Op Mafia regeert de stilte

Afrika-correspondent Kees Broere heeft wel zin in een paar nachten op een paradijselijk eiland bij Tanzania. Daar blijkt de tijd ten onrechte stilgezet.

Beeld Sven Torfinn

Zijn we er al? Bij het vliegveldje op het eiland Mafia, voor de kust van Tanzania, hadden we een tuktuk genomen. We wilden rustig om ons heen kunnen kijken en ons zo voorbereiden op de aankomst bij 'een van Afrika's opmerkelijkste hotels', zoals een collega het had genoemd. Maar als de chauffeur ons afzet bij een oever, is er geen hotel, lodge of opmerkelijke toeristenplek te bekennen. Gelukkig wel een man die me de slippers verkoopt die ik vergeten was.

Chole Mjini, de ecolodge die we zoeken, blijkt aan de overkant van het water te liggen, op een nog kleiner eilandje. Dus komt een boot ons ophalen. Nou ja, mooier kan eigenlijk niet. We dobberen naar onze bestemming. Als we nog niet ontspannen waren, worden we het nu wel. Vriendelijke bootslieden, helder water, blauwe lucht met dromerige wolkjes: we zijn klaar voor een bijzondere ervaring.

Subira Ngongwe, de administratrice van Chole Mjini, staat ons aan de overkant op te wachten. We lopen de laatste meters door het lage water, stropen de broekspijpen weer naar beneden en schudden haar de hand. Subira staat bij de ingang van een eenvoudig stenen gebouw. 'Dus u brengt ons naar de lodge?', vraag ik haar.

Zij glimlacht.

'Dit ís de lodge.'

Praktische informatie

Dar es Salaam, de belangrijkste stad van Tanzania, is rechtstreeks te bereiken met KLM. Of met een overstap via andere luchtvaartmaatschappijen. Vanuit Dar vliegt Coastal Aviation met een kleine Cessna Caravan naar Mafia, een van de Zanzibar-eilanden. Wie geboekt heeft bij Chole Mjini, wordt op het luchthaventje van Mafia opgehaald. Eerst met de auto, dan naar Chole-eiland met de boot. De laatste meters gaan wadend door ondiep, aangenaam warm zeewater.

De eigenaren van Chole Mjini laten hun gasten individueel weten wat de prijzen zijn. Er is dus over te onderhandelen. Met een prijs van zo'n 300 euro per persoon per nacht moet rekening worden gehouden. In dat bedrag zijn maaltijden, consumpties en veel uitstapjes inbegrepen. In maart en april is de lodge meestal gesloten vanwege het grote regenseizoen. Zie: cholemjini.com

Terug in de tijd

De fotograaf en ik kijken elkaar aan. Dit is de lodge? 'Dichter bij het paradijs dan hier kun je niet komen', heeft een Duitse gast ooit over deze plek gezegd. Maar waarom dan zijn wij vooralsnog allebehalve onder de indruk? Kennen we, na zeventien jaar Afrika, het continent dan zo slecht? Of juist zo goed? Hoog tijd om weer eens goed om ons heen te kijken.

Een ouderwetse poepdoos als kamertoilet. Niet iedereen zal er zijn 'gemak' op vinden. Spoeltoiletten, stromend leidingwater: die dingen zijn niet voor niks uitgevonden. Ook in Tanzania gelden ze al lang niet meer als bijzondere luxe. Maar wie naar Chole Mjini gaat, gaat terug in de tijd.

Sommigen gaan zelfs heel ver terug. Een Canadees koppel, een vrouw en een man van rond de 50, zit uit te buiken na een lunch van verse vis en smakelijke avocado. Zij hebben hun kamer in een van de zes boomhutten die de 'ecolodge' kent. Of het daar prettig toeven is, willen we weten.

'Nou', zo is de onmiddellijke reactie van de vrouw, 'we hebben de afgelopen dagen veel seks gehad, dus voor ons werkt het wel, lijkt me zo.' Haar verklaring heeft, zo blijkt, te maken met oervoorouderlijke gevoelens, die bij haar naar boven kwamen (de man lijkt nog z'n twijfels te hebben), nu zij een boomhut bewonen zonder elektriciteit of stromend water en zij zichzelf alleen kunnen bekijken in een minuscuul wandspiegeltje.

De Zuid-Afrikaanse wetenschapper Jean de Villiers en zijn Britse vrouw Anne, ontwikkelingswerkster, gaven ruim twintig jaar geleden door het opzetten van deze lodge op Chole een beslissende draai aan hun leven. Of gevoelens over verre voorouders die in bomen verbleven daarbij een rol speelden is onbekend, maar de tijd wisten zij zo goed als stil te zetten.

Dat doen ze ruim twintig jaar later ook voor hun gasten, of die dat nu prettig vinden of niet. Terwijl inmiddels overal in Tanzania, en ook op eilanden die horen tot Zanzibar, de toerist kan genieten van eigentijdse voorzieningen, is dat in de lodge bij het eiland Chole heel bewust niet het geval. In het gastenboek spreekt iemand bewonderend over 'blootvoetse luxe'.

Het is de paradox van de moderne toerist: behoorlijk veel geld betalen om uiterst sober te leven. De nadelen ervan zijn duidelijk. Want hoezeer ook de gasten van Chole Mjini hun best doen om te onthaasten, ieder van hen weet dat dankzij een generator er toch één plek bij de lodge is waar een paar uur per dag wifi is te vinden. En iedereen duikt daar dan ook dagelijks wel even op.

Tekst loopt door onder de afbeelding.

Beeld Sven Torfinn
Beeld Sven Torfinn

Zanzibar

De voordelen zitten 'm vooral in de prachtige omgeving van de lodge. In de majestueuze baobabs, de bomen waar een aantal van de hutten dicht tegenaan is gebouwd. In het mangrovewoud, waar bij vloed het water uit de bijna lauwe Indische Oceaan gemoedelijk klotsend binnenloopt. En zeker ook in het feit dat dankzij het eiland dat Chole is, de bezoeker er zowel kan genieten van zonsopgangen als zonsondergangen boven zee.

Alleen: dat kan ook op andere Tanzaniaanse eilanden. Zoals op het grootste eiland, dat officieel Unguja heet, maar dat bij vrijwel iedereen beter bekend is als Zanzibar. Ook daar valt op het land en op zee van fraaie natuur te genieten. En wie daar op een gegeven moment genoeg van heeft, kan op Zanzibar - in tegenstelling tot op Chole - zijn hart ophalen aan die uiterst boeiende mix van culturen die 'Swahili' is gaan heten en die in de hoofdstad Stonetown van Zanzibar uitdrukking heeft gevonden: deze schitterende gerenoveerde stad, even uniek als groot en levendig, heeft de status van werelderfgoedmonument.

Dus ja. Een verblijf in Chole Mjini kun je dan maar het beste combineren met een bezoek aan Zanzibar. Behalve wanneer je op zoek bent naar rust.

Want die is in Chole Mjini in overvloed te vinden. Zij het opnieuw met een kanttekening. Een ecologische lodge kan welddadig zijn, maar in Chole Mjini is de tijd ook bij de inrichting ergens in de jaren negentig van de vorige eeuw stil blijven staan. Zo hebben de kamers wel een bed, maar van het spartaanse soort. Iets als een gemakkelijke, luie stoel om een boek te lezen of over de oceaan te turen, is er niet te vinden. Ook in het restaurant en de bar nodigt het twintig jaar geleden mogelijk 'ecologisch' bedoelde meubilair niet echt uit om fijn te ontspannen. Behalve de gestegen prijzen is hier vrijwel niets veranderd, terwijl in het ecotoerisme van alles is gebeurd.

Beeld Sven Torfinn

Weinig veranderd

Achter de lodge strekt zich het dorp Chole uit. Er wonen niet veel meer dan duizend mensen. Gasten van Chole Mjini prijzen Jean en Anne de Villiers voor de in hun ogen geslaagde combinatie van natuurbescherming en ontwikkeling. Maar een geoefend Afrika-ganger ziet dat, inderdaad, de natuur er nog net zo fraai bij staat als eind vorige eeuw, maar ook dat in het leven van de inheemse eilandbewoners vrijwel niets is veranderd. Ja, er is nu een lagere school. Ja, er staan een paar gebouwtjes die als kliniekje dienen. Maar veel stelt het niet voor.

Gasten van Chole Mjini worden uitgenodigd financieel deel te nemen aan het zogeheten Chole Trust Fund, bedoeld voor ontwikkelingsinitatieven voor de dorpelingen. Dat leidt soms tot bijna groteske resultaten, zoals de nieuwe, kleine bibliotheek waar sinds kort de mensen uit het dorp terecht kunnen. Voor boeken in het Engels, de taal die de meeste dorpelingen niet beheersen, over bijvoorbeeld 'Human Resources Management' en andere zaken die hier kant noch wal raken.

Het heeft er alle schijn van dat voor Jean en Anne de Villiers het in de tijd gestolde dorp vooral een decor is bij hun lodge. De gast die dat een te pijnlijke constatering vindt, kan tijdens zijn verblijf beter uitstapjes met de boot maken. Voor een aangename zonsondergangstocht. Voor een picknicktrip naar een oogverblindende zandbank. Om te gaan snorkelen. Of om, in het seizoen en tegen extra betaling, op zoek te gaan naar even indrukwekkende als ongevaarlijke walvishaaien.

Het is veel en het is aangenaam. Toch blijft de indruk bestaan dat het zo veel meer zou kunnen zijn. De fotograaf en ik zijn geen sekspartners, dus wellicht hebben we de beste ervaring van Chole Mjini gemist. Die voorouderlijke, toen we nog geen stroom hadden. Net als nu dus in Chole Mjini.

Na zonsondergang kunnen we ons in elk geval wel verlustigen aan duizenden en duizenden sterren.

Verbetering: in een eerdere versie van dit artikel stond dat Dar es Salaam de hoofdstad is van Tanzania. Dat is Dodoma.

Beeld Sven Torfinn
Beeld Sven Torfinn

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden