De Gids Kim Gordon

Onze gids van deze week: zangeres, bassiste en componiste Kim Gordon

Beeld Daniel Cohen

Kim Gordon van Sonic Youth, pardon, al lang níét meer van Sonic Youth, heeft op haar 66ste haar solodebuut gemaakt. Wat inspireert haar?

Nog schokkender dan het nieuws dat de legendarische New Yorkse noise-band Sonic Youth er na dertig jaar mee stopte, was het gegeven dat eraan ten grondslag lag: Thurston Moore (gitaar, zang) en Kim Gordon (bas, zang) gingen scheiden, na 27 jaar huwelijk.

Dat was in oktober 2011. Minstens twee generaties liefhebbers waren er een beetje stuk van. Nee! Niet Thurston en Kim! Ze waren het coolste stel van de underground, het geweten van de Amerikaanse indierock, het koningskoppel van de New Yorkse kunstwereld. Ze leken zo onaantastbaar samen: het levende, stijlvolle bewijs dat rockhuwelijken wél stand kunnen houden. Dit kon niet waar zijn.

Nu is Kim Gordon (66) in Parijs voor interviews over No Home Record, haar solodebuut, het eerste album onder haar eigen naam. Niemand heeft ons verboden om naar Thurston te vragen, maar we gaan het niet doen. ‘I’ve moved on’, zal ze dan afgemeten zeggen. 

Beeld Daniel Cohen

Ze maakte in 2013 bekend wat er was misgegaan (Thurston had een ander) en luchtte haar hart (nogal) in haar autobiografie Girl in a Band (2015). Daarmee was de kous af.

Na het drama van 2011 leek het er even op dat ze klaar was met de muziek en ze zich voortaan zou toeleggen op haar andere liefde, de beeldende kunst. Daar begon het per slot van rekening ook mee: ze verhuisde in de late jaren zeventig van Los Angeles naar New York om zich in de kunstscene onder te dompelen. Toen Thurston Moore haar vroeg om tot zijn band toe te treden, had ze nog nooit een basgitaar bespeeld.

Na de scheiding, en ook nog een succesvolle borstkankerbehandeling, bezorgde Bill Nace haar het plezier in muziek maken terug: als het duo Body/Head maakten ze twee studioalbums, een live-album en twee EP’s. ‘Lekker improviseren,’ zegt ze nu. ‘Ongedwongen muziek maken, zoals in de beginjaren van Sonic Youth, zonder precies te weten voor wie het bedoeld is en wie erin geïnteresseerd zal zijn.’

Kim Gordon, boegbeeld van de New Yorkse scene, is terug verhuisd naar Los Angeles, de stad van haar jeugd, die de laatste tijd New York naar de kroon steekt als kunststad. Weg van haar artistieke verleden.

Beeld Daniel Cohen

No Home Record gaat voor het grootste deel over L.A.’ zegt ze. ‘We namen de songs op in een studio in een garage. Zo is dat in L.A.: mensen hebben er oprijlanen en garages. Ik wilde altijd al eens een plaat maken met beats. Na de scheiding luisterde ik veel naar hiphop. Dat is fijne muziek als je gefrustreerd en opgefokt bent.’

En hoor: hortende elektronica in Sketch Artist, een mitrailleurbeat in Cookie Butter. Paprika Pony lijkt wel trap, het grimmige, ratelende bastaardkindje van de hiphop. Maar die ijle, wat hese stem? Onmiskenbaar Kim Gordon, onmiskenbaar Sonic Youth, of ze nu wil of niet.

‘Ik ben van nature verlegen,’ zegt ze - en inderdaad, dat hadden we inmiddels in de gaten. ‘Het heeft me altijd een beetje verlamd als ik te erg het gevoel kreeg dat ik muziek maakte voor een publiek met verwachtingen. Met Sonic Youth was dat natuurlijk al snel zo.’

Daar heeft ze als Gids in het begin ook een beetje last van: ze noemt voortdurend toffe galeries, maar als je haar om een toffe galerie vraagt, vindt ze dat moeilijk. O, ik ben daar zo slecht in, zegt ze dan. Om er vervolgens toch een te noemen.

We komen er wel uit.

GalerieLAXART, Los Angeles

‘Een galerie in Los Angeles? Lastig. De collectieven Reena Spaulings en House of Gaga hebben tegenwoordig een galerie vlakbij MacArthur Park, maar dat zijn oude New Yorkse vrienden van me en ik heb er in 2018 zelf geëxposeerd, dus dat telt eigenlijk niet.

‘In galerie LAXART wordt een plek geboden aan onbekende en onderbelichte kunstenaars.’ Beeld rv

‘In Santa Monica zit een wijkje met interessante galeries, vlakbij Highland Avenue. LAXART, aan Santa Monica Boulevard in West Hollywood, is een heel interessante non-profit ruimte waar ze onbekende en onderbelichte kunstenaars een plek bieden. Wisselende, totaal verschillende exposities, altijd interessant en gratis toegankelijk.

‘Oké, ik geef toe: ik ben er inmiddels zelf toegetreden tot de Board of Directors. Zo gaat dat nu eenmaal vaak met mij: als ik in de kunstwereld iets bijzonder vind, omhels ik het en heb ik er binnen de kortste keren zelf banden mee.’

KunstenaarDavid Hammons (1943)

‘David Hammons is mijn favoriete nog levende kunstenaar en ook een van de belangrijkste zwarte kunstenaars. Als ik een kunstwerk mocht kiezen voor in mijn huis, zou ik een van zijn doeken kiezen, waarop hij werkt met beschilderde stukken dekzeil, gevonden op straat.

Één van de kunstwerken van David Hammons. Beeld Getty Images

‘Hammons werkt veel met straatafval op schildersdoek: flessendoppen, vuilniszakken. Zo maakt hij chique plekken, zoals galeries en musea, lekker viezig: hij haalt de straat naar binnen. Maar het omgekeerde doet hij ook: hij brengt het chique naar buiten. Van een iconisch Amerikaans straatobject als een basketbalpaal maakt hij een soort kroonluchter, met diamantjes langs de randen. Bijna al zijn werk is een ode aan het Amerikaanse straatleven. Het kunstzinnige en het alledaagse komen altijd met elkaar in botsing.’

Restaurant: Croft Alley, Los Angeles

‘Levensgeluk in Los Angeles, dat is voor mij een ochtendje kunst kijken in een galerie of bijvoorbeeld het fantastische Underground Museum in Central L.A. en daarna lekker lezen en lunchen bij Croft Alley, mijn favoriete restaurant voor overdag.

Croft Alley: één van Kim Gordon’s favoriete restaurants voor overdag. Beeld rv

‘Er zijn er een stuk of drie in Los Angeles. Het vaakst kom ik bij het filiaal in West Hollywood. Het zijn rustige, stijlvolle maar toch ook knusse restaurantjes waar je simpel, smaakvol, biologisch eten voorgeschoteld krijgt: heerlijke salades en sandwiches. Typisch L.A., zowel het eten als de bediening: rustig, lief, niet dat gejaagde.’

Zangeres: Catherine Ribeiro (1941)

‘Mijn favoriete vrouwenstem is misschien wel die van Catherine Ribeiro, de Franse avant-gardezangeres die meestal werd begeleid door haar band Alpes. Ik ontdekte haar werk pas een jaar of vijftien geleden, versta niets van wat ze zingt en weet ook niet hoe je de titels van de albums uitspreekt. Kijk, deze vind ik mooi.’

Catherine Ribeiro. Beeld Hollandse Hoogte / Roger Viollet Agence Photographique

Ze heeft even gegoogeld op haar telefoon en toont Âme debout uit 1971. ‘Een soort hippie-progrock.’

‘Ribeiro heeft een ongelooflijk krachtige stem, heel soulvol en emotioneel geladen. Totaal anders dan die van mij. Van zoveel power kan ik alleen dromen. Ik voel dat deze vrouw zich als zangeres volledig vrij voelde: een soort witte Nina Simone van de avant-garde. In Sonic Youth heb ik nooit durven zoeken naar mijn Catherine Ribeiro-stem. Dat deed ik pas in Body/Head. Een beetje.’

Film: Pierrot le Fou (Jean-Luc Godard, 1965)

‘Nog iets uit Frankrijk: als ik een film moet noemen die me echt helemaal omver blazen toen ik hem zag, noem ik Pierrot le Fou van Jean-Luc Godard. Mijn broer nam me mee naar een alternatief filmtheatertje in Los Angeles. Ik was te jong voor die film. Amper vijftien, denk ik.

Beeld Pierrot le Fou

‘Een verliefd stel gaat op reis, begaat misdaden, maakt allerlei wilde avonturen mee, maar aan het einde blijkt de vrouw een andere grote liefde te hebben. Ze verlaat haar reisgezel, waarna de mannelijke hoofdfiguur, Jean-Paul Belmondo, dynamiet om zijn hoofd bindt en zich opblaast. Ik was verbijsterd.

‘De film knipoogt qua stijl naar ouderwetse tekenfilms: primaire kleuren, pop art. Die dynamietscène heeft ook iets Tom & Jerry-achtigs. Ik vond het in veel opzichten een punkfilm: die grimmige zaken heel cartoonesk neerzette.’

Roman: Nausea (De Walging), Jean-Paul Sartre (1938)

‘Het boek dat mijn leven veranderde: Nausea (‘La Nausée’) van Sartre. Ik las het toen ik een tiener was en zelf misselijk werd van van alles: het banale, het alledaagse, het saaie, je school, je bijbaantje. Ik werd er kotsmisselijk van en toen las ik ineens dat rare boek dat één indringende beschrijving van het verschijnsel misselijkheid is.

Beeld ‘De Walging’ - Jean Paul Sartre

‘Om de een of andere reden greep dat me enorm. Het kwam op die leeftijd vooral maatschappijkritisch op me over: ziek worden van de samenleving en het klootjesvolk. Later ben ik er ook andere dingen in gaan lezen, maar als tiener was het voor mij een roman over vrijheid.’

Modewinkel: Maryam Nassir Zadeh, New York

‘Nu ik weer in Los Angeles woon, vragen veel journalisten me wat Los Angeles zo aantrekkelijk maakt in vergelijking met New York. Mijn antwoord: de zon, de ruimte en de relatieve rust. New York is zo vol en hyperdruk, overal en continu.

Maryam Nassir Zadeh in haar modewinkel. Beeld Mireya Acierto / Getty

‘Maar ik wil New York niet afkraken. Ik zal altijd van de stad houden. Even een adres verzinnen waar ik graag naar toe ga... De modewinkel van Maryam Nassir Zadeh.

‘Ik heb zelf een modemerk gehad in de jaren negentig, X-Girl, en sta bekend als iemand die met mode bezig is, maar eerlijk gezegd zou ik helemaal niet weten wie mijn favoriete ontwerper is. Ik heb niets met merken.

‘Maryam Nassir Zadeh is ook niet eenkennig. Ze verkoopt wat ze mooi vindt, van allerlei ontwerpers die ik wel of helemaal niet ken. De meeste kleding die ze naar haar winkel haalt, is ontworpen door jonge vrouwen. Vaak is het kleding die een moderne draai geeft aan iets klassieks.’

Podcast: Pod Save America

‘In Los Angeles kom ik aan dingen toe waaraan ik in New York nooit toekwam. L.A. is geen wandelstad, alles ligt ver uit elkaar en in vergelijking met de New Yorkse subway is het openbaar vervoer ook niet al te effectief. Je zit dus veel in de auto om van de ene plek naar de andere te komen. Dan beluister ik podcasts. Dat deed ik daarvoor nooit. Mijn favoriet: de politieke podcast Pod Save America.

‘De toon is linksig, soms activistisch, maar dat zijn niet mijn favoriete afleveringen. Maandag is de beste dag: dan wordt de podcast verzorgd door een aantal mensen uit de toenmalige presidentiële staf van Barack Obama, onder wie zijn belangrijkste speechschrijver, Jon Favreau.

‘Ze spreken wel hun zorg uit over sommige ontwikkelingen in de VS en over de chaos onder Donald Trump, maar ze bekritiseren de Democratische Partij net zo goed. De afleveringen zijn inhoudelijk sterk, maar toch bijna altijd licht en optimistisch van toon. Na het beluisteren van Pod Save America ben ik iets minder bezorgd en boos, bijna altijd beter gehumeurd dan ervoor.’

TV-serie: Succession

‘De HBO-serie Succession is fantastisch. Hij gaat over een steenrijke, rechts-conservatieve familie, de familie Roy, die een mediaconglomeraat runt. De vader wordt ouder en worstelt met zijn gezondheid. De kinderen moeten hem opvolgen.

‘Eigenlijk gaat de serie over alles wat er fout is aan dergelijke Amerikaanse mediabedrijven: de machtsspelletjes, de dubbele agenda, de geldstromen, het rabiaat rechtse. Maar de serie gaat ook over een gezinsleven. Nooit gedacht dat ik een serie over zo’n onsympathiek gezin zo heerlijk zou kunnen vinden. Wat een geweldige dialogen. De Roys zijn in alles mijn natuurlijke vijanden, maar ik voel toch compassie met ze.’

Band: Kills Birds

‘Ik luister nog altijd veel naar nieuwe popmuziek. De laatste jaren stel ik met vreugde vast dat ik de vrouwen het interessantst vind. Cardi B fascineert me. Ze is badass. Haar muziek is zo mainstream als maar kan, maar toch is het tamelijk kale, minimale hiphop, die me op een bepaalde manier aan de jaren tachtig doet denken. Ik heb altijd een voorliefde voor hiphop gehad: Nas, Wu-Tang Clan, De La Soul.

‘Ik word ook blij van Lizzo: zij is dapper, krachtig. Ze maakt me vrolijk. Maar ik ontdek ook nieuwe alternatieve bandjes, zoals Kills Birds. Hun debuut-EP is pas verschenen. Dat is nou echt zo’n band die bij mij het gevoel van New York rond 1980 oproept. Ik proef de onafhankelijke, kunstzinnige attitude die wij in tijd ook hadden met Sonic Youth: het gevoel van de No Wave-beweging uit die tijd. Zulke gitaarbands zullen me altijd dierbaar zijn. Ik twijfelde daar even aan, maar nu weet ik het zeker.’

CV

1953 28 april geboren in Rochester, New York

1981 oprichting Sonic Youth

1981 eerste solotentoonstelling in New York

1982 debuut-EP Sonic Youth

1983 debuutalbum Confusion Is Sex

1984 huwelijk met bandgenoot Thurston Moore

1988 doorbraakalbum Daydream Nation

1992 succesvolste Sonic Youth-album Dirty

1993 modemerk X-Girl met Daisy von Furth

1993 oprichting rockband Free Kitten met Julie Cafritz

1994 geboorte dochter Coco Hayley Gordon-Moore

2009 laatste SY-studioalbum The Eternal

2011 Sonic Youth uit elkaar, scheiding van Moore

2012 oprichting rockduo Body/Head met Bill Nace

2015 autobiografie Girl in a Band

2018 eredoctoraat Emily Carr University of Art and Design, Vancouver

2019 solodebuut No Home Record

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden