Opruimen: elke dag een mini-challenge

Vanaf vandaag geven we je elke dag een kleine uitdaging op het gebied van opruimen, opschonen en poetsen. Dat kan het opruimen van het keukenkastje met kruidenpotjes zijn, maar ook het archiveren van alle oude mails in je mailbox. Elke dag posten we een opdracht online en kun je ’m afvinken. In het weekend zullen de challenges iets uitdagender zijn.

Elke dag een mini challenge voor een opgeruimd leven, werkt dat? Beeld Monique Bröring

Twee jaar geleden vroeg wetenschapsredacteur Ianthe Sahadat zich al af of dit soort ‘challenges’ nu helpen of niet. Rick van Baaren, hoogleraar gedragsverandering aan de Radboud Universiteit in Nijmegen is sceptisch: ‘Want een nieuwe gewoonte moet een automatisme worden’, legt Van Baaren uit. De mens is een gewoontedier. Als een gewoonte eenmaal is ontstaan, spelen de hersenen nauwelijks meer een rol bij beslissingen op dat terrein.

De Amerikaanse journalist Charles Duhigg schreef er een paar jaar geleden een boek over, Macht der gewoonte (The Power of Habit). Om te illustreren hoe sterk die gewoontemacht is, beschrijft hij het verhaal van een man die door hersenletsel zijn geheugen verloor. Wanneer je hem vraagt waar de deuren in zijn woonkamer naartoe leiden, weet hij het niet. Maar zodra hij honger krijgt, staat hij op en loopt op de automatische piloot naar de keuken. Daar zit de crux. Terugvallen in een oude gewoonte doet ons hoofd vanzelf. Je wilt het niet, maar het gebeurt toch: wijn in plaats van thee, netflixen in plaats van hardlopen. Een groot deel van onze dagelijkse activiteiten komt niet voort uit een bewuste beslissing, maar uit gewoonte. Vaak best handig, want stel je voor dat je elke dag opnieuw moest uitvinden hoe je naar je werk moet fietsen. Maar als je wilt veranderen, is het een hindernis.

In de jaren negentig ontdekten Amerikaanse psychologen de zogenaamde 'gedragslus'. Die bestaat uit drie elementen: aansporing, routine en beloning. De aansporing leidt ertoe dat je gaat hunkeren naar een bepaalde beloning, waardoor je automatisch een bepaalde handeling (routine) gaat uitvoeren om die binnen te slepen. Met het herkennen van je eigen gedragslus ben je dus al halverwege de oplossing.

Of zo'n groepsuitdaging van een maand kan helpen om je gedrag blijvend te veranderen, hangt van diverse factoren af, volgens hoogleraar Van Baaren. 'De essentie is dat je écht moet willen veranderen. Op basis van alleen wilskracht verander je niet. Een verandering moet je iets opleveren. Je moet er blij van worden. We noemen dat eigenaarschap van de verandering. Voor een ander moet je het niet doen, ook niet voor de groep of voor de coach.' Daarom noemt Van Baaren, die zelf 'heel saaie' verandertrainingen geeft, een charismatische goeroe een potentiële valkuil. 'Zo'n leuke inspirerende coach helpt wel als hij er nog is, maar het gaat erom dat je het ook doet als hij weg is. Je moet die coach niet nodig hebben.'

Maar, schrijft Sahadat vervolgens bemoedigend: kleine stapjes zijn goed, maar elke activiteit moet iets positiefs oproepen, volgens de hoogleraar. ‘Je moet ervan genieten, of in elk geval trots zijn op je kleine daad. Als het alleen maar een kwelling is, zal je brein er alles aan doen om het af te stoten als gewoonte.’ Evalueer elke handeling naderhand, is zijn advies. En dat gaan we doen op Facebook op de pagina De Volkskrant Oktober Opruim Challenge: daar bespreken we elke dag de mini-challenge die we geven. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.