De Gids Opvoeden

In Spanje is de familie heilig, vanaf de eerste levensdag van de baby

Beeld colourbox

Wat kunnen wij leren van ouders in andere landen? In deze nieuwe serie schrijven onze buitenlandcorrespondenten over het ouderschap en opvoeding in hun standplaats. Aflevering één: Maartje Bakker over de kraamperiode in Spanje. ‘Oma is nooit ver weg.’

‘Is je moeder er al?’ In de weken voordat ik beviel van mijn eerste kind, was het een vraag die mijn Spaanse krantenverkoopster me iedere dag stelde. Ze kon zich blijkbaar niet voorstellen dat er voor mij belangrijker nieuws zou bestaan dan de komst van mijn moeder naar Spanje. Toen ik haar vertelde dat mijn moeder pas ná de geboorte van het kind zou afreizen – op mijn uitdrukkelijke verzoek – keek ze me vol verbazing aan.

Heel wat Spaanse vrouwen die ik ken, keren voor de bevalling terug naar het dorp of de stad waar hun familie vandaan komt. Bárbara van zwangerschapsyoga, bijvoorbeeld, had het niet slecht bekeken: ze vertrok al weken van tevoren naar Palma de Mallorca, om daar de kraamtijd door te brengen. ‘Het wordt spannend of de vader ook op tijd zal kunnen komen’, zei ze, tamelijk luchtig. Of de vader de geboorte van zijn dochter zou meemaken, dat was kennelijk het belangrijkste niet.

En als de aanstaande oma al niet aan het bed staat van de moeder in barensnood, dan is ze nooit ver weg. In de wachtruimte van de verloskamers in de ziekenhuizen vind je benauwd kijkende oudere vrouwtjes, die iedere verloskundige die zich in de buurt waagt wanhopig aanklampen: ‘Hoe gaat het met mijn dochter? Ik ben hier al de hele nacht!’

Stormloop

Op de voorlichtingsavonden in de ziekenhuizen wordt benadrukt: je mag maar één begeleider meenemen tijdens de geboorte van je kind. Was die beperking er niet, dan zou waarschijnlijk de hele familie zich rond het bed scharen. Nu volgt pas na de geboorte een stormloop van familieleden op de kraamkamer. Spaanse verloskundigen proberen uit alle macht een verdedigingslinie op te bouwen rond de pasgeborene en de uitpuffende moeder – ‘vaders, jaag de familie de deur uit als het moeder en kind te veel wordt’ – maar de vraag is of dat iets uithaalt.

Het gevolg is dat de baby al vanaf dag één wordt opgenomen in de schoot van de familie. En dat past weer erg bij Spanje, waar familiebanden nog steeds heel hecht zijn. Zo staan de zondagen steevast in het teken van de comida familiar (familielunch), en brengen hele families samen de zomers door in hun pueblo (dorp, maar ook volk).

In Spanje hebben vrouwen net als in Nederland recht op zestien weken verlof. Het verschil is dat de Spaanse vrouwen de gewoonte hebben hun verlof pas te laten ingaan ná de geboorte van het kind. Aan de ene kant zijn dokters behulpzaam bij het ziek melden in de weken voor de bevalling. En aan de andere kant willen de nieuwe moeders zo veel mogelijk tijd overhouden om met hun kind door te brengen.

Ziekenhuis

Na de geboorte blijven moeder en kind 48 uur lang in het ziekenhuis. De verpleegsters van de kraamafdeling brengen de ouders daar de basisbeginselen van het ouderschap bij: het badje, de luiers, het aanhappen aan de borst. Na die spoedcursus van twee dagen moeten de ouders zichzelf redden. Een kraamhulp aan huis is er niet.

Dat blijkt ook niet nodig. Spaanse vaders hebben sinds kort recht op acht weken verlof, waarvan twee weken verplicht direct na de bevalling. De vaders kunnen dus een deel van de taken van de kraamverzorgster overnemen. En daarnaast is oma er natuurlijk nog, vanaf dag één.

Al kan dat ook tot problemen te leiden. Tijdens de zwangerschapscursus werd benadrukt dat het de bedoeling is dat vader, moeder en baby hun eigen gezin vormen. ‘Niet alles gaat zoals het ging bij de moeder thuis, of zoals bij de vader’, waarschuwde de verloskundige die de cursus gaf. En passant onderwees hij ook nog even hoe los te komen van te veel grootouderlijke bemoeienis. ‘Laat klachten altijd overbrengen door de eigen zoon of dochter.’ Op die manier kan de heilige Spaanse familie hopelijk in stand blijven.

Een fijne kraamweek: dit is handig om te weten

Zelfstandig kraamverzorgende en doula Birgitte Dirks, werkzaam in Apeldoorn en omgeving, deelt haar belangrijkste inzichten voor een fijne kraamweek.

Je mag je eigen kraamverzorgende kiezen
Wanneer je twaalf weken zwanger bent en je eerste echo hebt gehad, kun je op zoek gaan naar een kraamverzorgende. Vaak kiezen koppels voor een grote organisatie die hen wordt aangeboden via de verloskundigenpraktijk. Dat hoeft niet. Je kunt ook zélf iemand kiezen, bijvoorbeeld een zelfstandige kraamverzorgende. Het grote voordeel is dat je kunt kijken of er een klik is en dat je precies weet wie er na de geboorte van de baby bij jou thuis over de vloer komt. Hoe vind je iemand? Je kunt bijvoorbeeld kijken wie er in jouw provincie actief is via de site van de Cooperatie Kraamzorggroep.  Dan weet je zeker dat je kraamverzorgende wordt vergoed door de zorgverzekeraar. Via de matchingsite Kraamzorg 1op 1 kun je als aanstaande ouders een oproepje plaatsen waar kraamverzorgenden vervolgens op reageren.

Maak niet alleen een bevalplan, maar ook een kraamplan
Veel zwangere vrouwen lezen zich in over de zwangerschap en de bevalling, maar niet over de periode erná.  ‘Als ik op gesprek ga bij een nieuw gezin, vraag ik altijd naar het kraamplan’, zegt Dirks. Wat moet er in dat kraamplan staan? ‘Dingen als: wie wil je na de geboorte op de hoogte stellen? Wil je het bekendmaken op sociale media? Hoe laat je het oudere broertje of zusje kennismaken met de nieuwe baby? Mag het bezoek de baby vasthouden of heb je dat liever nog niet? Maar ook dingen als: hoe doe je je was? Wat vind je lekker om ’s avonds te eten? Zodat ik weet wat ze van mij willen.’

Tip: Draag je baby in een stretch-hemdje, op de blote huid. Zo kun je als moeder wel bezoek ontvangen, want je bent bedekt, maar is visite minder snel geneigd te vragen of ze de baby mogen vasthouden.

Een huilende baby is geen ramp
Ouders willen niet dat hun baby huilt en ze weten vaak niet wat ze moeten doen als hun kindje wél een keel opzet. ‘Ik probeer in de kraamweek uit te leggen dat huilen niet slecht hoeft te zijn’, zegt Birgitte Dirks. ‘Een baby huilt niet voor niets. Het is vaak een manier om te ontstressen en dingen te verwerken. Zo raken ze die spanning kwijt. Ik zeg tegen de ouders: als jij zelf verdrietig bent, wil je ook niet dat iemand steeds zegt: ‘Stop met huilen, er is niets aan de hand’. Houd het kindje lekker vast, dat is vaak genoeg.’

Tip: Lees eens over de Dunstan-babytaalmethode. Zo leer je de verschillende soorten huiltjes (honger, krampjes, boertje) van je baby herkennen.

Houd het rustig
‘Iedereen maakt een eigen keuze wat betreft kraamvisite. Het is goed om daar vooraf over na te denken: wil je de eerste en tweede dag al mensen over de vloer of niet?’ zegt Dirks. Ze spreekt vaak een codewoord of codezin af met de kersverse moeder, voor als de vrouw vindt dat het bezoek lang genoeg heeft geduurd. ‘Bijvoorbeeld de vraag: ‘Is het tijd voor een nieuwe paracetamol?’ Dan weet ik genoeg en regel ik dat iedereen vertrekt. Laat mij maar de bitch zijn.’ Sowieso vindt Dirks dat kraambezoek maar een half uur à drie kwartier hoort te duren, maar dat begrijpt helaas niet iedereen.

Tip: Vraag kraamvisite om eten mee te nemen. Om direct op te eten of om in de vriezer te leggen voor een ander moment. In die eerste periode met baby kom je vaak niet aan koken toe.

Beeld Babytaal.nl
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden