de gids Don McLean

Onze gids van de week: singer-songwriter Don McLean over zijn liefde voor de VS én Nederlandse wodka

‘Ik begrijp de muziek van tegenwoordig niet.’ Beeld Els Zweerink

Singer-songwriter Don McClean is op-en-top Amerikaans. Zijn favoriete films, muzikanten en schoenen komen dan ook uit de VS. Maar zijn lievelingswodka? Die komt uit Nederland. 

DonMcLean is voor een verrassingsoptreden in het Van Gogh Museum. Het zal niet zijn eerste keer zijn. Wist de interviewer dat, toen Vincent (1971), zijn megahit over Van Gogh, hier op één stond, hij al verscheidene keren langs was geweest? ‘Je moet je realiseren dat ik in de jaren zeventig wereldberoemd was. Gedurende zo’n zes maanden vertoonde mijn situatie Beatles-achtige trekjes. Liep ik een kamer in en meisjes vielen flauw. Ik heb gespeeld voor 150 duizend man. Alleen de Stones in Hyde Park speelden toen voor meer. Ik was vergelijkbaar met een Ed Sheeran nu.’

Nu is de man, die met zijn allergrootste hit American Pie de Verenigde Staten een alternatief volkslied bood dat waarschijnlijk door de hele bevolking woordelijk kan worden meegezongen, een artiest die mondjesmaat nieuw werk uitbrengt.

Zijn laatste album Botanical Gardens is nog van vorig jaar, het voorgaande is alweer negen jaar oud. Nu is Don McLean – 73, sinds drie jaar gescheiden van zijn tweede vrouw – voorzien van de accessoires van de wereldster op leeftijd: overgewicht en een vriendin van 24. Als je aan hem vraagt wat het verschil is tussen de singer-songwriter nu en dat jarenzeventigboegbeeld van het gilde, zegt hij onomwonden dat hij ‘niet meer zo goed’ is.

Beeld Els Zweerink

‘Minder scherp. Mijn hoofd is niet meer zo vol met ideeën en enthousiasme over het leven en de toekomst, omdat ik er niet meer van overtuigd ben dat ik met mijn nummers een verschil kan maken. Ik denk dat niemand dat kan, gezien de kant die we met z’n allen opgaan. Wij als singer-songwriters dachten dat we op een of ander manier het land de goede kant op konden duwen, nadat het verkeerd was gegaan onder Nixon en Johnson. Ik denk dat niemand dat nu nog denkt. Met Trump is het nu meer van: laten we hier zo goed en zo kwaad als het gaat doorheen zien te komen.’

Staat het vuur van de artiest op een lager pitje, als mens voelt McLean zich empathischer en minder competitief. ‘Ik ben veel meer geïnteresseerd in het helpen van jonge artiesten, ze ondersteunen en zo nu en dan en iets aardigs over hun werk zeggen. Als zo’n jong talent me een van zijn songs laat horen, zal ik nooit zeggen dat ik het slecht vind. Ook al is dat zo. Waarom zou ik? Ik wil dat hij zich bevestigd voelt, aangemoedigd om door te gaan.’

Zijn er hedendaagse singer-songwriters die hij de moeite waard vindt? Na een denkpauze:

‘Ik begrijp de muziek van tegenwoordig niet. Dat was eigenlijk al zo met rockgroepen die in de jaren zeventig en tachtig opkwamen. Alleen van The Police vond ik sommige dingen wel aardig. Maar nu? Ik weet niet eens hoe ik het allemaal moet noemen.’ Hij kijkt je lachend aan vanachter getinte brillenglazen en vanonder weelderig maar strategisch gekamd haar. ‘Maar hee, ik ben nog steeds aan het rocken.’

Popster: Buddy Holly

‘Er zijn drie muzikale domeinen die ik begrijp en die ik goed ken. Populaire muziek van de jaren veertig en vijftig – Sinatra, Ella Fitzgerald, Nat King Cole –, folk en fifties rock-’n-roll. Uit die laatste periode heb ik Buddy Holly heel hoog zitten. Holly werd 22 jaar oud en had misschien maar zestig opnames op zijn naam staan. Maar al die zestig waren wel hits. Lennon& McCartney kwamen op die leeftijd niet eens in de buurt. Dat terwijl Holly in zijn korte bestaan nooit is blootgesteld aan nieuwe invloeden die zijn songschrijverschap een boost konden geven. Hij heeft niet de tijd gehad om bijvoorbeeld in een psychedelische fase terecht te komen, zoals de Beatles. Ik heb in mijn leven lange aanvallen van depressie gehad en Buddy Holly was er altijd voor me met die prachtige melancholie van True Love Ways  of Moondreams. Zo indringend en overweldigend dat je, net als bij Billie Holiday, in een soort zone terechtkomt.’

Buddy Holly. Beeld Michael Ochs Archives

Film: Chinatown

‘Ken je The Two Jakes? Het vervolg op Chinatown dat in de jaren negentig werd gemaakt? Een regelrechte ramp! Hadden de makers niet naar Parijs kunnen afreizen om Roman Polanski daar op te pikken zodat hij het vervolg van zijn eigen film kon regisseren? Ik ben dol op films. En film noir is mijn favoriete genre. LA Confidential, Black Dahlia, Double Indemnity. Bij Chinatown word je een duister Los Angeles ingetrokken, in een periode van welig tierende georganiseerde misdaad. Maar op een of andere manier voelt het minder bedreigend aan dan New York. De melancholie en vervreemding zien er fotogenieker uit door het mooie weer in LA. Die film is zo stijlvol. Jack Nicholson, die als privédetective duistere zaakjes in Los Angeles moet oplossen, werkt zich uit de naad maar beknibbelt niet op zijn luxueuze behoeften. Hij gaat supercool gekleed in de film met prachtige horloges en schoenen.’

Chinatown. Beeld Imageselect

Schoeisel: cowboylaarzen

‘Ik ben een laarzenverzamelaar. Komt omdat ik een beetje een western guy ben. Ik heb mijn eigen paarden en heb vroeger veel paard gereden. Iemand heeft me ooit gevraagd of ik een cowboy wilde spelen in een film. Ik heb gezegd: ‘Nee man, ik ben geen cowboy.’ Maar ik kan wel paarden bijeen drijven. Ik heb mijn hele carrière cowboylaarzen op het podium gedragen. Ze zitten comfortabeler dan gewone schoenen. Ik heb lange tijd laarzen gedragen zoals westernster Tom Mix: schuin aflopende hak met een puntige neus. Maar dat voelt nu als een marteling voor mijn voeten. Ik houd het nu bij de ouderwetse cowboylaarzen met een vierkante neus.’

Keuken: Italiaans

‘Waarschijnlijk de gezondste cuisine die er bestaat. Vroeger vrat ik als een geit: alles! Er zat niet een bepaald idee achter. Als het me werd voorgeschoteld en ik vond het lekker – en dat vond ik meestal wel – at ik het op. Totdat mijn dokter me vertelde dat mijn cholesterol en mijn suikerwaarden te hoog waren. Ik zei: geef me drie maanden de tijd, dan kom ik terug voor een controle. Ik heb mijn dieet rigoureus aangepast en alles was weer normaal. Een paar jaar verder was ik op tournee en ging elke avond uit dineren. Elke avond Italiaans. Toen ben ik nogal wat kilo’s aangekomen met behoorlijk overgewicht als gevolg. Bij de dokter was ik ervan overtuigd dat mijn cholesterol weer veel te hoog zou zijn. Wat denk je? Alle waarden waren normaal. Dat komt allemaal door de tomaten en de knoflook van de Italiaanse keuken.’

Drank: wodka van Ketel 1

‘Restaurant Pacifica in Palm Desert Californië heeft meer dan 250 wodka’s van over de hele wereld. Die van jullie, Ketel 1, is mijn favoriet. Nee, ik kan niet het verschil proeven tussen al die merken, maar ik kan het wel voelen. Ketel 1 geeft me de beste high die je van alcohol kunt verlangen. Het verschil tussen een goede wodka en een shitty wodka? Als ik halverwege het tweede glas nog helder ben, is het foute boel. Ik houd van mijn drank, maar ik soms doe ik een hele week zonder en leef op mineraalwater met ijs. Alcohol langs je stembanden gieten is een slecht idee voor een zanger. Het weefsel in je keel droogt ervan uit. Daarom klonk Sinatra aan het eind van zijn carrière als schuurpapier. O ja hoor, ik heb genoeg katers gehad in mijn leven. De oplossing: niets aanraken tot het avondeten.’

Kleding: eigen overhemden

‘Ik ontwerp mijn overhemden en laat ze maken door een kleermaker in Noord Hollywood. Trouwens, bijna alles wat ik draag is op maat gemaakt. Mijn riemgespen ontwerp ik ook zelf. Ik ontwerp om dezelfde reden dat ik mijn liedjes schrijf: wat anderen uitdrukken is nooit helemaal wat ik wil zeggen. Al mijn overhemden hebben een western look. Niet te overdreven hoor. Ik wil er niet uitzien als een 10-jarig joch dat cowboytje speelt. Ze hebben kleine zakken en drukknoopjes en zijn soms gemaakt van zijde. Het is zo subtiel dat je soms niet eens die westernlook herkent. Ik ben een oude man nou en ik vind dat ik me naar mijn leeftijd moet kleden.’

Architectuur: Spaanse Revival

‘Ik heb een huis in Palm Springs waar ik veel tijd doorbreng. Daar en in de omringende woestijn zie je veel moderne architectuur die is aangepast aan de omgeving: desert modern. Minimalistisch met glas, staal en beton maar dan in huizen met maar één verdieping. Ik heb toch een beetje een voorkeur voor de ‘ Spaanse Revival’- architectuur die je ook tegenkomt in de woestijn. In de late 19de eeuw tot de jaren veertig van de 20ste eeuw bouwden architecten huizen gebaseerd op het Spaanse verleden van die locaties. Ze hebben de uitstraling van een Spaanse haciënda, maar dan gelijkvloers, met die typerende bogen, gestucte muren en terracotta dakpannen. En ze zijn supermodern.’

Sportpersoonlijkheid: Muhammad Ali

‘In de jaren zestig, toen Ali zijn gevechten had met Sonny Liston, ging hij wel eens naar Listons trainingskamp om te zieken. Ali kon heel goed zijn tegenstander van zijn stuk brengen door hem kwaad te maken. Dus Ali liep daar een beetje zijn ding te doen terwijl Liston probeerde cool te blijven. Op een gegeven moment hield Liston het niet meer en zei: ‘I’m gonnna hurt that boy.’ Haha, zo grappig. Ali moet gedacht hebben: ‘Nu heb ik je.’

‘Hij straalde een mentale kracht uit die je bij geen enkele ander bokser ziet. Op een spiritueel niveau begreep hij dat hij gewoonweg niet zou verliezen. Niet dat hij gemakkelijke gevechten had. Negen van de tien keer moest hij tot het gaatje gaan. Maar hij was daartoe bereid en dat gaf hem dat aura van onverzettelijkheid.

‘Tegelijk straalde hij de lieve vriendelijkheid van een kind uit. Hij heeft ooit gezegd dat hij in de ring nooit zijn tegenstander nodeloos in elkaar zou rossen, omdat die ook een vrouw en kinderen had. Er ging een enorme menselijkheid van Ali uit en dat is waarom hij het publiek zo voor zich innam.’

Muhammad Ali aan het bidden in zijn huis in Los Angeles. Tijdens het maken van de foto zij hij kort maar krachtig, "Only Once". Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Land: de Verenigde Staten Van Amerika

‘Amerika is een geniaal, maar krankzinnig land. Kijk naar onze president en alle shit die we nu hebben. We hebben het inmiddels geaccepteerd als het nieuwe normaal en gaan door met onze levens. Tegelijk houd ik ook van die waanzin, want die maakte dit land tot een werkplaats voor briljante ideeën en vooruitgang. Ik vind het vreselijk om chauvinistisch over te komen, maar kijk naar alles dat we hebben uitgevonden. Kijk naar Edison die ons geluidsopnamen gaf. Kijk naar de filmindustrie die hier is geboren. Kijk naar rock-’n-roll en jazz. Dat is allemaal niet voortgekomen uit een uitgedachte ideologie zoals communisme, maar gewoon uit het feit dat iemand zegt, ik kan iets beter dan jij en ik ga het uitproberen. We zijn geen andere filosofie toegewijd dan pragmatisme. Je doet wat werkt. En als hier een gast opstaat die een winnaar blijkt te zijn, dan gaan we met hem mee. Dat is wie we zijn.

‘Ik moet er gelijk bij zeggen dat ik de laatste twintig jaar geen fatsoenlijk ontworpen gebouw of auto in de States heb gezien, of muziek die het waard was om te beluisteren. Er is een tijdperk geëindigd en ik weet niet waarom. Maar het is niet meer wat het ooit was.’

Beeld Els Zweerink

CV

Don McLean is op 2 oktober 1945 geboren in New Rochelle, New York.

1963 – Don McLean verlaat na vier maanden Villanova University om zich aan muziek te wijden. Hij speelt op kleine podia aan de oost- en westkust van de Verenigde Staten.

1968 – Folklegende en sociaal activist Pete Seeger wordt McLeans mentor. McLean gaat met hem op tournee om bewustzijn te creëren voor milieuvervuiling.

1970 – Nadat McLean door 72 platenlabels is afgewezen brengt het kleine label Mediarts zijn debuutalbum Tapestry uit. Het album kreeg goede kritieken maar verkocht matig.

1971 – McLeans tweede en meest succesvolle album American Pie komt uit. Mediarts is overgenomen door Universal wat veel meer aandacht genereert voor American Pie. Het album telt twee van McLeans grootste hits. De titelsong en Vincent. American Pie, een folkrocksong van ruim achtenhalve minuut die het verlies van de Amerikaanse jarenvijftigonschuld schetst, is het nummer dat het langst de toppositie van de Amerikaanse hitlijsten inneemt. De hoogste positie in de Top 40 is nummer 11.

1972 Vincent wordt McLeans tweede hit. In de Verenigde Staten komt het nummer niet hoger dan 12. Hier komt het nummer op 17 in de Top 40. Het succes van American Pie zorgt voor grotere belangstelling voor McLeans debuut Tapestry. And I Love You So van dat album wordt alsnog een hit en wordt later door artiesten als Elvis Presley, Shirley Bassey en Perry Como gecoverd

1973- 1979 McLeans volgende albums en singles evenaren het vroege succes niet.

1980 – McLeans cover van Roy Orbisons Crying komt in Nederland op nummer een. Daarna ook in Engeland en Australië. Het resulteert in een nieuwe platendeal voor McLean. Een jaar later wordt Crying ook een hit in de Verenigde Staten.

2002American Pie wordt opgenomen in de Grammy Hall Of Fame.

2004 – McLean wordt opgenomen in de Songwriters Hall Of Fame.

2015 – McLean brengt het manuscript van American Pie ter veiling bij Christie’s. Het brengt ruim een miljoen euro op.

2016 – McLean scheidt van zijn tweede vrouw nadat hij wordt aangeklaagd voor huiselijk geweld.

2017 American Pie wordt opgenomen als Amerikaans nalatenschap in de Library Of Congress. McLean wordt schuldig bevonden aan huiselijk geweld en betaalt een boete.

Don McLean is tweemaal getrouwd geweest en heeft twee kinderen uit zijn tweede huwelijk.

Gijs Groenteman gaat in onze illustere archiefkast in gesprek met mensen die hem hebben verwonderd. Rapper Pepijn Lanen, schrijver Paulien Cornelisse en kunsthandelaar Jan Six passeerden al de revue.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden