Europa inBoeken

Leer Europa begrijpen in zeven boeken

Leer het Europese continent eens op een andere manier kennen. Literatuurcriticus Arjan Peters haalde zeven karakteristieke boeken uit z’n kast.

Beeld Luis Mendo

Cees Nooteboom: Labyrint Europa (De Bezige Bij, 2011)

Een prachtige collectie stukken over onze eigen Jordaan, Santiago, Zürich, Parijs en Londen. Dat is allemaal om de hoek, maar door de ogen van deze notoire reiziger wordt alles bijzonder. Bovendien zijn diverse stukken historie geworden, en nog steeds geldig, zoals de euforie bij het betreden van het Londense warenhuis Harrod’s: ‘alle leed verdwijnt in de voedselhallen’. Voor een lieve vriendin koopt hij een doos met zes kwartels die dezelfde avond nog, ‘sneller dan ze dat vroeger deden’, met hem naar huis zullen vliegen.

Koen Peeters: Grote Europese Roman (Meulenhoff, 2007)

Een welhaast tragikomische onderneming, want de dertiger Robin, die voor een firma in relatiegeschenken ‘het nieuwe Europa’ in kaart moet brengen en daartoe ruim 30 hoofdsteden afreist, constateert dat overal dezelfde bedrijven staan. Zouden we zo op elkaar lijken dat het niet uitmaakt waar je je ophoudt? Bewonen wij een gezichtsloos continent? Met een fijn oog voor de schaarse details die per land verschillen, brengt Peeters een geestige en twijfelachtige ode aan de ‘fijne vergissing’ die Europa heet.

Ilja Leonard Pfeijffer: Grand Hotel Europa (Arbeiderspers, 2018)

‘Terwijl toeristen op zoek zijn naar een authentieke ervaring, veroorzaakt hun aanwezigheid een teloorgang van de authenticiteit die ze begeren.’ Het is geen nieuwe gedachte en dat Pfeijffer die opdoet in Venetië is ook geen unicum, maar zijn relaas over een oude dame en een in verval geraakt hotel heeft genoeg zwier om de lezer een tijdje te laten denken dat dit niet alleen een omvangrijke, maar ook een grote roman is.

Robert Menasse: De hoofdstad (2017, vertaald in 2018, Arbeiderspers)

Een satirische en soms absurdistische roman van de Oostenrijker die een tijdje in Brussel ging wonen en daar de tanks door de straten zag rollen bij wijze van veiligheidsmaatregel, die inspiratie opdeed voor een wrang jubileumfeest van de Europese Commissie en voor het Europa Ziekenhuis waar iedereen in goede handen is, want ‘hier vinden ze altijd wat’. De tijdgeest pijnlijk goed getroffen.

Juli Zeh: Speeldrift (2004, vertaald in 2006, Ambo/Anthos)

Twee hyperintelligente leerlingen van een gymnasium in Bonn tarten hun docenten met retorische vragen, zonder zelf te kunnen worden gepakt, want ze geloven nergens in. Nog cynischer dan nihilisten zijn ze. Het zijn pubers, in het vacuüm tussen kindertijd en volwassen leven. Dat ziet Zeh als metafoor voor onze maatschappij, die wordt gekenmerkt door Heimatlosigkeit en verwarring over identiteit, canon en traditie. We bevinden ons in een collectieve puberteit.

Hugo Claus: Het verdriet van België (De Bezige Bij, 1983)

Het magnum opus van Claus, die hierin zijn land beschrijft in de jaren dertig en veertig, de collaboratie en hypocrisie, maar ook een jongen die ontdekt hoe hij in die onbetrouwbare wereld kan overleven: door zijn fantasie, en schrijfambities. Het verdriet dat hij schetst, is niet alleen dat van België maar van heel Europa, dat een geschiedenis kent van oorlogen en tijdelijke vredes. Een leerzaam boek, luisterrijk geschreven.

Arno Geiger: Onder de Drachenwand (2018, De Bezige Bij)

Winnaar van de Europese Literatuurprijs 2019. Een jongeman keert in de Tweede Wereldoorlog gewond terug van het Oostfront en mag in een klein plaatsje herstellen. Stilaan bekruipt hem de twijfel of hij wel in Hitler moet geloven, en slaat ook de liefde toe. De Oostenrijker Geiger schreef een subtiel verhaal, met als stille hint naar onze tijd dat we nog steeds dikwijls met de grote stroom meezwemmen en ons niet lijken te realiseren hoeveel vrijheid wij bezitten.

Lees meer verhalen uit onze Europa reisspecial

Een reis in je hoofd is volgens Jelle Brandt Corstius misschien wel de interessantste reis die je kunt maken
Jelle Brandt Corstius (41) is een enthousiaste reiziger, vooral reizen vol ontberingen trokken hem aan. Hij is een uitgelezen interviewkandidaat voor deze reisspecial. Maar het gesprek neemt een andere wending. ‘Ik ben blij als ik Nederland uit ben, want dan weet ik zeker dat niemand me herkent.’

Het onsterfelijke Europa en de bronzen glans van de tijd
Hoe Arie Elshout ontdekte dat het Europagevoel diep in hem zit.

Het vooroudergevoel van afstammelingen van Europeanen in Amerika
Je hoeft niet ver te reizen om je in een andere cultuur onder te dompelen, menen sommige afstammelingen van Europeanen in Amerika. En andersom voelen sommige Europeanen zich op gezette tijden enorm Amerikaans en dragen dit met enthousiasme uit

Is interrailen door Europa tegenwoordig nog wel zo romantisch als het klinkt?
Journalist Janne Heling ging op haar 17de voor het eerst interrailen. Vijftien jaar later stapt ze weer in. Gaat het deze keer beter? Is het reizen per trein veranderd?

Eerste hulp bij vliegschaamte: reis niet minder, maar beter
Reisjournalist Sander Groen vliegt al twintig jaar de wereld rond, maar kampt nu met vliegschaamte. Kan een weldenkend mens in tijden van klimaatcrisis en overtoerisme nog wel verantwoord de wereld verkennen? Groen biedt soelaas.

Aaf Brandt Corstius gaat kijken waarom Europa-Park het beste attractiepark ter wereld is
Het Duitse Europa-Park combineert ultra-enge achtbanen met schlagerzangers en iconen-schilders.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden