Klopt dit wel Duitsers zonder elektriciteit

Naar het schijnt zitten door de Energiewende 300.000 Duitsers in het donker. Maar klopt dit wel?

Berichten verspreiden zich razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Vandaag: ‘Door de Energiewende zitten 300.000 Duitsers in het donker.’

In het land van de ‘Energiewende’ dreigt een harde confrontatie tussen actievoeders en het gezag over het bosgebied Hambacher Forst. Beeld Arie Kievit

Van wie komt de claim?

Voor Rotterdammers met een laag inkomen dreigt een financiële strop, waarschuwt Leefbaar Rotterdam in een persbericht. De ‘megalomane klimaatplannen’ van het nieuwe college zullen volgens de partij leiden tot Duitse toestanden (Duitsland is bezig met een overstap naar voornamelijk zon en wind): ‘In Duitsland zitten honderdduizenden mensen letterlijk in het donker, omdat zij door de energietransitie hun energierekeningen niet meer kunnen betalen.’

Klopt het?

Beleidsmedewerker Marco Bouman van Leefbaar Rotterdam stuurt een reeks artikelen in Duitse en Nederlandse media om de claim te verantwoorden. Al sinds 2014 leggen vooral journalisten en politici verbanden tussen de kosten van de Duitse energietransitie en het aantal gezinnen dat wegens een betaalachterstand van het stroom wordt losgekoppeld. Volgens het Duitse Bundesnetzagentur trof dat vorig jaar 300.000 gezinnen, ongeveer 0,8 procent van alle Duitse gezinnen. Dit is echter een totaalsom. Als de aantallen zich netjes over het jaar zouden verspreiden en elke afsluiting een maand duurde, dan ging het om dagelijks 25.280 gezinnen.

Zijn zij de dupe van ‘die Energiewende’ (de energietransitie)? Zonder informatie over allerlei andere kosten of meevallers is dat eigenlijk niet te zeggen. Maar je zou in dat geval verwachten dat hun relatieve aantal sinds het begin van de transitie, rond 2000, is toegenomen. Over het percentage stroomafkoppelingen biedt het Bundesnetzagentur slechts gegevens vanaf 2011. Het percentage schommelt in deze periode constant tussen de 0,7 en 0,8 procent. Over het percentage ‘gezinnen met moeite om de nutsvoorzieningen te betalen’, zijn iets langere tijdreeksen voorhanden. Volgens Europese statistieken ligt dat percentage voor Duitsland al sinds twaalf jaar tussen 3 en 4 procent. Dat is ongeveer de helft van het Europese gemiddelde.

En dat, terwijl de stroomprijs voor Duitse consumenten al jaren stijgt. Dit komt voor een belangrijk deel door de energietransitie: van de 30 cent per kilowattuur gaat 9,3 cent naar subsidies voor producenten van groene energie. Dat aandeel nam sinds 2011 toe van een vijfde van het totaalbedrag naar een derde in 2017. Toch resulteerde dit niet in een hoger percentage wanbetalers.

Het echte probleem, denkt Peter Handl, onderzoeker bij het ZEW (centrum voor Europees economisch onderzoek), is dat de energietransitie de ongelijkheid vergroot: hetzelfde stroomverbruik kost arme Duitsers een groter deel van het inkomen. Soms leidt armoede zelfs tot hogere kosten: veel goedkope huurwoningen worden bijvoorbeeld verwarmd met een goedkope elektrische boiler, wat honderden euro’s meer kost dan gasverwarming. Oliver Wagner, energie-expert van de onderzoeksinstelling Wuppertalinstitut, sluit zich hierbij aan. ‘De kosten van de energietransitie zijn scheef verdeeld, de Duitse industrie wordt nauwelijks belast.’

Eindoordeel

Dat enkele honderdduizenden Duitse gezinnen per jaar zonder stroom komen te zitten, lijkt onafhankelijk van de energietransitie. Wel vergroot het huidige beleid de financiële ongelijkheid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.