kind in de weg kan staan’, zegt speelgoeddeskundige Marianne de Valck. ‘Een goede pop kan niets en dus alles. Aan een poepende en pratende pop valt immers weinig te verzinnen. Een brandweerauto met lichtjes en geluid zal in het hoofd van het kind minder snel een andere auto worden.’

Nou vooruit, ook alvast even over Kerstmis

December is voor veel gezinnen een drukke tijd. Er worden cadeaus gekocht en familiebijeenkomsten georganiseerd. ‘Terwijl die donkere maand eigenlijk juist een tijd is om stil te staan, rust te nemen en minder te doen, zodat je kunt opladen voor het nieuwe jaar’, zegt Lisa Wade. Zelf probeert ze tussen Kerstmis en Oud en Nieuw haar telefoon zo veel mogelijk uit te zetten. ‘Eén van de Kerstdagen vieren we alleen met het gezin. We kijken een film in onze pyjama, versieren een peperkoekhuisje. Dat is het. Echt samenzijn.’ Op Eerste Kerstdag houdt ze de stress binnen de perken door een potluckdiner te organiseren. ‘Iedereen neemt een gerechtje mee, dan staat er niet één iemand alles te koken.’

Lees ook: Kerstdiner met veel effect en weinig inspanning van Sylvia Witteman.

Beeld Colourbox
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden