Van links naar rechts: Meryl Streep, Judi Dench, Jessica Chastain en Monic Hendrickx.

Inspiratie voor Femke Halsema: in deze films en series zijn vrouwen de baas

Van links naar rechts: Meryl Streep, Judi Dench, Jessica Chastain en Monic Hendrickx. Foto Volkskrant

Femke Halsema is donderdagavond beëdigd tot burgemeester van Amsterdam. Ter gelegenheid hiervan vroegen we filmrecensent en columnist Floortje Smit naar films en tv-series waarin vrouwen de baas zijn. 

M in James Bond-films

‘Er was destijds heel wat ophef over deze rol van Judy Dench als het fictieve hoofd van de Britse geheime dienst omdat M in de James Bond-boeken gewoon een man is. Fans kwamen in verzet, maar waren snel om. Want ja, het is toch Judy Dench… M, of M16, moet James Bond indammen en controleren. In het begin is ze erg afstandelijk, maar in latere films zie je dat ze ook steeds meer een soort moederrol gaat vervullen. Het laat zien dat zorgzaamheid, toch gezien als typisch vrouwelijke eigenschap, niet meteen ten koste hoeft te gaan van kracht.’

Molly Bloom in Molly’s Game

‘Deze jonge vrouw, vertolkt door Jessica Chastain, bouwt een succesvol pokerimperium op. Na een mislukte carrière als freestyleskiër werkt ze eerst als parttime hostess van pokerwedstrijden. Ze ziet de potentie en besluit dan zelf exclusieve toernooien in hotelkamers te organiseren. Ze weet hoe mannen denken en geeft ze precies wat ze willen. Hierin gebruikt ze haar seksualiteit en pose van onbereikbare vrouw om mannen te bespelen. Willen ze een sexy vrouw? Prima. Maar dan wel op een manier dat zijzelf er beter (en vooral rijker) van wordt. Ze weet precies hoe ze gezien wordt, maakt gebruik van de momenten waarop ze door haar vrouwelijkheid onderschat wordt en speelt daarmee.’

Lees de recensie: Met precieze hand brengt Sorkin een moderne heldin tot leven: Molly Bloom 

Carmen van Walraven in Penoza

‘Deze rol, gespeeld door Monic Hendrickx, mag natuurlijk niet ontbreken. Carmen is een moeder die tegen wil en dank maffiabaas wordt wanneer haar man geliquideerd wordt. De makers zetten haar niet neer als een dom vrouwtje dat het allemaal nauwelijks redt. Haar vrouw-zijn maakt haar juist succesvol. Ze gaat niet over lijken als dat niet nodig is. Ze wordt serieus genomen door haar tegenstanders. Ze heeft een geweten en dat blijkt juist in haar voordeel te werken, het is geen zwakte. Vaak zie je in films en televisieseries dat vrouwen op hoge posities zich ‘mannelijk’ gedragen, Carmen laat zien dat dat niet hoeft. Natuurlijk regeert Carmen de onderwereld, en neemt Femke Halsema de bovenwereld van Amsterdam voor haar rekening, maar die combinatie van intelligentie, empathie en kracht werkt overal.’      

Dr. Julia Harris in Horrible Bosses

‘Jennifer Aniston is een oversekste tandarts die zich in haar praktijk geregeld schuldig maakt aan seksuele intimidatie. In de film vat haar werknemer het plan op om haar te vermoorden. Dr. Harris wordt afgeschilderd als een seksmaniak die mannen het hoofd op hol brengt door in zwarte lingerie een banaan en een hotdog te eten. De film is verschrikkelijk en grappig tegelijkertijd, maar laat ook een dubbele moraal zien. Als een mannelijke baas graag vrouwen in zijn bed praat – denk Don Draper – vinden we dat cool. Als een vrouw haar seksualiteit expliciet uitdraagt is dat eng – en dat is deel van de grap hier.’

Lees de recensie: Brave Aniston op dreef als oversekste tandarts

Jeri Hogarth in Jessica Jones

‘Carrie-Anne Moss speelt een keiharde advocate, het type kokerrokvrouw, in een wereld gedomineerd door mannen. Ze is absoluut niet geïnteresseerd in moraliteit, het enige wat ze wil is winnen. Maar haar personage is zoveel meer dan dat en die gelaagdheid maakt haar interessant. Ze is een lesbienne en groeide op in armoede. Ze is wat je noemt een selfmade-vrouw en daarin ligt ook de verklaring waarom ze zo sterk is. Later in de serie wordt ze ziek, maar ook dan vecht ze door.’

'Een vrouwelijke rol mag in Hollywood niet te lelijk zijn'

Scenarioschrijfster Melissa Rosenberg maakte voor Netflix van superheldin Jessica Jones een vrouw die bot is, zuipt, neukt en worstelt met haar angsten. Net een mens dus. Maar een zeldzaamheid op tv. Lees hier het interview.

Carolyn Martens in Killing Eve

‘Van deze tv-serie over de spionagewereld, waarin vrouwen de dienst uitmaken, gaan we snel meer horen in Nederland, en dan vooral over hoofdpersonage en MI-5 agente Eve en de huurmoordenaar tegen wie ze het opneemt. Maar haar bazin Carolyn Martens (Fiona Shaw) is ook interessant. Ze is keihard, heeft haar sporen verdiend in de koude oorlog en wordt daarom alom gerespecteerd, maar ze heeft ook grappige en flirterige kanten. Wanneer de agenten een man verhoren die niet wil praten, zegt ze bijvoorbeeld: ‘Ik weet wel wat hij nodig heeft…’, om hem vervolgens met tegenzin een knuffel te geven. Een mannelijk personage zou niet eens op het idee komen. Zo krijg je nooit helemaal grip op haar.’

Lees de recensie: Killing Eve is een van de origineelste series van het jaar, en een efficiënte bingemachine.

Miranda Priestly in The Devil Wears Prada

‘Meryl Streep speelt de hoofdredactrice van het beroemde modetijdschrift Runway. Deze rol, gemodelleerd naar Vogue-hoofdredacteur Anna Wintour, is iconisch. Priestly is de nachtmerrie van iedere werknemer, haar gezicht staat permanent op standje afkeuring. In één scene geeft ze haar assistent Andy Sachs (Anne Hathaway) de opdracht om het nieuwste Harry Potter-boek – dat nog niet uit is – binnen een paar uur te regelen voor haar kinderen. Hier zien we de vrouw als bitch. Impliciet wordt verondersteld dat deze kille pose, gespeend van typisch vrouwelijke kwaliteiten, de enige manier is om als vrouw de top te bereiken. Priestly heeft een gezin, maar man en kinderen zijn volledig afwezig in de film. Er staat volgens mij zelfs geen foto op haar bureau.’ 

Lees de recensie: Meryl Streep als Miranda Priestly  is elegant en intimiderend tegelijk.

Een vrouw aan de macht? Dat is toekomstmuziek

Er zijn bedroevend weinig films of televisieseries gemaakt waarin een vrouw president is van de Verenigde Staten. Veel daarvan spelen zich ook nog eens af in een verre toekomst. In Project Moonbase (1953) stuurt 'Madame President' een ruimteschip naar de maan. In The Woman Every Man Wants (2001) runnen vrouwen de wereld en in de flauwe komedie Iron Sky (2012) dreigen nazi’s vanaf de maan de aarde te veroveren terwijl de Amerikaanse president zich vooral druk maakt om haar fitnessregime. Allemaal sciencefiction. Er wonen nog eerder nazi’s op de maan dan een vrouw in het Witte Huis, lijken de films te zeggen. Alleen de tv-serie Veep geeft hoop, schrijft Pauline Kleijer.

AMSTERDAMSE BURGEMEESTER FEMKE HALSEMA WIL HOEDSTER VAN DE VRIJHEID ZIJN

Met een lofzang op de vrijheid heeft Femke Halsema donderdagmiddag het burgemeesterschap van Amsterdam aanvaard.

INTERVIEW FEMKE HALSEMA: ‘IK MOET HET OLIEMANNETJE ZIJN OF ZO U WILT HET OLIEVROUWTJE ZIJN IN EBERHARDS GROTE SCHOENEN’

Ze heeft zo haar mening over de bijkans agressieve aanvallen die haar, ver voor haar benoeming, ten deel vielen. Maar Femke Halsema is sinds donderdag burgemeester van Amsterdam. ‘Ja, ik bezit de stevigheid en de kalmte om de stad te helpen in moeilijke perioden.’

DEZE ZES MENSEN WORDEN DE GROOTSTE LASTPOSTEN VOOR BURGEMEESTER HALSEMA

Van uitgeprocedeerde asielzoekers tot de brandweer: de zes grootste problemen voor Femke Halsema aan de hand van vijf bekende Amsterdammers en één Hagenees.

PROFIEL: VOOR FEMKE HALSEMA KOMT IN AMSTERDAM ALLES SAMEN

Toen haar naam voor het eerst viel als mogelijke opvolger van Eberhard van der Laan, kreeg Femke Halsema van alle kanten harde kritiek. Toch wordt zij de nieuwe burgemeester van de hoofdstad. In het logge Amsterdamse stadhuis wacht haar een zware taak, maar de functie heeft álles waar Halsema al jaren gepassioneerd mee bezig is.

ANALYTISCH STERKE FEMKE HALSEMA MOET NOG WEL WAT AMSTERDAMSE HARTEN VEROVEREN

In april legden we Halsema langs de meetlat van de vertrouwenscommissie. Lees dat hier terug.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.