de gidswintersport

Modernistisch skiën in Frankrijk

Geen knusse houten chalets in het Franse skioord Flaine, maar architectuur uit de jaren zestig en moderne kunst.

Kinderen spelen met hun slee met op de achtergrond een sculptuur van Jean Dubuffet in skioord Flaine in de Franse AlpenBeeld Io Cooman

Je moet er even aan wennen, als je de skilift uitstapt bij het Franse skistation Flaine. Tussen besneeuwde bergwanden en de groene naaldbossen staan rechthoekige gebouwen van grijs beton. Zeg maar gewoon: jarenzestigflats zonder een spatje frivoliteit. Op het centrale plein geen houten skihut met hoempamuziek of een springkussen voor de kinderen, maar moderne sculpturen en een oecumenische kubuskerk van zwarte leisteen. Zelfs de skilift is een wit yoghurtbakje tot heuphoogte, waarin je schouder aan schouder staat met een medepassagier. Flaine is, kortom, geen normaal skistation.

‘Ja, het is heel bijzonder’, zegt directeur Christophe van de Franse skischool. ‘Maar wintersporters vinden het niks. Die zien liever traditionele houten chalets in de bergen.’ Tijdens de skiles heeft de leraar geen tijd om uit te leggen dat het rijke echtpaar Boissonnas - medeoprichters van het Centre Pompidou in Parijs - in de jaren zestig experimenteerden met een moderne, stedelijke ervaring in de Alpen. Zij gaven de befaamde Bauhausarchitect Marcel Breuer opdracht een functioneel skistation te ontwerpen op een maagdelijke plek in de Haute-Savoie. Christophe wijst op een prominente groep beelden van kunstenaar Jean Dubuffet. ‘‘Wat zijn dat voor paddestoelen?’, hoor ik vaak.’

Praktische informatie

Flaine ligt een uur rijden van Genève. Een transferbusje kost ongeveer 90 euro. Pierre & Vacances opende vorig jaar een vijfsterrencomplex aan de piste met ruime, moderne appartementen (Les Terrasses d’Hélios, pierreetvacances.com). Wie graag in een jarenzestiggebouw van Marcel Breuer wil slapen, boekt een kamertje in het nieuwe Hotel Terminal Neige Totem, een grappig designhotel met drie sterren dat in december is geopend (terminal-neige.com). Meer accommodaties en informatie: flaine.com

Schaduwspel van Bauhaus-architect Marcel BreuerBeeld Io Cooman

Bruut modernisme

Over één ding zijn alle bezoekers het eens: het uitzicht vanaf de top van de Grandes Platières-lift (2.480 meter) behoort tot de mooiste van de Alpen. Voor je steekt het Mont Blanc-massief af tegen de blauwe lucht, achter je blinkt het Meer van Genève in de zon; nog verder: de besneeuwde toppen van de Jura. De pistes zijn royaal (265 kilometer) en sneeuwzeker, de stoeltjesliften zijn nieuw en snel. Geen kleurrijke coltruien en polyester stretchpakken in dit sixties-skioord te bekennen; boven de boomgrens is Flaine een normaal skistation voor Fransen, Britten, Nederlanders en Belgen die niet te ver van de luchthaven van Genève willen skiën.

Maar als het brute modernisme van architect Breuer in zicht komt, loont het je wat te verdiepen in diens ideeën. Zijn Amerikaanse ambassade in Den Haag is nou ook niet direct mooi. Maar vergelijk de kleur van zijn beton eens met die van de rotsen, en die van de vensters met de lariksen in het bos: daar is over nagedacht. Observeer hoe de zon steeds andere schaduwen werpt, dankzij verspringende balkons, uitstekende vensterbanken en diamantvormige gevelplaten. Decoratie is bij nader inzien niet nodig. De bolvormige straatlampen, de gevelbelettering in een groovy lettertype uit de jaren zestig, de futuristische trambaan tussen de verschillende woonniveaus: Flaine is één groot esthetisch concept.

Hotel Le Flaine met overhangend terrasBeeld Io Cooman

Modernistische geest

Alleen: niet iedereen vindt dat mooi. De meeste bezoekers slapen liever in de appartementengebouwen aan de rand van Flaine, in chaletstijl met een puntdak. Wat ook meespeelt: die gebouwen zijn van binnen een stuk luxer. De creaties van Breuer stonden ooit vol tulpstoeltjes van de Finse ontwerper Eero Saarinen, vlinderkrukjes van de Japanse modernist Sori Yanagi, boogvormige vloerlampen van de gebroeders Castiglioni en natuurlijk de Wassily-stoelen van gebogen buizen en stroken leer van Breuer zelf. Wie nu het voormalige vijfsterrenhotel Le Flaine inloopt, met het befaamde overhangende terras, vindt alleen nog de strakke betonhaard terug. Waar ooit filmsterren rum-punch dronken in wollen catsuits van Givenchy, zit nu een versleten driesterrenvakantieclub. Sommige gebouwen staan zelfs leeg en in de oecumenische kapel lekt water door een gat in de leistenen muur.

Toch gaat het goed met Flaine. De Franse monumentenzorg gaf dan ook toestemming voor nieuwbouw aan het plein, mits de architecten de modernistische geest respecteerden. Projectontwikelaar MGM bouwde een strak appartementencomplex van metaal en natuursteen. Voor het grote zwembadcomplex op de begane grond kan iedereen een kaartje kopen. Aan de overkant is een gekromd gebouw gepland van glas en metaal waarin een luxe hotel komt. Het regende bezwaren, maar voorstanders stelden: Flaine kan modernere faciliteiten goed gebruiken en het stikt al van chalets van vijf verdiepingen in de Alpen. Aan de rand van het dorp opende Pierre & Vacances een vijfsterrencomplex in die gewilde stijl, verderop bouwt Club Med een nieuw vakantiedorp.

Bauhausflatgebouw in de bergenBeeld Io Cooman

Eigenlijk zou Flaine korting moeten geven aan bezoekers die bereid zijn in jarenzestigoutfit op de skipiste te verschijnen. En een gratis après-ski voor iedereen die een tulpstoeltje meeneemt. Le Grand Massif behoort tot de beste skigebieden van Europa, maar dat is niet uniek. Niet veel ski-resorts organiseren rondwandelingen over Bauhaus-architectuur, brengen je tijdens het boodschappen doen in aanraking met de moderne kunst van Pol Bury en Victor Vasarely of bieden klassieke concerten aan in een auditorium met vijfhonderd stoelen. Wel eerst je skischoenen uittrekken.

Picknick in het Grand MassifBeeld Io Cooman
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden