De gidsLuisterboeken

Is het moeilijk te praten over racisme, luister dan

Beeld Sabine van Wechem

Zolang praten over racisme moeilijk is, is luisteren des te belangrijker. 

Met een olifant kun je een paar dingen doen. Er met een grote boog omheen lopen. Quasi-onverschillig langs hem heen kijken in de hoop dat hij jou ook niet wil zien. Wat niet kan met een olifant, is hem de rug toekeren. Dan loopt hij gegarandeerd over je heen. De olifant van gisteren, vandaag en morgen heet racisme. Dat is geen prettig onderwerp, en zoals ik deze week rapper Willie Wartaal van de Jeugd van Tegenwoordig op Radio 1 hoorde zeggen: ‘Ik heb het gevoel dat witte mensen het best wel moeilijk vinden om met niet-witte mensen over racisme te praten.’ Hij vervolgde met: ‘Om verder te komen, zal je misschien een tijd de verkeerde dingen tegen elkaar moeten zeggen om te snappen waar je vandaan komt.’ Wie geen persoonlijke ervaring heeft met racisme of discriminatie, luistert naar de verhalen van anderen om dat gesprek wel te kunnen voeren. Tot er weer een gemeenschappelijke taal is, en gedeelde verhalen. Dat kan wel even duren, maar als het dan toch om luisteren gaat, slaan we vandaag misschien een dubbelslag. Luisterboeken geven geen gelegenheid iets terug te zeggen.

Hugo Blom leidt u door de wereld van het luisterboek. Pjotr van Lenteren doet dat volgende week over jeugdboeken, Rob van Scheers praat u daarna bij over thrillers.

Commerciële diensten zouden zichzelf niet zijn wanneer ze niet ook nu een gat in de markt zagen, en dus biedt zowel Storytel als Audible bundels luisterboeken aan die aansluiten bij de bittere actualiteit.

Bij Storytel staat onder het kopje ‘In het nieuws’ bijvoorbeeld The Fire Is Upon Us – James Baldwin, William F. Buckley Jr., and the Debate over Race in America van Nicholas Buccola, waarin hij het verhaal vertelt van de aanloop naar het historische tv-debat tussen schrijver en activist Baldwin en de conservatieve intellectueel Buckley in 1965. Onderwerp van gesprek: ‘The American dream is at the expense of the American Negro.’ Prentice Onayemi leest voor en de bonus in dit boek is de originele audio-opname van het debat.

Beeld Princeton University Press

Gek genoeg staat Wij zijn de wrekers over dit alles van Conny Braam, voorgelezen door Kees Hulst, dan weer in een andere categorie, hoewel net zo relevant. Een roman over Jakob Witbooi, de man die symbool staat voor de duizenden soldaten uit Zuid-Afrika die vochten tegen de nazi’s, met duizenden tegelijk krijgsgevangen werden gemaakt in Italië, later werden overgeplaatst naar het werkkamp Auschwitz III en van daaruit in januari 1945 een dodenmars liepen, die voor de overlevenden zou eindigen bij Neurenberg. Er was hun vrijheid beloofd, in plaats daarvan kregen ze drie jaar later apartheid in hun vaderland.

Bij Audible staan in een strakke vormgeving drie blokken klaar, te weten ‘Black American Lived Experiences’, ‘Listens for Raising an Anti-Racist’ en ‘Poetry of Black Healing and Resistance’. Het eerste blokje bevat een lijst van tien memoires over opgroeien en leven in de VS. Met onder meer Eloquent Rage, geschreven en voorgelezen door Brittney Cooper, Between the World and Me, geschreven en voorgelezen door Ta-Nehisi Coates en Barracoon – The Story of the Last ‘Black Cargo’, waarin Zora Neale Hurston het verhaal vertelt van Cudjoe Kazoola Lewis (ca. 1841-1935), die geboren werd in Benin als Oluale Kossola en de geschiedenis in zou gaan als de laatste ooggetuige van de trans-Atlantische slavenhandel. Hurston interviewde hem in 1927, vijftig jaar na de officiële afschaffing van de slavernij. Het verhaal wordt voorgelezen door Robin Miles.

Beeld Atlas Contact

Wie ook aan de volgende generatie denkt, steekt door naar ‘Listens for Raising an Anti-Racist’. Opgewekt gepresenteerd als ‘conversation starters for the youngest members of your family’. Geen gek idee, als het voeren van het gesprek juist een van de struikelblokken is. Van het ultrakorte (5 minuten) The Day You Begin van Jacqueline Woodson over uitsluiting, en Something Happened in Our Town van Marianne Celano, Marietta Collins en Ann Hazzard over op ras gebaseerde onrechtvaardigheid, tot Little Leaders – Bold Women in Black History van Vashti Harrison, voorgelezen door Robin Miles en Bahni Turpin. En dit is nog maar een kleine greep, want elke categorie kent ook de link naar een ‘extended list’, dus dit stukje is niet alleen voor gisteren, vandaag, en morgen, maar voor altijd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden