ReportageBorreltas

Lokaal luxe eten verkocht in een borreltas. Helpt dat leveranciers te overleven?

Een klant pakt een borreltas van tafel. Hiske Versprille deelt woensdag 25 maart de tassen uit aan de mensen die een tas hebben besteld. Beeld Els Zweerink

Culinair recensent Hiske Versprille maakt zich zorgen over favoriete leveranciers en begint een initiatief met lokaal lekkers. Dat voelt en smaakt uitstekend. Maar hélpt haar borreltas in crisistijd?

Ik was, ik zal het maar eerlijk zeggen, nogal tevreden met mezelf. Driehonderd plakjes paté de campagne nemen weinig ruimte in, dus die nam ik breed glimlachend in ontvangst, met mijn plastic handschoentjes en mijn uitgeprinte excelsheets. Het was pas toen de wijn binnenkwam – een pallet vol, en daarna nog een pallet, door de keurig afstand houdende chauffeur op de stoep van mijn huis gedeponeerd –  dat ik me begon af te vragen waaraan ik was begonnen. Toen viel de elektriciteit uit en ging de eerste fles aan diggelen. 

Iedereen zal tijdens de aanloop van de coronacrisis specifieke momenten hebben gehad van neerkletterende kwartjes, van een plotseling, allesverzengend besef van de ernst van de situatie. Rijen Italianen op een overvolle intensive care, op bevreemdende wijze op hun buik gelegen. Mark Rutte die ons met bezorgde blik aanraadt ‘een beetje op elkaar te letten’. 

Links: La cousine de ma mère, rode wijn. Rechts: Rillettes van de bouten van Schipholganzen, gemaakt door Diny en Floris van de Pasteibakkers. Beeld Els Zweerink

Een vergelijkbaar bang voorgevoel vloog me aan bij het zien van de bressekippen op facebook – superchic, gewild Frans pluimvee met een vuurrode kam, blauwe poten, en een onvergelijkbare kippensmaak, normaal gesproken geserveerd in de beste restaurants. Maar nu deed wild- en gevogeltehandel Pieter van Meel een dringende oproep aan consumenten de grote partij luxegevogelte in godsnaam te komen ophalen, omdat ze onverkocht in de koeling dreigden te verpieteren. 

Ik dacht aan al die restaurants, de kachels en ovens die koud bleven, de lege koelkasten die met een doffe sis waren gesloten om voorlopig niet meer open te gaan. Om me heen zag ik ook mensen die onvermoeibaar probeerden toch nog iéts te verdienen, door razendsnel een afhaalbalie te organiseren of met frisse tegenzin eenderde van hun inkomsten afstonden aan bezorgreuzen. 

De golf van koortsachtige creativiteit is hartverwarmend en hartverscheurend tegelijk: Ik weet hoe klein de marges normaal gesproken al zijn, hoezeer januari en februari voor de horeca karige maanden zijn en bedrijven gewoonlijk vaak pas in de lente weer een beetje bijspekken. Hoeveel zouden het einde van deze crisis halen? En wat stond er te gebeuren met de bedrijven áchter die koelkasten  – de gigantische keten van leveranciers en producenten, importeurs en boeren die normaal  gesproken de horeca beleveren?  

Op afstand in de rij staan voor een borrelbox.Beeld Els Zweerink

Ongeveer eenderde van de voedselproductie is bestemd voor buitenshuis, en duizenden bedrijven van heel groot tot heel klein zullen deze crisis waarschijnlijk niet of nauwelijks overleven. Een miljard kilo frietaardappelen ligt weg te kwijnen in de schuren;  tonnen microgroenten zouden tot pulp worden gedraaid, het Oosterscheldekreeftenseizoen en het aspergeseizoen begon zonder restaurants om ze aan te serveren. 

Ik kan tientallen ondernemers noemen, van wijnimporteurs tot telers van bijzondere groenten, zorgvuldige makers van brood, charcuterie, kaas of sauzen, die de afgelopen jaren zij aan zij met horeca lieten zien wat er voor fantastische diversiteit en kwaliteit in Nederland mogelijk is aan lokale, duurzaam geproduceerde producten. Zij dreigden nu kopje onder te gaan, om niet meer boven te komen. Dat de supermarkten ondertussen werden leeggehamsterd, kwam op mij compleet van de pot gerukt en intens verdrietig over. Ik wilde iets doen.

Zo gebeurde het dat ik de journalistieke distantie (naast mijn restaurantrecensies) in mijn eigen koelkast parkeerde. Ieder restaurant- of leveranciersinitiatief dat ik tegenkwam, deelde ik ijverig in mijn netwerk, onder het motto van baat het niet, dan schaadt het niet. Ik benaderde een groep leveranciers en producenten die ik bewonder en aardig vind, en waarvan ik wist dat ze het grootste deel van hun handel waren verloren, en bood ze aan te proberen voor een deel van hun spullen, in de vorm van een pakket, toch wat afzet te vinden. Ik bood de borreltas aan op sociale media. Het leek te werken: 160 tassen waren binnen een dag uitverkocht.

Links: Asperges van Alex van Asperges Amsterdam. Rechts: vers brood van Bakker Eef van restaurant As in het Amsterdamse Beatrixpark. Beeld Els Zweerink

In de afgelopen drie weken werd een opvallend groot aantal vergelijkbare initiatieven uit de grond gestampt, zowel door collectieven van leveranciers zelf, als door consumenten.  Samuel Levie, mede-eigenaar van worstmakerij Brandt en Levie, columnist en kookboekenschrijver, startte als eerste samen met nog een vijftal andere kleinschalige voedselbedrijven een boodschappenpakket van 45 euro onder de naam ‘support your locals’. Daar zijn er inmiddels zevenduizend van verkocht. 

‘Ik bedacht het pakket in eerste instantie als een manier om weer wat omzet te genereren toen de horeca wegviel,’ zegt bedenker Levie, ‘maar realiseerde me al snel dat overal mensen in hetzelfde schuitje zitten. Er wordt zo goed op gereageerd, en voor sommige ondernemers is het echt de redding. Ik geloof sowieso in meer lokale productie en kortere ketens, dus ik hoop heel erg dat we, ook na de crisis, met dit soort initiatieven kunnen doorgaan.’

Ik vulde in het halfdonker van de stroomstoring onder lichte paniek (en godzijdank uiteindelijk met de onmisbare hulp van de patébakker, die zich meerdere malen verbijsterd afvroeg hoe ik in godsnaam had bedacht het allemaal alleen te doen) honderdvijftig tassen met wijn, worst en kaas. Uiteindelijk bleek ik zodanig strak te hebben begroot dat ik er voor 300 euro mee het schip in ging. De trots over mijn aanzienlijke hosselvaardigheden daalde zienderogen. Ondertussen knaagde de twijfel of mijn initiatief nu eigenlijk wel daadwerkelijk iets uithaalde.

Links van boven naar beneden: Kaas 'Gewassen blokje' - kaasmakerij Catharinadal , uitgezocht door Marike van Fromagerie Abraham Kef. Kombucha en daaronder Gemengd zuur van Thull's, beide van Simone van Thull. Rechts van boven naar beneden: Ronco dei Tassi Malvasia van Mattijs van Verkerk Wijnen in de Czaar Peterstraat, Amsterdam. Bier 'Saison d'Erpe-Mere' van Rickert van De Bierkoning in de Paleisstraat, Amsterdam. Doesburgse mosterd van 'De Van Ouds Alom Bekende Doesburgsche Mosterdfabriek. Beeld Els Zweerink

‘Het is een druppel op een gloeiende plaat. Maar het is tenminste íéts.’ zegt Hans Steenbergen beslist. De oprichter van het grote, op de voedselbranche gerichte communicatie- en consultancybreau Food Inspiration was ook verbijsterd toen hij berichten van leveranciers onder ogen kreeg. ‘Ongelooflijke verhalen, over veertigduizend kant-en-klaarmaaltijden, over voor 60 duizend euro ingevroren brood. We besloten dat we iets wilden doen en hebben, als een gek, in drie dagen tijd, een online marktplaats gebouwd voor bedrijven die eten over hebben. Inmiddels doen er 130 leveranciers mee en hebben we meer dan 150 duizend bezoekers gehad. We kunnen niet anders dan hopen dat het werkt, dat het iets kan bijdragen om de verliezen in de voedselketen enigszins te temperen.’ Maar, hij herhaalt het nog eens: een druppel op een gloeiende plaat. ‘Wat zich voltrekt is een ramp voor de gastronomie en een bedreiging voor de Nederlandse eetcultuur. Vooral de kleine bedrijven zijn kwetsbaar.’

Dus of het écht iets uithaalt, is moeilijk te zeggen. Maar vrijdag stond ik tot nader order toch opnieuw 160 tassen te vullen, met venkelpickles, Chablis en oosterscheldekrab. Ze waren weer binnen een dag weg.

De pakketten zijn te koop via FacebookTwitter en Instagram.

Tassen met lokale producten en goeie wijn.Beeld Els Zweerink

Meer initiatieven:

Plaatselijke steun
Support your locals is een verzamelpunt voor initiatieven met lokaal voedsel. In drie weken maar liefst zestig werden opgetuigd, van Zeeuws-Vlaanderen en Limburg tot Friesland.  In Utrecht, Meijerijstad, Haarlem en Amsterdam worden boodschappenpakketten thuisbezorgd, met basisproducten als groenten, eieren, zuivel, vlees en granen. De lijst wordt bijna dagelijks langer.

etenover.nl
Online marktplaats van Food Inspiration waar honderden leveranciers hun waren te koop kunnen aanbieden. Er staan spullen op van kant-en-klaarmaaltijden tot luxe vispakketten en pulled pork. (heel nederland)

foodmarketamsterdam.nl
De bedrijven van de Groothandelsmarkt in Amsterdam, normaal alleen toegankelijk voor bedrijven, heeft zijn poorten opengezet met deze app. Mensen kunnen de producten online uitkiezen en laten thuisbezorgen. (Amsterdam & omstreken)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden