de gids reizen

Ontdek het land van Astrid Lindgren: Zweden voor beginners

Prachtige meren om te kanovaren vind je ook in Zuid-Zweden

Verregende vakanties, wolken van muskieten en ook nog ontzettend duur: de onheilspellende Zweden-clichés vliegen je om de oren als je laat vallen dat je in de zomer naar het noorden afreist. Volkskrant-redacteur Corinne van Duin ging toch. Ze trof er stralend weer, nauwelijks een mug, heldere meren, rode Astrid Lindgren-huisjes en mooie stranden. En duur? Viel mee. Behalve de wijn. Gelukkig was er ook bier.

Dit jaar durfden we het aan: de zomervakantie in Zweden. De drukte van de Franse wegen en campings waren we zat, in Italië al zo vaak geweest en Spanje is ons een tikje te dor in de zomer. Zweden dus. Mijn vrienden reageerden allemaal heel enthousiast op onze plannen. Bijna iedereen had er weleens aan gedacht, maar niemand had het ooit aangedurfd. Vanwege het weer, duur en die muggen dus. En was het niet ook heel ver weg? Dat valt al prettig mee. Als je naar het zuiden van Zweden gaat tenminste. Via Denemarken, en de ferry’s van Scandlines, ben je al in minder dan 1.000 kilometer in de kustprovincie Skåne. We vertrokken op Zwarte Zaterdag, maar richting het noorden hadden we daar totaal geen last van.

Rotspartijen bij de Kullaberg aan de kust van Skåne

I. Fietsen in Skåne

Ons eerste Zweedse huisje (stuga) is op loopafstand van het strand aan het Kattegat. Het is nog geen rood Zweeds huisje zoals we kennen van de plaatjes, want we zijn hier aan de kust en daar is alles net iets drukker en duurder. Een zwart huisje dus, merk je verder weinig van.

Je zou denken dat in Zweden alles super is geregeld en dat is ook zo. In Skåne (spreek uit: Skone, in het Latijn Scania, zoals de Zweedse vrachtwagens) ligt bijvoorbeeld een wandelroute van 1.000 kilometer door de hele provincie. Zelfs wij, als beginnende wandelaars, weten al snel via onze telefoon deze Skåneleden te vinden, en hoe we kunnen aanhaken in de buurt van ons huisje in Vejbystrand. Het helpt enorm dat de hele tocht bewegwijzerd is met heldere gele bordjes met een pijl erop. De paden lopen ook door landerijen van particulieren, dus dat maakt het extra bijzonder. En het is ook de enige wandelroute die wij kennen met een hashtag op Instagram: #skaneleden.

Op deze Skåneleden-route ligt een schiereiland met een grote heuvel: Kullaberg. Hier lopen we niet heen, dat doen we even onsportief met de auto. Er loopt een steil pad rechtstreeks naar de zee met prachtige rotspartijen. Er is ook een schattig bezoekerscentrum waar je zeesterren kunt aaien en ijsjes kan eten.

Zeesterren aaien bij de Kullaberg

Dat de meeste Zweden sportief zijn, kunnen we alleen al uit het straatbeeld opmaken: we zien superveel mountainbikes en mensen lopen bijna permanent in trainingskleren. Per, de Zweedse mountainbiker die we spreken bij het bezoekerscentrum en die in de zomerhitte de berg heeft getrotseerd: ‘Je moet niet vergeten dat we ook niet zoveel anders te doen hebben in deze streek. We hebben vooral natuur. En daar doen we dan graag leuke dingen.’

Dat willen wij ook. Vandaar dat ik op een lekkere zonnige dag iets leuks voor mijn gezin heb uitgezocht: een fietstocht naar het strandplaatsje Båstad, via de fietsroute Kattegatleden. Ik lees voor uit de brochure: ‘Skåne is een ideale fietsregio. Weinig hoogteverschil en veel prachtig aangelegde fietsroutes. De Kattegattleden werd in 2018 nog uitgeroepen tot Fietsroute van het Jaar.’ En, vul ik aan: ‘Het is maar 30 kilometer via deze kustweg. Dus kom op! Zwemkleding en handdoeken mee, dan lunchen we op het strand!’

Fietsen langs het Kattegat: heuvelachtiger dan je denkt

Het eerste gedeelte is inderdaad een lichtglooiend fietspad, vlak langs de kust. Maar al snel slingeren we het binnenland in en moeten we heuvel na heuvel bedwingen. ‘Mam, wanneer gaan we weer dat leuke fietspad op’, vraagt mijn zoon, terwijl ik met een roodaangelopen hoofd mijn fiets in een lichtere versnelling probeer te wrikken. Het antwoord: nooit meer! Want na ruim een uur best wel steile hellingen, laten we het officiële en gelauwerde fietspad voor wat het is. Via Google Maps trappen we rechtstreeks naar de badplaats Båstad. En zo zitten we inderdaad rond het middaguur op het strand bij een classy strandtent aan pokebowls en gintonics. Want Båstad blijkt een mondain mooi badplaatsje te zijn. Gelukkig kunnen we onze fietsen van het hippe verhuurbedrijf laten staan, want met een app op onze telefoon kunnen we ze afmelden en op slot zetten.

Bastad beachlife

Nog meer in Skåne

1. Markthal. In Höganäs  staat op een industrieterrein een markthal, helemaal te hipster maar ook met een buffet met alle Zweedse klassiekers als zalm in dillesaus en kruisbessentaart. Ook zit hier een kleine brouwerij.

Saluhall of de ‘foodhall’ van het plaatsje Höganäs

2. Kinderklimmen. In heel Europa komt je ze tegen: de klimparken. De firma Upzone heeft verschillende filialen in Zweden. Deze ligt in het park van Angelholm, vlakbij een grote speeltuin met heerlijke wafels.

Bomen klimmen in Angelholm

3. Informeel grillen. Het grillen van vlees op grote superbarbecues dringt ook door in Zweden. In deze grote ‘stal’ staan brisket, kip en coleslaw op het menu. Bij Holy Smoke is tot in de details een Amerikaanse sfeer nagebootst. Dat klinkt vreemd, maar het is echt gezellig. Bij mooi weer eet je natuurlijk buiten en dansen mag ook. 

Bbq-en bij Holy Smoke aan de Zweedse westkust

4. Suppen. Ook het leuke ‘standup paddling’, oftewel suppen, oftewel op een surfplank staan peddelen, kan heel tof in de haven van Bastad en je kunt ook nog een klein stukje het Kattegat op. Bij Spirit Event kun je ook mee met een snelle speedboot om zeehonden te kijken.

5. Abseilen. De mooie rotspartijen van de Kullaberg lenen zich prima voor abseilen voor beginners. Via Kullabergguiderna kun je een afspraak boeken.

6. Skåne souvenir. Kent u die ouderwetse maar inmiddels weer hippe gele regenjassen en rubberlaarzen? Die zijn van het Zweedse merk Tretorn en die rubberfabriek staat in Helsingborg. Ook handig als er toch een buitje valt in de vakantie

Leuk aandenken: regenjassen en rubberlaarzen van het oer-Zweedse merk Tretorn

8. Malmö

Tegenover Kopenhagen ligt deze charmante Zweedse stad. De bekende brug van de serie The Bridge verbindt beide steden. Het is een soort van mini-Stockholm. Wij vonden het een heerlijk stadje om in rond te dwalen voor een dagje. Helemaal omdat we zaten in een uiterst centraal hotel: het MJ’s. Dit comfortabele hotel heeft ook een prachtige patio met een mooi restaurant. Het is nogal populair, dus handig als je bij het inchecken meteen reserveert.

De brug die Malmo en Kopenhagen verbindt, bekend van, jawel, The Bridge
In het romantisch Småland vinden we veel ‘loppis’-(kringloop)adresjes

II. Bolderburen in Småland

In het zuiden van Zweden ligt het bekende gebied Småland. Inderdaad, bekend van de ballenbak van Ikea. En dat is niet gek, want de grondlegger van Ikea - Ingvar Kamprad - komt uit hartje Småland. Wanneer je de kaart van Zweden oppervlakkig bekijkt, zie je dat er onderin de ‘sok’ twee grote meren liggen. Daaronder ligt dus deze provincie. Småland is eigenlijk alles wat je je voorstelt bij Zweden. Tenminste: als je van de boeken van Astrid Lindgren houdt. Bossen als in een sprookje, rode huisjes in knoestige boomgaarden en heldere meren om in te springen: het is er echt allemaal. En niet in een bepaald gedeelte van de streek, nee, echt overal. Zoek maar eens op verhuursites of AirBnb: de ossenbloedrode huisjes vliegen je om de oren. Het een nog idyllischer dan het andere.

Dat van ons is ook alles wat je je voorstelt: een oud boerderijtje met een houten veranda, omringd door appelbomen en op loopafstand van een meer. Binnen is het wit en licht en staat het natuurlijk vol Ikea-spullen. En waar dat ergens anders wat goedkopig zou kunnen overkomen, is dat hier helemaal niet zo. Hier staat zelfs de Hemnes-slaapbank mooi in de lichte woonkamer met de brede grenen planken. Ikea in haar natuurlijke habitat, dat kan ook nooit misplaatst zijn. Want spreekwoordelijk Zweedser kan niet.

Mooi AirBnb adres in Sundslatt, bij het dorpje Urshult

En dan ben ik nog niet eens naar het geboortehuis van Astrid Lindgren geweest. Eerst wil ik er ook niet heen. Liever wil ik mijn eigen Lindgren-gevoel oproepen op verschillende plekken in het Zweedse Småland. Maar als ik Vimmerby op de borden zie staan, kan ik me toch niet inhouden. Er is ook een Pippi Langkous-pretpark (Astrid Lindgren Värld), maar dat slaan we even over. Het is hartje zomervakantie maar op het parkeerterrein van het geboortehuis is het tot onze verbazing totaal niet druk. En wat ben ik blij dat we hier zijn gestopt. 

Het geboortehuis van Astrid Lindgren is te mooi om niet bezoeken.

Het huis ligt niet meer midden op het platteland, maar een beetje vreemd aan de rand van de buitenwijk. Maar de boerderij waar Astrid Anna Emilia Ericsson werd geboren in 1907 ziet er nog precies hetzelfde uit als destijds. Dat is niet zo gek, want Astrid liet het in de jaren zestig op die manier restaureren. De boerderij Näs wordt omringd door een avontuurlijke tuin. Ik wijs op een boom die ik meen te herkennen als de ‘limonadeboom’ uit de Pippi Langkous-reeks. En tot mijn grote plezier is het ook die boom. Maar ook de schuur van Emil is een feest van herkenning. Verder is er in een grote hal een vaste expositie waar het leven van Lindgren grondig wordt doorgenomen. Maar wel op een speelse, niet zwaar museale manier.

‘s Avonds zijn we terug in onze eigen rode boerderij, waar inmiddels ook (Zweedse) vrienden zijn aangekomen die ook in de buurt op vakantie zijn. In de avondzon spelen we het Zweedse spel Kubb in de boomgaard. Dichterbij het Bolderburen-gevoel kan ik niet komen.

Nog meer in Småland

1. Literatuur. Om Småland nog beter te begrijpen, zou je De Emigranten van Vilhelm Moberg kunnen lezen. Het is een meeslepende familiesaga over de grote Zweedse emigratie naar Amerika in de 19de eeuw.

2. Elanden. Om de koning van het Zweedse woud, een eland, in de ogen te kijken, zou je dagen moeten zoeken in de bossen. Wij kiezen de easy way en gaan naar een ‘elandenboerderij’.  De jonge Erik Öster begon deze uitspanning onlangs met zijn familie en je zit in een kar achter een rode tractor.  Een beetje lullig is het wel, maar je komt wel oog in oog met die enorme grote dieren. Toch mooi. 

Elanden spotten in de buurt van Eksjö

3. Ikea museum. Als je dan toch in Ikea-land bent is het wel lollig om ook de geboortegrond van het wereldberoemde merk te bezoeken. Kun je jezelf laten fotograferen op de cover van een Ikea-catalogus. En gehaktballetjes eten natuurlijk. 

4. Kamperen. Op de mooiste plekken aan grote meren zijn vaak prachtige campings. Wij waren bijzonder gecharmeerd van deze natuurcamping. Nauwelijks te vinden en echt op een superplek. Nog meer van dit soort campings vind je in de groene vakantiegids.

Strandje bij de natuurcamping

4 . Natuur voor beginners. Wanneer je avontuurlijk bent maar geen idee hebt hoe je een kanokampeertocht  moet aanpakken, dan is Getnö Gård (geitentuin) het juiste adres. Het is een beetje een aangeharkte camping, maar hun kano’s zijn mooi en solide. Bij de receptie krijg je een kaart mee met de plekken waar je kunt kamperen in het merengebied van Åsnen. In een grote Canadese kano of een kayak kun je dan peddelen naar een eilandje. Er zijn ook motorbootjes te huur als je van vissen houdt. De eigenaar Ingrid Olsson is een groot natuurliefhebber en doet soms vogelsafari’s. Het zweven van de zeearend is prachtig!

Zeearenden spotten op het meer bij Getnö Gård

4. 1.000 eilanden. Ook in natuurgebieden is in Zweden alles tiptop geregeld: prachtige paden met duidelijke bewegwijzering en mooie picknickplekken en vuurplaatsen (met hout). Natuurgebied Åsnen kent vele meren, nog meer eilandjes en eeuwenoude bossen.

6. Hollandse herberg. Er had natuurlijk al een belletje moeten gaan rinkelen toen we een tosti op het menu zagen staan. De oude herberg van Ålshult  met terras aan het mooie meertje is inderdaad in Nederlandse handen. Een ‘Ik vertrek’-verhaal, maar dan succesvol. Naast het charmante etablissement zit een grote brocantehal met zeer aantrekkelijke prijzen.

Loppis, oftewel brocante in Alshult

7. Superschattig museum. Op een klein aftands bordje staat Porslinsmuseet. Dit bordje volgen en je komt in het serviezenparadijs van Anne Svensonn in Urshult (Vasterbotorp / Storegard 18). Het loont sowieso de moeite om de bordjes Loppis (brocante) te volgen in Zweden.

Arne verzamelde al ruim 50 jaar porselein en heeft honderden vierkante meters servies. Hij heeft ook een verkooppunt met alles wat hij ‘over’ heeft.
Eeuwenoude kalkrotsen bij Öland (elke millimeter kalksteen vertegenwoordigt 1.000 jaar)

III. Strandleven in Öland

Aan de oostkust van Småland liggen twee flinke eilanden: Gotland en Öland. Op het eerste kun je alleen maar komen met een boot, naar Öland ligt een kilometerslange brug. Beide eilanden hebben een Martha’s Vinyard-achtige sfeer: een mix van gewoon strandleven, natuur en een tikje mondaine huizen en winkels. Op de weerapps zien we steeds dat het hier ook zonniger is dan op het vasteland. Niet voor niets staat hier ook het zomerpaleis van de Zweedse koninklijke familie, Slott Solliden. (We zijn er helaas niet op 14 juli want dan viert prinses Victoria haar verjaardag in de paleistuinen, ook voor toeristen.) 

Op dit Zweedse ‘Texel’ is niet heel veel te beleven, maar dat is eigenlijk wel lekker. Een beetje hangen op het strand, wandelen en ergens eens een visje halen, dan ben je er wel. Zo volgen we het mooie ‘trollenpad’ oftewel Trollskogen tot het uiterste noordelijke puntje. Voor de beginnende wandelaar met kinderen een perfecte wandeling door een toverachtig bos met kromme bomen, Viking-graven en een aangespoeld wrak.

In het noorden van Öland ligt een ‘trollenbos’

Als we weer thuis zijn na drie weken Zweden, missen we de kaneelbroodjes en de zalm. Mijn zoon stelt voor om voor de lol naar Ikea te rijden om daar ‘kanelbullar’ te halen. Grappig idee, dus we springen in de auto naar de plaatselijke Ikea. En wat zie ik: de ballenbak Småland is er niet meer. Hij is omgedoopt tot Öland. Wij weten nu waar dat is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden