De perfecte seksuele voorlichting

Mijn motto is: begin zo vroeg mogelijk met seksuele voorlichting

Seksuologe Sanderijn van der Doef weet hoe je over seks zo kunt praten dat het voor kind en ouder simpel en grappig blijft.

Sanderijn van der Doef. Beeld Frank Ruiter

‘Mijn motto is: begin alsjeblieft zo vroeg mogelijk. Als je van seksualiteit van jongs af aan een normaal gespreksonderwerp maakt, kun je heel lang doorgaan met erover praten. Zodra je met kinderen verbaal gaat communiceren, gaat het over: waar zit je neus? Waar zitten je oren, je knieën? Maar het hele gedeelte in het midden wordt overgeslagen.

‘Benoem de geslachtsdelen sowieso. Want dat wat geen naam heeft, bestaat niet. En kies er woorden voor waar jij je lekker bij voelt. Als jij ‘vagina’ wilt gebruiken omdat jij dat een prettig woord vindt dan moet je dat doen; voel je je daar niet bij op je gemak, kies dan een ander. Als maar duidelijk is waar je het over hebt. ‘Knopje’ voor clitoris: oké. Als je maar wel uitlegt waar het zit, en waar het voor bedoeld is. En laat je kind ook zijn eigen woorden gebruiken.

Hoe reageer je als je peuter masturbeert in het bijzijn van anderen?
Anna van den Breemer schrijft elke woensdag over een alledaags opvoedkundig probleem waarvoor ze een oplossing zoekt. Deze week: Wat doe je als de kleine in bijzijn van anderen aan zichzelf zit? ‘De vergelijking met neuspeuteren helpt.’

‘Zolang voor beide kanten duidelijk is wat wat betekent, kun je heel veel bespreken. Als je het maar simpel houdt. Je moet tegen kinderen van 4 niet over condooms beginnen, bij wijze van spreken. Praat over dingen waar zij op dat moment mee bezig zijn. Dat betekent dat je daarnaar moet vragen. Of dat je goed moet luisteren en kijken naar je kind.

Beeld Frank Ruiter

‘Het belangrijkste: als er vragen komen, moet je altijd antwoord geven. En zo’n antwoord hoeft helemaal niet uitgebreid te zijn, dat kan heel simpel. En als het té simpel is, dan hoor je dat wel van je kind, want dan gaat het daarna doorvragen: waar zit dat dan? En hoe dan? En waarom dan? Als het kind niet verder vraagt, is je verhaal voor dat moment voldoende. De meeste kinderen vragen pas door als ze een jaar of 6, 7 zijn. Dan nog: je hoeft niet meteen alle details te vertellen.

‘Wat niet goed werkt, is zeggen: ga eens even zitten, ik moet je iets vertellen. Een kind krijgt daar de zenuwen van. Kinderen denken dan: nu krijg ik te horen dat mijn ouders gaan scheiden.

Beeld Frank Ruiter

‘Het belangrijkste is duidelijkheid. Praat niet over dat hoofd heen. Ga uit van de behoefte van je kind, niet van de jouwe. Seksuele voorlichting geven wordt zo moeilijk gevonden omdat volwassenen denken: mijn kind heeft nog niks gevraagd, ik moet nu alles gaan vertellen. Of: ze wordt binnenkort ongesteld, het is de hoogste tijd dat ik een en ander ga uitleggen. Dus: mensen wachten te lang. En daarmee wordt het een heel beladen onderwerp.

‘Toen mijn eigen kinderen klein waren, hadden we een voorlichtingsboek van de Brit Peter Mayle: Waar kom ik vandaan? Ik merkte toen dat het veel makkelijker is om met je kinderen te praten over seks als je een boek bij de hand hebt. Dan kun je samen in dat boek kijken. En je kunt lachen om de gekke woorden die erin staan. Of om het rare verhaal; dat komt allemaal niet van jou vandaan, dat komt uit dat boek. En wat mij trof aan Mayle’s benadering: voorlichting moet grappig zijn! Zo stond er over het orgasme dat het een heel fijn gevoel geeft, vergelijkbaar met wanneer je moet niezen. Mijn oppas vond dat zo grappig dat ze jarenlang elke keer als ik moest niezen, vroeg: ‘En? Voelt dat lekker?’ Kortom, het hoeft geen ernstig, serieus verhaal te zijn: je moet er om kunnen lachen, met zijn allen. Dan komt de informatie ook veel beter over op kinderen.’

Sanderijn van der Doef is sinds 1990 seksuoloog bij Rutgers. Sinds 2007 reist ze naar Afrika en Azië voor Rutgers. In onder andere Oeganda, Kenia, Malawi, Pakistan, India en China helpt ze met het ontwikkelen van voorlichtingsmateriaal en het trainen van leerkrachten. Van der Doef schrijft voorlichtingsboeken voor jonge kinderen, pubers en hun ouders.

Beeld Frank Ruiter
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden