In de trend van bijzondere, kleinschalige vakanties: je kunt nu slapen in oude brugwachtershuisjes

Brugwachters heeft Amsterdam niet meer, maar hun huisjes staan er nog. Sweetshotel bouwde ze om tot droomsuites.

Waarom zou je toeristje willen spelen in de stad die je mede vanwege het oprukkende toerisme bent ontvlucht? Het gloednieuwe Sweetshotel is een overtuigende reden. Een hotel als een doos chocolade, waarbij het steeds een verrassing is wat je krijgt. De doos is Amsterdam, de bonbons zijn 28 voormalige brugwachtershuisjes, omgetoverd tot smaakvolle suites - 'sweets', zoals de Engelsen het uitspreken. Vandaar de naam.

Met Sweets heeft Amsterdam een primeur; het concept van een hotel verspreid over de stad is nog niet eerder gerealiseerd. Ik mag, vooruitlopend op de opening in maart, twee 'kamers' uitproberen. Het ieniemienie huisje bij de Nieuwe Amstelbrug, waaruit je aan de ene kant de Magere Brug en de Stopera ziet liggen, en aan de andere kant de torens rond het Amstelstation. Ook logeer ik in de stoere toren op de Gerben Wagenaarbrug in Noord. Ik had de huisjes nooit bewust opgemerkt. Fietsers racen er rakelings langs, voetgangers lopen er straal aan voorbij. Niemand lijkt ze te zien. Dat is de charme van dit hotel: je kunt er, midden in de stad, ontsnappen aan de stad.

Charmant is ook het formaat, al maak ik me daarover wel even zorgen. 'Hoe krijg je hier überhaupt een bed in?', vraag ik me af als ik naar het bakstenen blokje naast de Nieuwe Amstelbrug loop. Het huisje blijkt onverwacht ruim, met een entreehal annex zitje, van waaruit een trappetje leidt naar een kingsize hoogslaper en een tweede trap naar het souterrain met de badkamer en de pantry. Wat het groots maakt, is het weidse uitzicht naar drie zijden, over de rivier. 'Goed zicht bieden op de scheepvaart was tenslotte de primaire functie van een brugwachtershuisje', zegt architect Marthijn Pool van architectenbureau Space&Matter.

Kluizenaarshuisje

Voor wie zich midden in Amsterdam als een kluizenaar - of samen met een geliefde - wil terugtrekken, is het brugwachtershuisje op de Amstelschutsluis, pal tegenover theater Carré, een aanrader. Het huisje is enkel per boot bereikbaar; voor de overtocht maak je vooraf een afspraak met de 'gondelier' van het hotel. Dit is het enige huisje dat beschikt over een keuken, waardoor je er ook langer kunt verblijven.

Het idee voor het Sweetshotel is in 2010 geboren op het gerenoveerde Kraanspoor in Amsterdam-Noord, waar Space&Matter destijds zijn kantoor had. 'Door het Kraanspoor zagen we nieuwe mogelijkheden in het industriële erfgoed om ons heen', zegt Pool. Tegelijk had de stad aangekondigd dat er in tien jaar tienduizend kamers bijgebouwd moesten worden; die zijn inmiddels gerealiseerd. Het bracht de architecten bij de vraag: wat is een hotel? Pool: 'Je verblijft er, maar je kunt het ook zien als een tussenstop op weg naar de bezienswaardigheden in de stad.' Het idee ontstond toeristen op bijzondere plekken in de stad - parken, musea, de haven - wakker te laten worden.

De architecten raakten in gesprek met culturele ondernemers Suzanne Oxenaar en Otto Nan. Zij zijn initiatiefnemers van het Lloyd Hotel, gevestigd in een voormalige gevangenis, en Hotel The Exchange, dat is ingericht door modestudenten. Oxenaars eerste reactie op het plan van Space&Matter om door de hele stad nieuwe paviljoens te bouwen: leuk, maar volstrekt onhaalbaar. Vervolgens stapten ze naar de gemeentelijke 'hotelcoördinator'. Hij wees hen op de collectie brugwachtershuisjes die vrij zou komen door de invoering van bediening op afstand. 'De snoepdoos werd ons in de schoot geworpen', lacht Pool. En met een maquette in de vorm van een snoepdoos, gevuld met brugwachtershuisjes van suikerwerk, wisten ze de wethouders te overtuigen van hun plan.

Om de renovatiestrategie te bepalen, deden de architecten uitgebreid cultuurhistorisch onderzoek. Sommige huisjes zijn volledig gestript en opnieuw ingericht, andere zorgvuldig gerestaureerd. In de toren op de Gerben Wagenaarbrug, met zijn felgekleurde muren, Gispen-meubels en het oude bedieningspaneel naast het bed, waan ik me een brugwachter in de jaren zestig.

Het Amsterdamse Schoolhuisje aan de Nieuwe Amstelbrug onderging een complete metamorfose en heeft nu een hip houten interieur. Aan elk detail is gedacht, van de Berlage-groene kopjes tot en met de oordopjes op het nachtkastje. Hoewel je geen last hebt van andere hotelgasten, is verkeersgeluid inherent aan de locaties van de brugwachtershuisjes.

Sweetshotel past in de trend van bijzondere, kleinschalige vakanties: een kruising tussen Airbnb, een designhotel en een tiny house, waarin je woont, eet en slaapt op een paar vierkante meter. Aantrekkelijk voor de stad, omdat de toeristen meer worden verspreid, en ideaal voor de bezoeker die weg wil van de massa.

Leestip: SWEETS, het boek

Het boek SWEETS - Overzicht, Inzicht, Uitzicht, dat in elk huisje ligt, is het resultaat van het cultuurhistorisch onderzoek dat Space&Matter deed naar de 28 brugwachtershuisjes in Amsterdam. Het oudste, op de Amstelschutsluis, dateert uit 1673, het nieuwste (op IJburg) uit 2009. 'Het leuke is dat je aan de hand van de huisjes de ontwikkeling van de stad kunt volgen', toont architect Marthijn Pool op de plattegrond van Amsterdam. 'Je ziet hoe de stad groeit, en er met elke stadsuitbreiding een brug wordt bijgebouwd. Je ziet hoe de typologie van het brugwachtershuisje evolueert. Eerst staan ze op de stoep. Als het autoverkeer ruim baan krijgt, moeten de huisjes daar ruimte voor maken. Moderne materialen als staal en beton doen hun intrede, toegepast in wisselende architectuurstijlen.'

De architecten hebben een catalogus ontwikkeld, waarbij de collectie in zes 'generaties' is ingedeeld. Het huisje bij de Nieuwe Amstelbrug bijvoorbeeld, maakt deel uit van 'het nieuwe esthetisch bewustzijn', een belangrijk uitgangspunt van de Amsterdamse School. Zo leer je het huisje waarin je verblijft beter kennen, en daarmee ook de stad en haar ontstaansgeschiedenis.

SWEETS - Overzicht Inzicht Uitzicht, Arcam, euro 15,-, arcam.nl

Toch waren er omwonenden die protesteerden tegen het hergebruik als logement. 'Er is in Amsterdam een aversie tegen hotels ontstaan', zegt Oxenaar. 'Maar Sweets is meer dan dat: wij zoeken toegevoegde, culturele waarde. De kritiek luidde: er mag niemand in de brugwachtershuisjes, maar juist met deze functie, en prijzen vanaf 160 euro, zijn de huisjes voor wie ze echt wil zien toegankelijk gemaakt.' Al zullen sommigen daar wel voor moeten sparen.

Het idee om een collectie van gebouwen te herontwikkelen, krijgt navolging: in opdracht van NS en ProRail gaan Oxenaar en Nan leegstaande stationwachterswoningen in stations verbouwen tot hotelkamers. Zo wordt het toerisme, via het spoor, ook buiten Amsterdam verspreid door heel Nederland. Een pakkende naam is er al: Hotel Holland.

Hoe werkt het?

Sweetshotel werkt volgens een self-servicemodel. Je krijgt na reservering een e-mail met bevestiging en verzoek om je te registreren, 'essentieel voor een verblijf zonder gedoe'. Een smartphone is noodzakelijk; je moet een app downloaden waarop je de digitale sleutel ontvangt op de afgesproken dag en tijd. Door de smartphone bij het slot te houden, open je de deur. De volgende dag verloopt de sleutel op de uitchecktijd.

Als het onverhoopt niet werkt, is de centrale receptie 24 uur per dag telefonisch bereikbaar; die stuurt dan hulp.

De huisjes beschikken over een koffie- en theemachine, een koelkastje en servies zodat je er zelf kunt ontbijten, al word je aangemoedigd de buurt te verkennen. Op de tablet in de kamer vind je een 'buurtgids' met tips voor restaurants. Eten bestellen kan ook; elk huisje heeft een adres - ook handig als je een taxi neemt. In verband met de locaties direct aan het water en drukke kruispunten, mogen alleen volwassenen (21+) in het hotel verblijven. Kinderen mogen niet mee.

Prijzen: vanaf 160 euro per nacht, voor een tweepersoonshuisje. Voor de huisjes Nieuwe Amstelbrug en Gerben Wagenaarbrug betaal je respectievelijk 250 en 200 euro per nacht.

Zie sweetshotel.amsterdam

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden