Nico de Haan: 'Wie leert vogelspotten kan nooit meer normaal wandelen'

Het zijn gouden vogelkijktijden, nu de trekvogels terugkeren uit Afrika. Bekende vogelaar Nico de Haan deelt zijn enthousiasme.

Nico de Haan Beeld Jérome Schlomoff

Nico de Haan (1947) is vogelkenner, bekend van tv- en radioprogramma’s als Baardmannetjes en Vroege Vogels. Hij schreef onder meer De Vogel Top 100 Van Nico de Haan, bekroond met een zilveren griffel. Jarenlang werkte hij bij de Vogelbescherming, nu geeft hij cursussen via het Vogelkijkcentrum. Zijn favoriete vogel is de Vlaamse gaai, vanwege diens non-verbale communicatie met de kuif en zijn zachte, mooie lied.

‘Ik herinner me hoe ik als jochie mijn eerste gekraagde roodstaart zag, achter een knotwilg. Het was een mannetje dat in zijn ovalen nestopening zat te sjansen en baltsen. Dat geluid, die kleuren, dat draaien met de staart, het was zo mooi. Toen is er een knopje bij mij omgegaan.

‘Na de lagere school ging ik naar de mulo, in Hattum. Ik moest acht kilometer langs de IJssel fietsen. Dat was één groot vogel-eldorado. Er waren dagen dat ik niet op school aankwam, ik bleef in het veld hangen om vogels te kijken. Gelukkig waren er toen nog geen apps waarmee je je kinderen kon volgen.

Nico de Haan Beeld Jérome Schlomoff

‘Nog altijd blijven vogels me verrassen. Een aantal weken geleden zei een buurman: ‘Ik heb een soort watersnip op het gazon zitten’. Toen ik ging kijken zat er een bokje, een zeldzame snip die je zelden ziet. Maar ook als er een koolmees in de tuin zit, die ik al duizenden keren heb gezien, moet ik even kijken. Het is een beetje een afwijking.

‘Vogels zijn overal, als je er oog voor hebt. Je moet je omgeving scannen, continu zoeken naar plekken waar ze kunnen zitten. Dat is anders dan de natuur instappen in de hoop dat er iets voor je langs vliegt. Zelfs wanneer ik met mijn vrouw ga winkelen zie ik nog zwarte roodstaarten in de winkelstraat. Wie leert vogelspotten kan nooit meer normaal wandelen.

‘Het wordt pas écht leuk als je niet alleen weet hoe de vogel heet, maar ook wat hij doet en waarom. Dan ontdek je bijvoorbeeld dat elk individu zijn eigen karakter heeft en dat ze elkaar beduvelen waar je bij staat. Doe dus kennis op, via cursussen of boeken. De allerbeste gids is de ANWB-gids, maar dan moet je wel gevorderd zijn, anders word je gek. Dan zie je op één pagina tien van die groene vogeltjes staan en stop je direct weer. Begin dus met een startersboekje met alleen algemenere soorten.

Nico de Haan Beeld Jérome Schlomoff

‘Tot begin mei kun je in het bos terecht, daarna zie je bijna niks meer door de bladeren. Weidegebieden zijn ook goede plekken. Maar dan wel de reservaten, bij de boeren zit niks meer. Door de moderne landbouw is Nederland in één mensenleven veranderd van een natuurgebied in een groene, walmende weide met een enkele kraai. Vlak ook steden en dorpen niet uit, dat zijn in feite de asielzoekerscentra. Sommige vogels die vroeger in de weilanden leefden, komen nu daar voor.

‘Een van de vogelmomenten die me het meest bijblijft, was in het uiterste zuiden van Zweden. Er vloog een baan spreeuwen over van een meter of vijftig breed en kilometers lang, op weg naar Europa. Links en rechts vloog er nog een roofvogel mee met de voedselvoorraad. Dan zie je een natuurverschijnsel, een belichaming van de vogeltrek. Overweldigend om getuige van te zijn.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden