De gidsopvoeden

Moet ieder kind een eigen slaapkamer hebben?

Anna van den Breemer schrijft elke week over een alledaags opvoedkundig probleem waarvoor ze een oplossing zoekt. Deze week: twee kinderen op één slaapkamer, hoe pak je dat aan?

Beeld Claudie de Cleen

‘Mijn oma zei altijd dat ieder kind een eigen kamer nodig heeft. Is dat zo? En vanaf welke leeftijd dan?’ vraagt Amsterdammer Henk Meijer in een ouderwetse brief die hij aan de redactie stuurt. Mijn collega Sophia kan over dit onderwerp meepraten. Vanwege ruimtegebrek in huis deelde ze als kind een slaapkamer met haar zusje. Een gezellige boel was dat - totdat de pubertijd aanbrak. ‘We hadden ruzie over de precieze scheidingslijn van onze kamer, lag die bij het streepje op het behang of toch bij de rand van het lichtknopje?’

Wat zeggen de deskundigen?

Tot de jaren vijftig was het in Nederland ongebruikelijk dat jonge kinderen een eigen slaapkamer kregen. ‘Nog steeds slaapt wereldwijd het merendeel van de kinderen samen met andere gezinsleden. Sterker nog: in niet-westerse culturen beschouwt men aparte slaapkamers voor jonge kinderen als barbaars ouderschap’, zegt gz-psycholoog Emmeliek Boost van De Opvoeddesk. Waarom is een aparte slaapkamer bij ons nu wel de norm? ‘De welvaart groeide en het aantal kinderen per gezin nam af.’

Jonge kinderen vinden samen slapen vooral leuk. De behoefte aan een eigen ruimte neemt toe naarmate het kind ouder wordt. ‘Op 9-jarige leeftijd worden kinderen zelfstandiger: ze fietsen zelf naar de sportclub en bouwen hun eigen identiteit. Je ziet dat meisjes bijvoorbeeld een dagboek gaan bijhouden met een slotje erop. Ze gaan hun kamer als een intieme plek beschouwen, waar geen broertje of zusje naar binnen mag.’ Zelf herinner ik me de periode dat ik een kartonnen bordje op mijn deur had hangen: verboden toegang.

De behoefte aan privacy groeit in de puberteit. ‘Tieners willen in hun kamer voor de spiegel een optreden geven, of hun eigen lichaam ontdekken’, zegt Boost. ‘En dat is veel fijner zonder toeschouwers.’

Hoe moet het wel?

Ook wanneer je een klein huis hebt waar de kinderen noodgedwongen samen moeten slapen, kun je als ouder rekening houden met de wens van je zoon of dochter om een eigen plekje te hebben. Door bijvoorbeeld een boekenkast in het midden van de slaapkamer te zetten. ‘Ik sprak onlangs een moeder die het washok voor haar oudste dochter had leeggehaald, zodat ze soms even zonder haar zusjes kon spelen’, vertelt pedagoog en slaapdeskundige Merel Obermeijer. ‘Of koop een kist waar ieder kind zijn eigen spullen in verzamelt, waar niemand anders bij mag.’

Het kan helpen om als ouder terug te denken aan je eigen kamertje vroeger: waarom was dat zo fijn? Wellicht omdat je ouders zich minder bemoeiden met eventuele rommel. ‘Bij kleine kinderen kan het al schelen dat je ze toestaat om een mooie blokkentoren in de huiskamer te laten staan voor de volgende ochtend.’

Wanneer broertjes en zusjes zélf aangeven graag samen te willen slapen, moet je daar als ouder dan mee instemmen? Deskundigen Boost en Obermeijer zijn het hier hartgrondig met elkaar over eens: direct doen. Waarom? ‘Slaap betekent eigenlijk: je ogen dichtdoen en je overgeven aan de nacht. Kinderen voelen zich veiliger met iemand bij zich’, aldus Boost.

Wees wel gewaarschuwd: het kost tijd om de verschillende slaaproutines op elkaar af te stemmen, zeker als de kersverse kamergenoten flink in leeftijd verschillen. ‘Verwacht niet dat je als de familie Von Trapp direct huppelend en zingend samen naar bed gaat’, zegt Obermeijer. ‘Misschien leg je het oudste kind eerder in bed met een boekje, omdat het jongste kind nog een middagdutje doet.’ Heb je te maken met één vroege vogel? ‘Je kunt hem of haar best aanleren om stilletjes de kamer te verlaten.’ Het beste oefenmoment hiervoor is de zondagochtend, wanneer er geen haast is.

Meer opvoedkwesties?

Hoe leer je de speen af? Hoe wordt je kind een doorzetter, zonder dat je zelf in een tijgerouder verandert? Lees hier de andere afleveringen van de opvoedserie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden