Reportage

Ook ingecheckt: de schoonmaker

De trein schoonmaken was tot dusver werk voor diep in de nacht, buiten zicht van het publiek. Nu reist de schoonmaker mee. Resultaat: schonere treinen en blijere reizigers.

Een schoonmaker van Hago Rail Services, maandag aan het werk in de intercity tussen Amsterdam en Utrecht.Beeld Guus Dubbelman/de Volkskrant

Halfvolle koffiebekers, besmeurde ramen, kauwgom op de banken: NS-reizigers klagen al tijden over vieze treinen. En het kan nog erger, zegt schoonmaker Wilgo Veldbloem. 'Het smerigste wat ik heb meegemaakt is uitgesmeerde poep over de banken. En laatst een condoom. Gelukkig was dat niet gebruikt, maar je vraagt dan toch af wat mensen in de trein allemaal doen'.

Samen met collega Michael Boonstra Gerrits stapt Veldbloem op Amsterdam Centraal in de intercity naar Nijmegen. Gewapend met een gigantische blauwe afvalzak, handschoenen en een flinke stapel poetsdoeken maken de goedlachse veertigers op drukke trajecten coupés schoon. In de praktijk houdt dat in dat er vooral veel gratis dagbladen, koffiebekers en frietbakjes moeten worden weggewerkt. En met een beetje pech grijp je in een klodder mayonaise.

De Nederlandse reiziger is zo proper niet. Jarenlang werden treinen alleen na diensttijd schoongemaakt. Lege treinen werden naar een afgelegen punt in Nederland gereden, waar een schoonmaakploeg midden in de nacht aan de slag ging om al het puin te ruimen.

Onbegonnen werk, noemt Veldbloem het. Hij werkte ook in de nachtploeg, maar omdat het vuil zich overdag in de coupés opstapelde, bleef er 's nachts amper tijd over de toiletten of de vloer nog te poetsen.

Proef

Het nieuwe schoonmaakprogramma van NS en Hago Rail Services moet daarin verandering brengen. In september werd begonnen met een proef op het traject Amsterdam-Utrecht. Buiten de spitsuren lopen Veldbloem en Boonstra Gerrits door de gangpaden om vuilnisbakken te legen, tafels te boenen en los vuil van de grond te rapen.

Uit onderzoek van NS bleek het schoonmaakwerk zo te worden gewaardeerd dat werd besloten schoonmakers voortaan te laten meereizen op vier lange trajecten: Den Helder-Nijmegen, Alkmaar-Maastricht, Amsterdam-Dordrecht en Lelystad- Vlissingen.

Dat het afval in de Nederlandse treinen de laatste jaren zo is toegenomen, heeft alles te maken met de uitbreiding van de stationscatering. Naast de vele kiosken op de perrons zijn de filialen van Starbucks en Albert Heijn als paddenstoelen uit de grond geschoten. De kleine vuilnisbakjes van de intercity's zijn daarop niet meer berekend, zegt Ilse Vanhijft van Hago Rail Services, het bedrijf dat verantwoordelijk is voor de dagelijkse reiniging van ruim drieduizend treinen in Nederland.

Met één lege koffiebeker zijn de huidige prullenbakken al vol. In de nieuwe treinstellen moeten dan ook grote afvalbakken komen. Vanhijft: 'Alle stationsversnaperingen worden in zoveel plastic verpakt; dat afval kun je in de treinen nergens meer kwijt. Uit gemak gooien mensen het dan maar op de grond.'

'Een reiziger noemde het nieuwe schoonmaakprogramma laatst het enige dat bij NS goed gaat', gniffelt Veldbloem. Bij het schoonmaken komt dan ook meer kijken dan vuilnis rapen alleen. De schoonmakers ondersteunen de conducteur bij problemen en voorzien reizigers van informatie als zij daarom vragen.

'Een traject als Amsterdam-Utrecht rijden wij wel achter keer per dag. Die treintijden ken je dan echt wel uit je hoofd', legt Boonstra Gerrits uit terwijl hij de glazen deur van een coupé poetst. 'Reizigers zijn blij met een schone trein en willen ook best helpen.'

Cursus

Vervelende situaties maakt hij zelden mee. Wel krijgen alle werknemers naast een basiscursus schoonmaken ook een weerbaarheidcursus. 'Af en toe worden we uitgescholden. Maar ik let vooral heel goed op de lichaamstaal van de reizigers. Altijd eerst oogcontact zoeken om te zien of ze er wel van gediend zijn als ik hun tafeltje uitklap'.

'Je leert het snel hoor', zegt Veldbloem terwijl hij ondertussen een afvalbak van een vierzitter leegt. 'Deze tissues bijvoorbeeld, die moet je nooit zomaar met je hand uit de prullenbak pakken. Je weet nooit wanneer er eennaald van een junkie in gewikkeld zit.'

Er werken nu dertig schoonmakers overdag in de treinen, zegt Vanhijft. Dat moeten er meer worden. De treinen tussen Amsterdam en Utrecht zijn nu al een stuk schoner. Ook moet het psychologische effect niet worden onderschat: 'Reizigers zien dat er wordt schoongemaakt en zijn dan sneller bereid hun afval op het station weg te gooien als dat in de trein niet kan.'


Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden