Reizen Tirol

In het Italiaanse bergdorpje Partschins staat het grootste schrijfmachinemuseum ter wereld

In het Italiaanse bergdorpje Partschins staat zomaar het grootste schrijfmachine­museum ter wereld. Niet ver van de werkplaats waar een zonderlinge timmerman de eerste typemachine uitvond.

In de kelder van het typemachinemuseum in Partschins, Italië : rekken vol kleurrijke machines die je ­allemaal mag proberen. Beeld Noël van Bemmel

Je ziet het voor je, hoe een beetje gekke timmerman die graag de dorpskinderen vermaakt met zelf­bedachte muziekinstrumenten een ­ingewikkeld apparaat met houten toetsen en hamertjes in een kruiwagen laadt en de berg afloopt. Linksaf bij Merano, de pas over naar Innsbruck en dan doorstappen naar Wenen, waar hij zijn uitvinding aan keizer Frans Jozef laat zien. Die ziet er niks in, waarna een paar jaar later twee ­Amerikanen er met het patent vandoor gaan.

Ja, dat zit de bewoners van het dorpje Partschins na 155 jaar nog steeds dwars. De werkplaats van uitvinder Peter Mitterhofer staat er nog steeds, op zijn grafsteen naast de kerk staat gebeiteld:

Die Andern, die von ihm lernten/ Durften die Früchte seines Talentes ernten.’ (Zij die van hem leerden, ­oogstten de vruchten van zijn talent.)

Maar het leukste van een wandeling door Partschins in Zuid-Tirol is een bezoekje aan de dorpsbieb. Althans, dat was het. Tot een gepensioneerde ict-ondernemer zijn collectie schrijfmachines in 1993 aan het dorp doneerde. Het gebouwtje van vier verdiepingen groeide uit tot het grootste openbare schrijfmachinemuseum ter wereld.

Zie: schreibmaschinenmuseum.com

Het museum in Partschins, Zuid-Tirol, Italië. Beeld Noël van Bemmel

‘Hé, hier heeft weer iemand een machine achtergelaten’, mompelt Kurt Ryba (70), een vriendelijke oude baas met een grijs sikje en gekleurde brillenglazen. Hij tikt met zijn voet tegen een gele Optima van staal in de gang. ‘Helaas, niks bijzonders.’ Al jaren brengen particulieren hun in onbruik geraakte typemachine liever naar Partschins dan naar de vuilstort. Het museum heeft inmiddels drieduizend machines, waarvan driehonderdvijftig bijzondere exemplaren te bekijken zijn. Ryba loopt enthousiast langs zijn vitrines. ‘Kijk, hier ben ik trots op: een Maling Hansen uit 1867!’ Hij wijst op een Deense machine die lijkt op een bal waar tientallen koperen pinnen uitsteken. ‘Heel zeldzaam.’ We passeren een vroege Remington, het type waar Mark Twain zijn boeken op schreef; een draagbare Erika uit 1910, die nog een veldtocht in Namibië heeft meegemaakt; een Duitse Enigma-codeermachine uit de Tweede Wereldoorlog en een brandweerrode Olivetti Valentine uit 1970. Nog steeds hypermodern.

Als je op vakantie gaat, dan wil je de bekende highlights zien. ‘Maar als je schouder aan schouder langs koelkastmagneetverkopers loopt richting een tempel, dan pakt het saldo van deze reiservaring negatief uit.’ Reisredacteur Noel van Bemmel (‘Ik heb inderdaad de leukste baan van Nederland’) zoekt daarom altijd naar originele plekken die een alternatief zijn voor de gangbare vakantiebestemmingen.

Ryba: ‘Ik hou van de schoonheid en de techniek van de schrijfmachine. Heb ik trouwens ook met rekenmachines, daar heb ik er driehonderd van.’ Jaarlijks bezoeken zes- tot achtduizend bezoekers het museum­pje, het overgrote deel in de zomer. De rest van de inkomsten komt voornamelijk van Italiaanse banken die een deel van hun winst in sociale en culturele projecten moeten steken. Ryba: ‘Er bestaan grotere collecties in de wereld, maar die zijn van privéverzamelaars die hun machines in een loods bewaren.’

Bezoekers leren over de eerste uitvinders, de doorbraak van de machine in de Verenigde Staten, de belangrijkste fabrikanten en zien de raarste modellen langskomen: bakbeesten van gietijzer, rare ronde machines, piepkleine, doorzichtige, Chinese, Hebreeuwse, futuristische. Als je denkt alles wel gezien te hebben, beland je in de kelder: rekken vol kleurrijke schrijfmachines die je allemaal mag proberen. Grote kans dat je voor 50 euro zo’n grasgroene Olivetti meeneemt uit de tweedehandshoek van het museumwinkeltje.

Oprichter Kurt Ryba in zijn Schreibmaschinenmuseum/Museo della Macchina da scrivere. Beeld Noël van Bemmel
In het typemachinemuseum in Partschins, Italië Beeld Noël van Bemmel
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden