Reisverslag Hawaï

Nergens ter wereld wordt de schoonheid van de natuur zo bezongen als in Hawaï

Anne-Gine Goemans, schrijver van Honolulu King, ging op zoek naar de oude hawaïmuziek - en niet alleen in Honolulu.

Na Pali. Beeld Getty Images

Ver beneden me in het koraalrif spelen tropische vissen verstoppertje met snorkelaars. Ik sta op een klif met zicht op Hanauma-baai. In de verte op zee slaat een walvis met zijn staart op het water. Zelfs de lichte regen, kilikilioe, kan het perfecte moment niet verstoren. Of is dit zachte lenteregen, kuāua hope? Gisteravond had muzikant Kukaho ’omalu Souza - ‘zeg maar Ku’ - op zachte toon gedeclameerd dat er in het Hawaïaans talloze aanduidingen zijn voor regen, wind, de zon en de maan. Zijn taal, vertelde Ku, stroomt over van pure poëzie.

Neem de naam van zijn traditionele Hawaïaanse band: Kaiao. Na het optreden in een restaurant in een buitenwijk van Honolulu, legde hij uit dat kaiao een speciaal soort licht betekent. Het zijn de eerste lichtstralen die verschijnen vlak voordat de zon zich aan de horizon laat zien. Met cirkelende armbewegingen hadden zijn hula-dansers en danseressen een zonsopgang uitgebeeld.

Met dans en muziek ijvert Ku voor het behoud van zijn cultuur en het doorgeven daarvan aan de jongeren van Hawaï. ‘Ons koninkrijk mag dan wel eind 19de eeuw geannexeerd zijn door de Amerikanen, we houden de aloha spirit levend.’

Beeld Getty Images/RooM RF

De band speelde voor een onbeperkt buffet-etend Amerikaans publiek. Ku, die zijn ukelele vasthield alsof hij een baby wiegde, vertelde na elk nummer waarover het ging. Een bergtop in de mist, de bloeiende Hauboom, een eiland ronddobberend in de Stille Oceaan. In de liedjes beschrijft hij de schoonheid van de archipel die uit 137 atollen en vulkanische eilandjes bestaat en waarvan Oahu, Kauai, Maui en Big Island de grootste trekpleisters zijn. ‘De natuur’, zei de 35-jarige Ku, ‘is mijn grootste inspiratiebron tijdens het schrijven van mijn liedjes. Hawaï is zo ongelooflijk mooi. Binnen tien minuten ben je weg uit de stad en sta je op een berg of op het strand.’

Ku heeft gelijk. Huur een auto op eiland Oahu, stem af op 105.1 FM voor de beste hawaïsongs en laat het drukke Honolulu achter je. Rijd een halfuurtje zuidwaarts naar beschermd natuurgebied Hanauma om te wandelen of walvissen en schildpadden te spotten. Of tuf door de machtige bergen richting de noordkust met zijn langgerekte stranden en de wereldberoemde Banzai Pipeline waar surfers op de golven balanceren. Eet bij een van de bontgekleurde vrachtwagens gebakken garnalen en drink er een ijskoud Aloha-biertje bij. Ga ’s avonds naar Wakiki, de strandwijk van Honolulu, om in een van de vele bars of hotels een traditioneel optreden bij te wonen.

Micheal Keale in een hotellobby. Beeld Anne-Gine Goemans

Chanten

Want wie door Hawaï reist, kan niet om de muziek heen. In het verleden was chanten, het langdurige reciterend zingen van teksten, hét middel om de verhalen over goden en voorvaderen over te dragen. Mexicaanse cowboys lieten ooit hier hun gitaren achter en de ukeleles werden meegebracht door Portugese immigranten. Pas echt wereldberoemd werd de muziek uit Hawaï vanaf 1930, toen Amerikaanse orkesten en zangers hun tropische odes brachten. Tegenwoordig kent elk modern muziekgenre wel een Hawaïaanse variant. Zo ook op het terras van het torenhoge Outrigger Reef Resort. Grote kans dat je er Bobby Moderow tegenkomt die daar een paar keer per week met zijn band Maunalua speelt. De energieke vijftiger (grijze haren strak in de gel, een haaientand om de nek, slangenleren cowboylaarzen) vertelt over kaona, de verborgen betekenissen in hawaïmuziek. ‘We zingen over een bloem, nat van de ochtenddauw, maar je denkt toch niet dat zo’n liedje echt over die natte bloem gaat?’, zegt Bobby met fonkelende ogen. ‘Meestal gaat het over de liefde. Liefde voor een vrouw, een kind, de muziek, het land.’

Even later spelen de Maunalua’s op een rond podium onder een dak van ruisende palmbladeren. Bobby speelt slack key-gitaar, een fingerpicking speelstijl in open akkoorden die zo kenmerkend is voor de muziek op Hawaï. Te midden van de cocktail drinkende gasten denk ik aan mijn roman, Honolulu King. Hoofdpersoon en muzikant Hardy treurde om de teloorgang van zijn geliefde hawaïmuziek en verlangde naar de tijd dat hij als lid van de Honolulu Kings nog grote triomfen vierde. Voor en na de Tweede Wereldoorlog was het ook in Nederland een razend populaire muziekstroming geweest, nu is daar amper nog iets van over. Hardy constateerde dat in het koude klimaat niemand zat te wachten op de klanken van zijn warmbloedige steelgitaar.

Bontgekleurde vrachtwagens waar je shrimpies kan eten. Beeld Anne-Gine Goemans

Het is beslist een feit dat hawaïmuziek beter tot zijn recht komt met uitzicht op het strand van Wakiki badend in een rode gloed van de ondergaande zon. Niet dat iedereen luistert naar de virtuoos spelende Bobby Moderow die tussen twee nummers door verkondigt dat de wereld meer aloha en hawaïmuziek nodig heeft. Verderop liggen hotelgasten te dutten bij het zwembad waarin joelende kinderen bommetjes maken. Achter het podium boeken gezinnen tripjes bij de activiteitenbalie. Op een scherm komen de hoogtepunten voorbij: een helikoptervlucht boven de actieve vulkanen op Big Island, surflessen op Maui, dolfijnen- en walvistours op de Stille Oceaan, talloze hula- en luashows. Maar Bobby lijkt het niet uit te maken. Hij speelt voor wie wil luisteren.

Kleurrijk landschap

De volgende ochtend vlieg ik in 36 minuten van Honolulu naar Kauai, het eiland dat met een lengte van 53 kilometer een slag kleiner is dan Oahu. Dankzij strenge regelgeving is er, in tegenstelling tot Wakiki en Honolulu, geen hoogbouw te vinden. Ze zeggen dat het op Kauai lijkt alsof God zich heeft uitgeleefd met potten verf. Er zijn rode bergen, gouden zonsondergangen, vogels en bloemen in hallucinerende kleuren, moddervette regenbogen die in de hemel zijn geschilderd.

Afgestemd op de eilandmuziek The Surf 95.5 FM, rijd ik naar het zuiden richting het Waimea Canyon State Park. Al snel verrijzen de steile roodbruine kloven bedekt met groene vegetatie.

Smith's Wailua River cruise. Beeld Anne-Gine Goemans

Ik parkeer de auto op het hoogste uitkijkpunt en staar in de onmetelijke diepte. In de verte stromen watervallen langs de rotswanden. De groene canyon geldt als natste plek op aarde, maar vandaag schijnt de zon. Ik deel mijn brood met een kip en noteer in een schriftje: hoogtepunt van Hawaï, Waimea Canyon.

De volgende dag noteer ik hoogtepunt nummer twee: de reusachtige groene kliffen van Na Pali die loodrecht eindigen in de oceaan. De kliffen liggen in het noorden van het eiland en zijn slechts over het water of een smalle bergweg te bereiken. De majestueuze kustlijn van Na Pali, decor van vele films zoals Jurrasic Park, is ruim 20 kilometer lang. In de kliffen is een pad uitgehakt, de Kalalau Trail, volgens liefhebbers de mooiste wandeling op aarde. Dat-ie ook tot de topvijf gevaarlijkste wandelingen in de VS behoort, ontdek ik te laat. Met knikkende knieën keer ik halverwege terug over de modderige stenen langs de afgrond van de klif. Toegegeven, de Smith’s Wailua River Cruise is stukken minder avontuurlijk, maar wel zo ontspannen. En ook daar is weer de muziek, nu van negen dames met ukeleles. Drie maal daags vertrekt er een boot vanuit de riviermonding Wailua en deinend op het water zingen zij over heilige bergen en David Kalākaua, de laatste king van Hawaï. Het tochtje eindigt bij een regenwoud waar een voetpad naar de Fern Grotto leidt. Op een houten terras zingen de dames de hawaiian wedding song. De met varens en bloemen bedekte lavagrot staat bekend als de meest romantische plek op het eiland en is daardoor een geliefde trouwlocatie.

Diezelfde middag zit ik aan de bar van restaurant Tahiti Nui in het kustplaatsje Hanalei. Aan een wand van rotan matten hangt een foto van George Clooney, nippend aan Mai Tai in dezelfde bar, in de film The Descendants. Door deze film werd Tahiti Nui wereldberoemd. Op een aanplakbiljet staan de lestijden voor de workshops ukelelespelen en huladansen. Terwijl luidruchtige gasten de kleine ruimte vullen, concentreert Michael Keale zich op de soundcheck. Zijn vrouw Linda stalt zijn cd’s uit. In Tahiti Nui is elke avond muziek en de maandagavond is gereserveerd voor zanger en muzikant Michael Keale.

De 63-jarige Hawaïaan werkte als hulpverlener in Honolulu met de vele dak- en thuislozen. De traditionele hawaïmuziek was altijd zijn grote liefde, maar hij durfde niet. ‘Ik was te verlegen om te zingen’, zegt Keale gehuld in wit overhemd met roze hibiscusbloemen. Zijn blonde vrouw draagt een lange witte jurk van dezelfde print. ‘Dankzij Linda kreeg ik zelfvertrouwen.’

Bobby Moderow zingend in Outrigger Reef Resort. Beeld anne-gine goemans

Acht jaar geleden liep hij haar na vele omzwervingen tegen het lijf. Ze was eigenaar van een muziekwinkel en hielp hem zijn eerste cd te promoten die hem twee Hoku Awards opleverde voor Eilandalbum van het Jaar en meestbelovende artiest. Sindsdien maakt Keale carrière en kan hij leven van zijn optredens in de bars en hotellobby’s op Kauai. Met zijn warme stem weet deze crooner zelfs het lawaaiige publiek in Tahiti Nui tot zwijgen te brengen. Soms in het Engels, dan weer een nummer in zijn moerstaal, die hij bijna was verleerd.

Na de annexatie van Hawaï werd de klankentaal lange tijd in de ban gedaan. Thuis werd het hem verboden Hawaïaans te spreken. ‘Zo krijg je nooit een baan’, sprak zijn moeder hem bestraffend toe. ‘Spreek Engels.’ Tijdens enkele nummers danst zijn 70-jarige vrouw de hula. Met haar blote voeten beweegt ze sierlijk op de houten vlonders terwijl haar handen zijn woorden uitbeelden. Na afloop geeft Linda hem een liefdevolle kus en wacht naast de kleine verhoging op de volgende dans.

Tijdens de pauze loop ik naar de baai van Hanalei met exclusieve strandvilla’s tegen een decor van groene bergen. Op het warme zand staar ik naar de golven met de nagalm van Michael Keales stem in mijn hoofd. Nâ Moku ‘Ehâ. Geen idee wat het betekent, maar het kan niet anders dan wonderschoon zijn.

Meer informatie

Pacific Island Travel is gespecialiseerd in op maat gemaakte reizen naar de Pacific en stelt vakanties samen naar onder meer Australië, Nieuw-Zeeland, de Cook Eilanden en Hawaï. Eilandhoppen is de ideale om de Hawaiiaanse archipel te ontdekken. Zie voor meer informatie: pacificislandtravel.nl

De beste boeken uit de wereldliteratuur, gerangschikt naar locatie

volkskrant.nl/lezenoplocatie

Volkskrant Magazine bedrijft onafhankelijke reisjournalistiek. Reizen kunnen deels worden betaald door derden, maar zonder toezeggingen over onderwerpkeuze en presentatie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.