De Gids Kerst

Onenigheid, verveling en bemoeizuchtige familieleden: zo maak je Kerst wél leuk

Als we één ding niet willen met Kerst, is het dat iets mislukt. Beeld ANP

Kerst draait om ‘gezelligheid’, maar bevat ook alle ingrediënten voor een deceptie. Stress om het eten, bemoeizuchtige familieleden die je normaal nauwelijks spreekt en soms is het ronduit saai. Hoe kun je wél een leuke kerst hebben? We vroegen het gezelligheidsexpert Petra Vethman.

‘Kerst is heel populair’, zegt Petra Vethman. De journalist en adjunct-hoofdredacteur van Jan Magazine dook in de geschiedenis van de Nederlandse gezelligheidscultuur en schreef het boek Gezellig! Hoe typisch Nederlands is gezelligheid?  Ook uit een rondgang van opiniepeiler Maurice de Hond onder drieduizend mensen, in opdracht van Hart van Nederland, blijkt dat we massaal van Kerst houden. 66 procent van de respondenten noemt Kerst als favoriet feest, slechts 19 procent geeft de voorkeur aan Sinterklaas. 

Wat zo leuk is aan Kerst? Volgens Vethman draait het feest om tradities en gezelligheid. ‘Gezelligheid is onze vertaling van een gevoel van ontspanning, verbondenheid en knusheid. Dat is precies wat we ons voorstellen van Kerst.’

Toch kan de realiteit – ondanks liters wijn – ontnuchterend zijn. Wie geen keukenprins of -prinses is, ervaart mogelijk stress bij de bereiding van het perfecte diner. En die familieleden waar je uren mee gaat tafelen blijken helemaal niet zo gezellig. Help!

Situatie: stress omdat je alles perfect wilt doen

Als we een ding niet willen met Kerstmis, is het dat iets mislukt. Hoewel de kans groot is dat de kalkoen een tikje droog uit de oven komt als je niet bepaald een hobbykok bent en nog nooit eerder een kalkoen hebt aangeraakt, moet het absoluut perfect smaken. En het moet er ook nog uitzien alsof het uit een sterrenrestaurant komt. Torenhoge verwachtingen en bizarre eisen aan jezelf stellen, dat levert ongetwijfeld stress op. En daar word je niet gezelliger van.

Oplossing: maak het jezelf niet te moeilijk

Hou je niet van koken? Laat die kalkoen dan schieten. ‘Als je gourmetten leuk vindt, doe dat dan gewoon, voel je niet verplicht een viergangendiner op tafel te zetten. Als je geen wijnkenner bent, koop dan de wijn die je altijd drinkt. En als je het liefst casual kleding draagt, hijs jezelf dan niet in een pak of een jurk waarin je je niet lekker voelt’, zegt Vethman.

Zoek je nog inspiratie voor het kerstdiner?

Van de klassieke garnalencocktail tot oesters met jalapeñosaus en van hazenboutjes tot een vegetarische jachtschotel: deze elf feestmenu’s bieden ieder wat wils. Of je nu zin heeft om dagenlang in de keuken te staan, of juist met zo min mogelijk inspanning toch iets imposants op tafel wilt toveren.

Situatie: Kerst voelt als een verplichting

Een op de vier Nederlanders viert geen Kerstmis met familie. Vooral vanwege ruzie en onenigheid over geld. Daarnaast heb je de kerstfanatici en daartussenin een heleboel mensen die Kerst vieren uit een soort plichtsbesef. Voel je je ook verplicht om het gezellig te hebben?

Oplossing: laat je vooral niet gek maken door de voorpret

‘Begin november hebben de eerste mensen al de kerstversiering met arrensleeën op hun dak gehesen en zodra Sinterklaas naar Madrid is vertrokken, word je overspoeld door kerstcommercials waarin families bijkans buiten zinnen van kerstgeluk zijn. Die lange aanloop geeft druk, want de verwachtingen stapelen zich op, terwijl je eigen kerstfeest nooit zo hysterisch knus en geweldig is als in de reclames’, zegt de gezelligheidsexpert. ‘Heb niet te hoge verwachtingen. Al die heisa om het perfecte gerecht op tafel te zetten, op een fantastisch mooi gedekte tafel en met de prachtigste cadeaus onder de boom: nergens staat dat het zo moet. Uiteindelijk gaat het erom dat je met elkaar bent en dat het, tja, gezellig is. Alles eromheen is in feite bijzaak.’

Situatie: vervelende vragen van familieleden

We kennen allemaal vervelende vragen als: ‘Heb je nou nog steeds geen partner gevonden?’, ‘Wordt het niet eens tijd voor kinderen?’, ‘Hoezo eet je geen vlees meer? Krijg je nu wel voldoende voedingsstoffen binnen?’.  Of misschien zijn de vragen meer in de categorie gezapig: ‘Hoe is het in [vul hier je woonplaats in]?’ of ‘Hoe is het op je werk?’

Oplossing: niet antwoorden

Ach, waarschijnlijk hebben je familieleden het beste met je voor. Of zijn ze gewoon een beetje sociaal onhandig en weten ze niet hoe ze het gesprek gaande moeten houden. Neemt niet weg dat het irritant kan zijn. Als je het gezellig wil houden, reageer dan vooral luchtig, tipt Vethman. ‘Reageer met een grap of begin over iets anders. Geef vooral geen antwoord op de vraag als je daar geen zin in hebt. Stel een – wel leuke – vraag terug’, zegt ze. 

Nog een tip: begin niet over politiek en andere thema’s die kunnen leiden tot hoogoplopende discussies. ‘Ook zware persoonlijke gesprekken zijn minder geschikt voor aan het diner. Als je weet dat iemand het moeilijk heeft en je wilt het daar tóch met die persoon over hebben, wacht dan op een geschikter moment, bijvoorbeeld later op de avond, om dat in een entre-nous te bespreken.’

Zo leer je keuvelen met iedereen

Sommige mensen praten moeiteloos over koetjes en kalfjes, voor anderen is smalltalk een verschrikking. Voor wie bij die laatste groep hoort, hebben we een kleine stoomcursus. Handig bij netwerkbijeenkomsten, maar net zo goed toepasbaar op familieleden.

Situatie: spanningen in de familiekring

Tante A. eigent zich standaard de organisatie toe en nodigt zonder overleg de hele familie uit bij oma, ook al weet zij zelf van niets. Je zus eist wéér alle aandacht op, dit keer met verhalen over haar levensveranderende vakantie. Je vader begrijpt je levenskeuzes niet (‘Je kan toch niet eeuwig in dat kleine appartementje blijven wonen’). En waarom onderbreekt je moeder iedereen, om meteen over zichzelf te beginnen? Elke Kerst verloopt volgens dezelfde patronen waar je je meer en meer aan gaat ergeren.

Oplossing: laat het idee los dat je de hele tijd samen moet doorbrengen

‘Je hoeft echt niet de hele tijd in het voltallige gezelschap door te brengen’, zegt Vethman. ‘Omdat je niet met elk familielid even veel hebt, gaat dat energie vragen. En als je het gevoel hebt dat je geen kant uit kunt, worden die spanningen alleen maar groter. Ga even een blokje om als je daar zin in hebt, er is vast iemand die meteen opspringt om mee te gaan. Ga schaken met oma als je weet dat ze daarvan opfleurt of ga de gastheer of -vrouw in de keuken helpen met de salade.’

Situatie: de verveling slaat toe

Tijdens Kerst kan het zomaar gebeuren dat de dagen ineens twee keer zo lang lijken. Voor veel mensen staan de feestdagen in het teken van eten en verder niets. Eten, praten met familieleden en slapen. Zo kan het gebeuren dat je halverwege het zesgangendiner denkt: zat ik toch maar op kantoor.

Oplossing: simpel, ga iets doen

Ook bij dit probleem geldt: je hoeft niet constant met de héle familie samen zijn. ‘Zelf vind ik het fijn om de lange zit af en toe te onderbreken door iets te gaan doen, zoals een spelletje, een wandeling, lekkere muziek opzetten en – waarom niet – te gaan dansen. Ik heb een keer meegemaakt dat op een gegeven moment bijna de hele familie tot grote hilariteit bezig was een onmogelijke kast in elkaar te zetten’, zegt Vethman. ‘Het is niet in steen gehouwen dat je uren stil moet zitten.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden