Interview

In Palestina besef je dat je leeft

Op het eerste gezicht lijkt het vreemd: vakantie vieren in een conflictgebied. Toch is het een trend. Tijd om te onderzoeken wat deze toeristen beweegt.

Beeld REUTERS

Na ramptoerisme, goede doelenvakanties, de sloppenwijktrip en duister toerisme naar loopgraven of concentratiekampen is er nu ook: extreem duister toerisme. Oftewel: vakantie in conflictgebieden.


Dorina Maria Buda, onderzoekster aan de Rijksuniversiteit Groningen, krijgt 250 duizend euro subsidie van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) om onderzoek te doen naar het toerisme in conflictgebieden, zoals naar de Westelijke Jordaanoever. Volgende maand verschijnt van Buda het boek Affective Tourism - Dark Routes in Conflict over toerisme in onder meer Jordanië, Israël en Palestina.

Is toerisme op de Westelijke Jordaanoever geen marginale hobby van enkele excentriekelingen?

'Toerisme is tegenwoordig echt wel iets meer dan strand, zee en zon. De verscheidenheid van het aantal vakantiebestemmingen groeit enorm. Dat is de trend die naar voren komt uit rapportages van de UNWTO, de wereldtoerisme-organisatie van de Verenigde Naties. Reizen is tegenwoordig ook meer dan een hobby. Veel mensen gaan naar onrustige regio's om de wereld beter te begrijpen. Palestina heeft daarom een lokale toeristische industrie. Vluchtelingenkampen zijn bijvoorbeeld heuse toeristische attracties. Er gingen vorige jaar weer 2 procent méér mensen naar Palestina.'

Het ministerie van Buitenlandse Zaken geeft nog net geen negatief reisadvies, maar waarschuwt voor 'regelmatige geweldsuitbarstingen' op de Westelijke Jordaanoever. Wat bezielt mensen daar naar toe te gaan?

'De meeste bezoekers zijn religieus geïnspireerd en willen cultureel erfgoed zien, zoals de geboortekerk in Bethlehem. Verder is er een groep die avontuur zoekt. Weer anderen willen het Israëlisch-Palestijnse conflict beter begrijpen. Soms omdat ze zich verbonden voelen met een van de twee strijdende partijen en willen weten wat de mensen ter plekke doormaken en hen eventueel tot steun zijn. Ten slotte is er een categorie reizigers die doodsangst willen voelen - bewust of onbewust - in de hoop zichzelf daardoor beter te leren kennen. Sommige mensen hebben angst nodig om te beseffen dat ze leven. Maar wat al deze mensen gemeen hebben is dat ze op zoek zijn naar een emotionele ervaring.'

Wat gaat u precies onderzoeken?

'De emoties die toeristen beleven als ze op de Jordaanoever zijn. Ik ga diepte-interviews houden met reizigers om te weten wat ze doormaken. Een bezoek aan een conflictgebied laat niemand onberoerd. Ook al blijft alles rustig, de voortdurende dreiging en de voortdurende confrontatie met zwaarbewapende militairen roepen vaak gevoelens op die veel intenser zijn dan wat we gewend zijn.


'Je moet het zien als etnografisch onderzoek: beschrijvende volkenkunde. Daar trek ik alleen al in 2016 een half jaar voor uit. In 2017 en 2018 ga ik terug. Ook om te bestuderen welk effect het toerisme heeft op de Palestijnen zelf.'

U wilt toerisme naar conflictgebieden bevorderen?

'Ik heb geen politieke agenda. Ik kom ook niet uit die regio. Maar ik wil signaleren dat het niet alleen zonderlingen zijn die naar zulke gebieden afreizen.


'De lokale bevolking is blij met gasten, niet alleen vanwege de inkomsten maar ook omdat bezoekers het isolement doorbreken. Hun komst betekent vaak een morele steun. De reizigers verdiepen hun begrip van het conflict. Ja, ik hoop dat ik kan bijdragen aan de ontwikkeling van toerisme in conflictgebieden. Ook omdat dat een belangrijke bron van inkomsten kan worden.'

Het onderzoek naar toerisme gaat veelal over de economische betekenis van onze reislust.

'Helaas, ja. Nederland kent meer toegepast toeristisch onderzoek dan echt conceptueel onderzoek. Terwijl het toerisme alomtegenwoordig is. Mensen reizen voortdurend ons land in en uit. We onderschatten wat dat met ons doet.'

Avontuurlijk

Voor reizen in gevaarlijke regio's en conflictgebieden bestaan gespecialiseerde touroperators. Zo organiseert Hinterland Travel 'avontuurlijke vakanties' in Afghanistan en Irak. 'Veiligheid is onze grootste prioriteit', aldus de website van de Britse organisatie. Ook 'Wild Frontiers' heeft groepsreizen naar Afghanistan, de Palestijnse gebieden en (onder voorbehoud) naar Iraaks Koerdistan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden