Montpellier: een historische stad die het nieuwe omhelst

In oude Franse steden kan het soms een dooie boel zijn. Niet in Montpellier waar de geschiedenis doorloopt, de bezoekers voor leven zorgen en sterarchitecten hun creaties laten stralen.

Beeld Getty Images

Graaf Henri de Colbert woont in een museum, het Château de Flaugergues aan de rand van Montpellier. Elke avond verwijdert hij het koord in de woonkamer dat zijn 18de-eeuwse meubels beschermt tegen al te brutale bezoekers. Dan neemt zijn familie plaats op de rijk versierde fauteuils, onder het toeziend oog van Lodewijk XIV, wiens portret boven de open haard hangt. Klassieker Frans kan niet: een château met gobelins en kostbaar porselein, een messcherp aangelegde tuin, azuurblauwe vazen op het bordes, een wijngaard die voortreffelijke wijn oplevert. En natuurlijk de 74-jarige graaf zelf, een langzaam ontdooiende brombeer die een nazaat is van Jean-Baptiste Colbert, de beroemdste minister van de Zonnekoning. 'Maar ik leef niet in het verleden', zegt de graaf. 'Ik ben in Montpellier gaan wonen omdat het zo'n dynamische stad is.' Daarom heeft hij op zijn landgoed een restaurant geopend met een designinterieur.

Het past bij Montpellier, een historische stad die het nieuwe omhelst. Vanuit de kasteeltuin zie je de bouwkranen boven de stad die elke maand duizend nieuwe inwoners begroet en sterarchitecten verzamelt alsof het postzegels zijn. In de verte ligt het nieuwe gemeentehuis, het Hôtel de Ville van Jean Nouvel en François Fontès. Binnenkort wordt een sportschool annex wellnesscentrum van Philippe Starck opgeleverd, Le Nuage ('de wolk'), met een gevel van doorzichtige luchtbellen. In een buitenwijk bouwde Zaha Hadid een gemeenschapscentrum, een gigantische stoomboot van welvend beton.

Het nieuwe stadhuis ontworpen door Jean Nouvel en François Fontès. Beeld Heike Gulker

In Frankrijk kan het soms een schitterende dooie boel zijn, alsof het land door zijn onvoorstelbare erfgoed wordt opgesloten in het verleden. Veel kerken, kathedralen en kastelen, weinig heden. Montpellier is anders, een stad vol branie en energie. Toch razen veel mensen Montpellier voorbij, op weg naar Barcelona of de Middellandse Zee-kust. Misschien omdat de stad geen monumenten heeft die je echt moet zien, zoals het Palais des Papes in Avignon of de arena van Nîmes. De kracht van Montpellier ligt elders, in de combinatie van geschiedenis en moderniteit.

Vanaf de Arc de Triomphe, gebouwd onder Lodewijk XIV, kun je goed zien dat het stratenplan van de oude binnenstad sinds de 13de eeuw nauwelijks is veranderd. In de 19de eeuw heeft een ambitieuze burgemeester geprobeerd een paar flinke boulevards erdoorheen te trekken, zoals baron Haussmann in Parijs had gedaan. De bewoners kwamen in verzet tegen deze modieuze sloopzucht, waardoor het historische centrum een opmerkelijk intiem karakter heeft behouden. Montpellier is groter dan Nîmes, maar voelt kleiner aan, met smalle straatjes en kleine pleintjes die soms niet meer zijn dan een verbreding van de straat. Een intens plezierige stad met gelige huizen en rode daken als in een schilderij van Cézanne. Hoe smal de straten ook zijn, er is altijd ruimte voor een terras, waardoor je vanzelf zin krijgt in een gegrilde vis of een tartare de boeuf.

We komen terecht bij Le Marvelous aan de charmante Place Saint-Ravy. Pas in tweede instantie zie ik overal posters van gespierde striphelden. Plotseling dringt tot me door dat er opvallend veel goed gebouwde mannen op het terras zitten. Montpellier is het San Francisco van Frankrijk, schreven de media, nadat hier vorig jaar het eerste homohuwelijk werd voltrokken.

Château de Flaugergues. Beeld Heike Gulker

Dat is rijkelijk overdreven. Montpellier is eerder gay friendly dan steamy. De homocultuur is discreet en de bars gaan vroeg dicht, zegt Lionel Adam (52), de patron van Le Marvelous. 'Mijn restaurant is voor iedereen. Ik droom dat er ooit een tijd zal aanbreken waarin homoseksualiteit zo gewoon is dat je niet meer hoeft te laten zien dat je anders bent. Zo ver is het nog niet. Ook hier komen katholieken bij elkaar om te bidden voor de afschaffing van het homohuwelijk.'

Tolerantie past bij de stad, van oudsher een kosmopolitische handelsstad die openstond voor nieuwe ideeën. In de Middeleeuwen hielpen joden bij de oprichting van de medische faculteit, de oudste nog functionerende artsenschool ter wereld. In de 16de eeuw werd Montpellier een bolwerk van het Franse protestantisme. Tegenwoordig houdt de universiteit de stad fris: de helft van de ruim 260 duizend inwoners is jonger dan 35 jaar, 20 procent is student.

Bovenal profiteert Montpellier van de trek naar het Zuiden. Steeds meer Fransen verruilen de mist van het noorden voor de zon van de Midi. 'Ik kom uit een dorpje in de Vogezen en woonde lange tijd in Parijs', zegt Lionel Adam. 'Ik ben nog altijd dol op Parijs. Maar ik miste de blauwe hemel.'

De afgelopen vijfentwintig jaar groeide het inwonertal van Montpellier met een kwart. De socialist Georges Frêche, burgemeester van 1977 tot 2004, was een lokale potentaat met visie. Hij zag de trek naar het Zuiden en dacht: als we veel bouwen, komen de mensen vanzelf. Zo wist hij Montpellier neer te zetten als een goedkoper alternatief voor de Côte d'Azur.

Het gemeenschapshuis Pierres Vives ontworpen door Zaha Hadid. Beeld Getty Images

We lopen naar de wijk Antigone, waar de branie van Frêche goed is te zien. Vanaf 1978 bouwde de Catalaanse architect Ricardo Bofill hier massieve flatgebouwen van lichtgeel beton, rijkelijk voorzien van ornamenten die zijn ontleend aan de klassieke Griekse bouwkunst. Het postmoderne resultaat is even bruut als meeslepend, een Karl Marx-allee aan de Middellandse Zee die eindigt in een Arc de Triomphe van glas en beton.

Aan de overkant van het riviertje de Lez ligt de nieuwere wijk Port Marianne, kleinschaliger dan Antigone, met lage flats van verschillende architecten. Spectaculair zijn de villa's die op de daken van de flats zijn neergezet, compleet met tuin en bomen.

Uiteindelijk kom je bij het nieuwe gemeentehuis van Jean Nouvel. Een reusachtig gevaarte van aluminium, staal en glas. De donkerblauwe kleur trekt het zonlicht aan dat wordt omgezet in energie. Imposant, technologisch en ecologisch geavanceerd, symbool van de bravoure van Montpellier.

Het stadhuis ligt op een vreemde plek, aan de rand van de stad. Maar omdat de stad zich wil uitbreiden in de richting van de zee, zal het Hôtel de Ville over twintig of dertig jaar vanzelf in het centrum liggen. Georges Frêche en zijn medestanders droomden van Montpellier als een metropool aan de Mediterranée, een concept dat onmiddellijk een stortvloed aan positieve associaties wekt.

Beeld Heike Gulker

Hoe dan ook, vooralsnog is er geen sprake van een natuurlijke verbinding tussen Montpellier en de zee. De tram in de richting van de kust is weliswaar fraai ontworpen door couturier Christian Lacroix, maar voert de reiziger door een niemandsland van industrieterreinen en winkelboulevards naar een non-descript eindpunt. Vervolgens rijdt een bus naar de kust die grotendeels is volgerommeld met vakantieparken en onaantrekkelijke badplaatsen, zoals het sleetse patat- en pizzaparadijs Palavas, waar kledingwinkels namen dragen als See, Sex and Sun.

Wie een dag Montpellier wil afsluiten met een lome namiddag aan het strand, kan beter iets verder zoeken, bijvoorbeeld naar de gelikte beachclub Le Carré Mer, op de smalle landtong tussen Palavas en Sète, waar je op witte strandstoelen de zon over de Mediterranée kunt zien ondergaan. Of gewoon met de koelbox naar de kust tussen Carnon en La Grande Motte. Er is verder niets te beleven, dus is er ook niets verpest. En de brede zandstranden horen tot de mooiste van Frankrijk.

Beeld Heike Gulker

Wat & waar

Transavia vliegt 's zomers drie of vier keer per week vanuit Rotterdam naar Montpellier, voor een prijs die doorgaans onder de 150 euro ligt. Goed, betaalbaar hotel is Le Guilhem (leguilhem.com), duurder en chiquer is Le Jardin des Sens, met beroemd restaurant (jardindessens.com). Design-hotel: Baudon de Mauny (baudondemauny.com). Goed eten in het stadscentrum bij l'Atypik Resto (latypik-resto.fr), op de Place de la Chapelle Neuve, in de tot kunstcentrum omgebouwde oude medische faculteit La Panacée. Of op het landgoed van graaf Henri de Colbert (flaugergues.com). Handige site voor strandtenten: plageprivee.com/fr/Montpellier.

Meer informatie: ot-montpellier.fr/nl en rendezvousenfrance.com

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.