De GidsLezen in coronatijd

‘Je kunt het beste nu maar historische romans schrijven, of science fiction’

Met welk boek trekken schrijvers zich terug in de coronatijd? Deze week schrijver Franca Treur (1979).

Franca Treur: 'Door het boek van Lydia Davis ben je vooral met de vorm bezig en even niet met ideeën, over bijvoorbeeld corona, de samenleving en het nieuwe normaal. Daar heb ik het wel even mee gehad.’Beeld Thomas Langdon

Welk boek leest u nu?

De schoonheid van weerbarstig proza van de Amerikaanse schrijver Lydia Davis. Ik vind het moeilijk een boek te vinden dat me boeit in deze tijd. Zeker die eerste weken van de crisis voelde ik me onbestemd en een roman moet een beetje aansluiten bij je stemming. In dit boek van Davis kun je grasduinen. Het is tijdloos, het gaat over het ambacht van het schrijven: hoe schrijf je iets op? Als je iets herschrijft, zeg je dan nog wel hetzelfde? Wat als je de volgorde van het verhaal helemaal omgooit? De voorbeelden maken het heel aanstekelijk. Je bent vooral met de vorm bezig en even niet met ideeën, over bijvoorbeeld corona, de samenleving en het nieuwe normaal. Daar heb ik het wel even mee gehad.’

Davis kan onder meer alledaagse communicatie prachtig beschrijven, is dat een thema dat opleeft in deze coronatijd?

‘Vast wel, veel mensen zitten ineens op elkaars lip. Ik voorzie een stroom van quarantaineromans die vooral zullen gaan over de communicatie tussen partners en huisgenoten.’

Hoe gaat het bij u thuis?

‘Het is lastig combineren, thuiswerken en de zorg voor onze baby. We hebben gelukkig twee appartementen dus de lockdown zet onze relatie niet per se extra onder spanning.’

Terwijl u vorig jaar al een quarantaine-roman publiceerde, Regieaanwijzingen voor de liefde?

‘Ja, nu je het zegt! De twee hoofdpersonen, geliefden, werken ineens allebei thuis, iets wat daar voor de nodige hitte in de huiskamer zorgt, ook omdat ze samen aan een script werken over de liefde. Niet echt een neutraal onderwerp.’

Lang was de grondtoon dat een vrouwelijke schrijver het niet over haar kinderen zou moeten hebben. Hoe ziet u dat?

‘De ervaring van het moeder zijn vond men te algemeen om tot literatuur te maken. Dat vond ik ook. Totdat mijn favoriete schrijvers met boeken kwamen over hun kinderen. De Ierse schrijver Anne Enrigth schreef een prachtig boek Making Babies over zwangerschap en de band met haar kleine kinderen. De Amerikaanse schrijfsters Jenny Offil en Leni Zumas schreven over moederschap in respectievelijk Verbroken beloftes en Red Clocks. De Argentijnse Samanta Schweblin in Gif. De Mexicaanse Valeria Luiselli in De gewichtlozen. De Nederlandse Laura Broekhuysen in Winter-IJsland en Flessenpost uit Reykjavik. Enzovoort.’

Er waren toch al eindeloos veel romans over de relatie tussen ouders en kinderen.

‘Zeker, maar dan zijn het minstens pubers. Baby’s en kleuters waren nooit personages. Wel in columns, die gaan dan over poep, pies en lekkende tieten, lollig geschreven. Het afgelopen decennium hebben baby’s en kleine kinderen hun intrede gedaan in de serieuze literatuur. Door de schrijvers die ik net noemde. Ze komen met zulke mooie observaties dat ik opeens bang werd dat ik dat allemaal niet zou meemaken. Lydia Davis was trouwens de eerste bij wie ik die las.’

Zij hebben u mede geïnspireerd tot het moederschap?

‘Ja, eigenlijk wel. Van vriendinnen die al kinderen hadden, hoorde ik vooral verhalen over waar ze allemaal niet aan toe kwamen met een baby. Niet de verhalen waardoor ik dacht: dat klinkt leuk, een kind.

‘Ik dacht niet dat ik moeder zou worden, maar nu het zover is, vind ik het geen bezwaar om over de baby te schrijven. Laatst verving ik Youp van ‘t Hek in NRC. In alle drie de columns heb ik mijn kind genoemd, bij de derde dacht ik: kan ik wel weer met de baby aankomen? Ik heb het toch gedaan en juist voor die column kreeg ik veel lof.’

Komt u naast columns nog toe aan het schrijven van een roman in deze tijd?

‘Ik werk aan een nieuw verhaal.’

Speelt corona een rol in dat nieuwe verhaal?

‘Je moet daar een keuze in maken, als je een hedendaagse roman schrijft. Normaal laat je het verhaal spelen in een ongeveer nu, liefst zelfs een jaar in de toekomst, zodat het fris aanvoelt bij verschijnen. Gloednieuwe boeken, spelend ergens in de jaren 20 van deze eeuw, maar geen spoor van corona, zoals het net verschenen Rustig aan tijger van Joost de Vries, zijn gek genoeg ineens gedateerd. Zo’n leven vol reisjes en feestjes bestaat niet meer. Kies je voor een wereld met corona in je roman, en wil je voorkomen dat alles alweer achterhaald is, dan moet je een beetje gaan gokken hoe de samenleving er straks uit gaat zien. Het risico is dan wel dat de lezer wordt afgeleid door zaken die niet kloppen. Je kunt het beste nu maar historische romans schrijven, of science fiction.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden