analyse Instagram

Instagram, het mijnenveld van faux pas voor de zichzelf cool wanende ouder #zomoethetdusniet

Natuurlijk mogen ouders het Instagramaccount van hun kinderen bewonderen. Maar er gelden strikte regels, en dat mogen vooral moeders (ja inderdaad) zich best aantrekken, schrijft Stefanie Bottelier. 

Beeld Anna Kiosse


‘I’m not a regular mom. I’m a cool mom.’

Menig moeder die zichzelf ook maar enigszins cool waant, weet ­meteen dat dit citaat afkomstig is van de moeder van Regina George uit de film Mean Girls uit 2004.

Die moeder, met haar krampachtige wens om one of the kids te zijn met de vriendinnen van haar dochter, is uiteraard juist níét cool. Sterker: ze is het archetype geworden voor een bepaald soort moeder die dat wel denkt, niet is en daardoor eigenlijk nóg genanter is dan een gewone oncoole moeder.

En als je dacht dat je al deze dubbele lagen perfect gesnopen had en daardoor dus wél cool bent? Ha, ook dat kun je vergeten. Want de enige ware conclusie is dat je als ouder eigenlijk nooit echt cool zult zijn, ook al heb je je memes en je popculturele referenties nog zo op een rijtje. Wel kun je het nog erger maken voor jezelf en er is geen medium dat daarvoor zo geschikt is als Instagram, een waar mijnenveld van faux pas voor de zichzelf cool wanende ouder.

Je dacht misschien dat je een coole moeder was doordat je überhaupt ­Instagram hébt, maar de meesten van ons ouders hebben geen idee van de ongeschreven wetten die bepalen wat daar done of niet done is. Er blijkt helaas meer not done dan done te zijn en er kan ontzettend veel fout gaan.

Met selfies bijvoorbeeld, ongeveer waar het medium voor uitgevonden is. Wat veel ouders blijkbaar niet begrijpen is dat de selfie er is om jezelf zo flatteus mogelijk te presenteren en dus niet met de telefoon vanuit de onderkinhoek, niet gezeten onder een fel plafondspotje (plafondspotjes zijn de vijand van elke selfie) en ook niet gezeten in het halfdonker waardoor er alleen nog wat grove pixels overblijven. Dan heb je de moeders (het zijn bijna altijd moeders) die de geneugten van het facetunen hebben ontdekt en op die manier aan damagecontrol proberen te doen. En natuurlijk, een beetje flatteuze gezichtsfilter is heus geen schande, maar als je bijna geen gelaatstrekken meer overhebt, of erger nog, als je alleen jezelf tot een soort vlek hebt gereduceerd terwijl de mensen naast je op de foto nog steeds even onflatteus belicht zijn, dan heb je het fotobewerken niet begrepen. Moeders (jahaa, bijna altijd moeders) zijn ook dol op de collage waar ze zo veel mogelijk foto’s in proberen te proppen terwijl Instagram al heel lang ook de slideshow als optie heeft om meerdere foto’s in één post te verwerken. Ook het toevoegen van hashtags is vragen om problemen. Vooral als moeders (ja, want die zijn het nou eenmaal bijna altijd) de klok wel hebben horen luiden, maar zijn vergeten dat dat vijf jaar geleden was. En die dus gerust en in het geheel niet ironisch hashtags toevoegen als #yolo, #Iwokeuplikethis en #messyhairdontcare.

Dit zou allemaal niet zo erg zijn als deze ouders geen kinderen hadden en ze alleen zichzelf voor lul zetten. Maar vaak zijn er kwetsbare zieltjes in het spel van pubers die er zelf een loeistreng protocol op na houden als het gaat om Instagram, met als belangrijkste uitgangspunt: nooit voor gek staan. Voor de meeste jongeren is de Instagrampagina daardoor een strak gecureerd uithangbord van de eigen coolheid geworden. En – teleurstellend genoeg voor ouders die graag een deep dive mogen doen in het leven van de vriendenkring van hun kinderen – bestaat die vaak uit hooguit een foto of twaalf die het daglicht kunnen verdragen. Foto’s verdwijnen met de regelmaat van de klok en de foto’s die er wél op staan zijn meestal van een tergend saaie perfectie dat er helemaal niets te lachen valt. Zo bang zijn ze om een fout te maken dat de meeste van die Instagrampagina’s maar zouteloze vertoningen zijn geworden. Leuker wordt het in het ­Stories-gedeelte, want omdat de foto’s en filmpjes daar na een dag weer uit verdwijnen hoeven ze minder te voldoen aan strenge regels. De echt gekke, lelijke, awkward en dus veel leukere foto’s zijn er wel, maar die worden bewaard voor de tweede account die velen erop na houden. Deze spam-accounts, vol onderkinnen, close-ups in onflatteus licht, pukkels en andere genante vertoningen zijn meestal gesloten en alleen toegankelijk voor ‘echte vrienden’ en derhalve (verdomme) nooit voor ouders.

Beeld Anna Kiosse

Je kunt het die kinderen ook bijna niet kwalijk nemen, want ouders die wel toegang hebben tot de Instagram van hun kind lijken het wel bijna ­expres te verpesten. Door bijvoorbeeld stomme reacties toe te voegen, alsof ze niet begrijpen dat het comments-gedeelte ook onderhavig is aan allerlei regels. In het algemeen kun je stellen dat beste vriendinnen (want het zijn de meisjes waar de regels het strengst zijn) gemiddeld een keer of tien reageren op foto’s van elkaar. Deze reacties bestaan meestal uit de bevestiging dat de vriendin in kwestie ‘KNAP,’ ‘knappie,’ ‘superknap’ of ‘de knapste’ is, aangevuld met ladingen hartjesogen, hartjes en andere symbolen die deze boodschap in emojivorm benadrukken. Hoe beter de vriendin, hoe meer liefdesbetuigingen. Maar het is uiteraard niet de bedoeling dat tussen deze reacties ook hartjes en complimenten en ‘#proudmom’s’ afkomstig van ouders staan. Dit lijkt een overbodige mededeling, maar sommige ouders schijnen deze neiging toch niet te kunnen onderdrukken. Sterker nog, soms lijken ze er wel opzettelijk alles aan te willen doen om hun kind te shamen. Zo zetten ze rücksichtslos foto’s van hun kinderen op hun eigen Instagrampagina’s zonder toestemming te vragen en een bits ‘verwijder’ van het betreffende kind onder de foto is vervolgens nooit een reden om de foto ook daadwerkelijk te verwijderen, want: ‘Hoezo, je staat hier toch juist leuk op?’ Ik ken bijvoorbeeld ook een moeder die weigert de foto’s van haar dochters te liken, voordat ze die van haar liken. Die – ook als er vriendinnen van de dochters bij zijn – op de melodie van Abba’s Mamma Mia zingt: ‘like m’n foto, like m’n foto nu.’ En die geregeld met een opgewekt ‘first like’ reageert als een van die dochters iets heeft gepost. En al helemaal nooit toestemming vraagt als ze een foto van hen post op haar eigen Instagram.

Oké, ik geef het toe, ik kén die moeder niet alleen, ik bén haar. En ik zou op mijn tellen moeten passen. Want als je het te bont maakt, kan het zomaar dat je bloedeigen kind een haat-account aanmaakt gewijd aan jou. Kort geleden was er bijvoorbeeld een geval van een puber die half Amsterdam op de hoogte hield van de politiek incorrecte uitspraken van haar vader en de wijn-inname van haar moeder. Op een gesloten account, dat wel, maar in no time had ze toch honderden volgers. Of de ouders zijn getipt hierover of dat de puber wroeging kreeg is niet bekend, maar inmiddels is dit account weer verwijderd.

Beeld Anna Kiosse

Het vooruitzicht nooit meer echt cool te zijn klinkt sommige ouders misschien wat uitzichtloos in de oren, maar er is geen reden om te treuren want er is een simpele oplossing: ouder worden. Instagram bestaat onderhand zo lang dat ook menig grootouder zich erop heeft begeven en die bevinden zich in de benijdenswaardige positie dat zij wél over de ultieme vrijheid beschikken om daar uit te spoken wat ze maar willen.

Grootouders mogen naar hartelust onscherpe beelden van de planten in hun tuin posten, of van hun uilenverzameling, of van de capriolen van hun kat. Niemand gaat een opa of oma uitlachen omdat hij de hashtag áchter het woord zet, of #elk #woord #voorziet #van #een #aparte #hashtag of altijd als eerste de eigen foto liket. Opa’s en oma’s (eerlijk gezegd zijn het bijna altijd oma’s) mogen ook losgaan in de comments van hun kleinkinderen en hoe meer totaal random emoji’s ze daarbij toevoegen, hoe beter. Dat draagt maar bij aan de schattigheid én de coolheid van de grootouder.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.