Klopt dit wel?

Is de airconditioning op kantoor niet ingesteld op vrouwen?

Berichten verspreiden zich dankzij internet vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. De Volkskrant gaat op zoek naar hele en halve onwaarheden en probeert de zin van de onzin te scheiden.

Is airconditioning op kantoor een seksistisch complot?Beeld thinkstock

Seksisme op de werkvloer: vrouwen zouden het niet alleen te vrezen hebben van collega's en leidinggevenden, ook het klimaatsysteem op kantoor zou tegen ze werken. Dat meldden verschillende media. Terwijl het buiten warm is, zouden veel vrouwen binnen het liefst een dekentje omslaan. De airconditioning is namelijk standaard ingesteld op de waarden van de gemiddelde man, en die voelt zich doorgaans prettiger bij een koelere werkomgeving. Dat heeft als gevolg dat vrouwen het vaker oncomfortabel koud hebben op het werk.

Is airconditioning op kantoor een 'groot seksistisch complot'?' vroegen CNN, BBC en New York Magazine zich af. Een goede - zij het wat dramatisch geformuleerde - vraag. Klopt dit wel?

Wat is de bron?

De berichtgeving is gebaseerd op een onderzoek van Boris Kingma en Wouter van Marken Lichtenbelt van de Universiteit Maastricht. Het onderzoek is eigenlijk uitgevoerd met het oog op energiebesparing. Doordat de standaardwaarden van de warmteproductie van mensen in een gebouw gebaseerd zijn op mannen, wordt het gebouw onnodig sterk gekoeld. Werknemers die het koud hebben, voornamelijk vrouwen dus, nemen dan vaak hun toevlucht tot energieverslindende hulpmiddelen zoals straalkacheltjes om een beetje op temperatuur te komen.  

Het maandag in wetenschappelijk tijdschrift Nature Climate Change gepubliceerde onderzoeksartikel gaat in op thermodynamische processen en warmteproductie, en is voor de leek niet makkelijk te doorgronden. Het komt erop neer dat vrouwen zich bij het uitvoeren van licht kantoorwerk in luchtige kleding het prettigst voelen bij een temperatuur tussen de 23,2 en 26,1 graden, dat is hun comfortzone. Dat terwijl de airco vaak staat afgesteld op 22 graden: een temperatuur die voor de gemiddelde man prettig is.

Kingma en Marken Lichtenbelt concluderen dat de standaard thermale comfort-modellen, die stammen uit de jaren 60, aangepast moeten worden om recht te doen aan de diversiteit aan lichamen op de moderne werkvloer. Milieu blij - en vrouwen blij.

Tips voor deze rubriek? Mail naar kloptditwel@volkskrant.nl.

Klopt dit wel?

'Vrouwen zijn sensitiever voor verandering van temperatuur', legt onderzoeker Boris Kingma uit. Er zijn meerdere onderzoeken die dat uitwijzen. 'Vrouwen zitten over het algemeen dichterbij de grens van wat zij nog comfortabel vinden. Als er dan iets meer gekoeld wordt, of als vrouwen een laag kleding minder dragen, zitten zij sneller over die grens heen.'

Dat het in de Amerikaanse pers breed werd opgepikt als een verhaal over 'seksistische airconditioning' verbaasde hem ook enigszins, hoewel het wel te verklaren valt. 'In Amerika worden kantoren in de zomer zo hard gekoeld dat heel veel vrouwen over de grens van hun comfortzone zitten, daar speelt dat probleem heel erg.' Dat blijkt ook uit het uitgebreide artikel van the New York Times, waarin meerdere vrouwen aan het woord komen die zeggen zich in de zomer op kantoor te hullen in dikke truien en meerdere dekentjes. 'Wat wij zeggen is, je kunt ook gebouwen wat minder koelen en voor mensen die het dan te warm hebben zorgen voor lokale koeling, zoals een ventilator', aldus Kingma.

Maar geldt dit ook echt voor kantoorgebouwen in het algemeen? Worden die nog steeds standaard ingesteld op de comfortzone van mannen?

'In hoofdzaak klopt dat wel', zegt Martin Tenpierik, universitair docent Bouwfysica aan de Technische Universiteit Delft, zelf niet betrokken bij het onderzoek. 'In de jaren 60 is er veel onderzoek naar gedaan door de Deense wetenschapper Ole Fanger. Hij heeft veel laboratoriumstudies gedaan waar uiteindelijk een comfortmodel is uitgekomen om te voorspellen wat de beste temperatuur is.'

Fangers model is vooral gericht op de gemiddelde man, legt Tenpierik uit. En hoewel het een halve eeuw oud is, is het nog steeds toonaangevend. 'Het model van Fanger wordt vaak gebruikt voor gebouwen die volledig geconditioneerd zijn.' Ook bij het ontwerp van nieuwe kantoorreuzen wordt bij voorspelling van energieverbruik gebruik gemaakt van Fangers model. 

Maar, zegt Tenpierik: 'In recente ontwikkelingen wordt er bij gebouwen die actief geklimatiseerd worden nu wel ook vaker gekeken naar een adaptief comfortmodel.' Bovendien speelt de duurzaamheidstrend een steeds grotere rol, waardoor veel kantoren de airco een paar graden warmer zetten om het energieverbruik binnen de perken te houden. 'Dan schuift het wat meer op naar de comfortgrens van vrouwen.'

Nu speelt de garderobe natuurlijk ook een rol. Vrouwen kunnen in de zomer doorgaans wat luchtiger gekleed gaan dan mannen. Een korte broek en teenslippers is in veel werkomgevingen not done, maar een luchtig jurkje met bevallige sandaaltjes kan wel. Het zou wellicht dus ook helpen als het de mannelijke werknemers ook wordt toegestaan zich wat luchtiger te kleden.

En het verschil in warmteproductie bestaat niet alleen tussen mannen en vrouwen, ook leeftijd en lichaamsomvang en met name de lichaamssamenstelling - vetmassa en vrije massa - speelt een rol. Oudere mensen hebben het sneller koud, terwijl mensen met overgewicht hun warmte minder goed kwijt kunnen. Daar zou volgens Boris Kingma ook meer onderzoek naar gedaan kunnen worden in relatie tot warmte-comfort.

'Waar ik als onderzoeker naar kijk is: wat bepaalt nou wat voor jou een warme of koude omgeving is', aldus Kingma. 'Dat hangt af van je lichaamstype en hoeveel warmte je produceert. Als je de standaardwaarden gebruikt van een man, zit je mis bij vrouwen.'

Oordeel:

Beeld .
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden