Europa inGerechten

Leer Europa begrijpen in zeven gerechten

Beeld Luis mendo

Waar te beginnen als we Europa op de menukaart willen zetten? Bij de verscheidenheid van boeuf bourguignon en Servische bonensoep, blini’s met kaviaar en Deense kaneelbroodjes? Nee, ik zoek het in overeenkomsten, in grootste gemene delers. Wat zijn de gerechten die ons (bijna) allemaal aanspreken, die landsgrenzen oversteken, die we als echt Europees kunnen beschouwen? Eerst iets wat ons definieert, maar niet echt een zelfstandig gerecht is: mayonaise. Een bereiding van onduidelijke, waarschijnlijk Franse herkomst, waarmee onze halve keuken aan elkaar kan worden gelijmd. Maar dan, in willekeurige volgorde:

Biefstuk, steak, rosbief

Waarschijnlijk vanuit Engeland uitgewaaierd, de durf om rood vlees bijna rauw te eten. Dat was in ongekoelde tijden risicovol en gebeurde elders in de wereld niet of nauwelijks. In Frankrijk als steak frites het nationale gerecht, elders (bistecca alla fiorentina, rumsteak béarnaise, biefstuk met pepersaus) een vast onderdeel van elke menukaart.

Spaghetti bolognese

In Bologna willen ze er niets mee te maken hebben (daar eten ze hun saus alleen met eierpasta als tagliatelle), overal elders een daverende hit. Van verheffend goed tot diep treurig – uit blik bijvoorbeeld, of op basis van zakjes, pakjes en potten. Ragù bolognese is een vleessaus, geen tomatenprut met een carnivore toets.

Kaasfondue

Veroverde Europa vanaf de jaren zeventig, geholpen door een stevige marketingcampagne van de Zwitsers om hun kaas te promoten. Gerechten met en van gesmolten kaas (denk ook aan raclette) zijn oud, legio en niet specifiek Zwitsers, maar deze versie, met kirsch en wat zetmeel, werd de standaard.

Goulash

Bij ons iets minder populair dan in de jaren zestig en zeventig, maar een onverminderde hit bij de Duitsers en Oostenrijkers. Dat wat zij en wij onder ‘goulash’ verstaan, heet in Hongarije pörkölt, de Hongaarse gulash is een soep. De smaak komt van intens smakend paprikapoeder, zelf weer een culturele erfenis van de eeuwenlange Turkse overheersing van Zuidoost-Europa (en de Turken hadden de pepers weer uit Amerika).

Pizza

Linksom of rechtsom: pizza is het grootste internationale eetsucces van de 20e eeuw. Er bestaan min of meer drie varianten: de Napolitaanse, met een gerezen rand, die van Rome, dun en knapperig all-over, en de Amerikaanse, waarbij de bodem erg is gerezen en die vaak in punten wordt verkocht als streetfood. Pizza was door Napolitaanse immigranten al een Amerikaans succes rond 1900, maar brak in Europa pas na de Tweede Wereldoorlog door buiten geboortestad Napels.

Köttbullar, oftewel Zweedse gehaktballetjes

De verbreiding is geheel en al te danken aan één wooninrichtend bedrijf. Gehaktballen zijn overal te vinden waar nog vlees wordt gegeten, van de Griekse keftedakia en de albóndigas van Spanje tot oma’s bal in jus uit onze eigen dreven, maar köttbullar met veenbessenjam kennen we allemaal als kindtroostende lekkernijen.

Paella

Bijzonder populair in Frankrijk en dan vooral als kant-en-klaarvoer uit de supermarkt, van de markt of de traiteur, alsmede platgekookte hoofdschotel bij dorpsfeesten. Voor de ware versie moet je naar Spanje en dan liefst nog naar Valencia, waar in de oude basisversie noch vis, kip, schelp- en schaaldieren zitten, maar konijn en slakken.

Lees meer verhalen uit onze Europa reisspecial

Een reis in je hoofd is volgens Jelle Brandt Corstius misschien wel de interessantste reis die je kunt maken
Jelle Brandt Corstius (41) is een enthousiaste reiziger, vooral reizen vol ontberingen trokken hem aan. Hij is een uitgelezen interviewkandidaat voor deze reisspecial. Maar het gesprek neemt een andere wending. ‘Ik ben blij als ik Nederland uit ben, want dan weet ik zeker dat niemand me herkent.’

Het onsterfelijke Europa en de bronzen glans van de tijd
Hoe Arie Elshout ontdekte dat het Europagevoel diep in hem zit.

Het vooroudergevoel van afstammelingen van Europeanen in Amerika
Je hoeft niet ver te reizen om je in een andere cultuur onder te dompelen, menen sommige afstammelingen van Europeanen in Amerika. En andersom voelen sommige Europeanen zich op gezette tijden enorm Amerikaans en dragen dit met enthousiasme uit

Is interrailen door Europa tegenwoordig nog wel zo romantisch als het klinkt?
Journalist Janne Heling ging op haar 17de voor het eerst interrailen. Vijftien jaar later stapt ze weer in. Gaat het deze keer beter? Is het reizen per trein veranderd?

Eerste hulp bij vliegschaamte: reis niet minder, maar beter
Reisjournalist Sander Groen vliegt al twintig jaar de wereld rond, maar kampt nu met vliegschaamte. Kan een weldenkend mens in tijden van klimaatcrisis en overtoerisme nog wel verantwoord de wereld verkennen? Groen biedt soelaas.

Aaf Brandt Corstius gaat kijken waarom Europa-Park het beste attractiepark ter wereld is
Het Duitse Europa-Park combineert ultra-enge achtbanen met schlagerzangers en iconen-schilders.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden