Reportage

Hongkong wordt hipper

Met instemming van zijn bewoners knapt Hongkong historische gebouwen op. Je kunt er slapen in voormalige ziekenhuizen of politiebureaus, films kijken op daken en winkelen in gesubsidieerde ateliers.

Jeugdherberg Mei Ho House. Beeld Cigdem Yuksel

Veel toeristen slapen het liefst in een glimmende wolkenkrabber met uitzicht op de hectische haven van Hongkong. Best jammer, want je kunt ook bus 11 pakken, naar het op het groene schiereiland Lantau gelegen vissersdorp Tai O. Dat doen veel honky's, zoals de inwoners van Hongkong worden genoemd, in het weekend, om van dichtbij de Chinese witte dolfijn te zien. Wij stappen vanuit het dorp in een bootje om verderop te overnachten. We gaan eerst langs paalwoningen, een tempeltje, en dan de zee op, waarna links en rechts witte dolfijnen opduiken. Hun glimmende lichamen blinken in de zon, de één zwemt op z'n zij en kijkt je aan. Dan arriveren we bij het prachtige Tai O Heritage Hotel, een verbouwd koloniaal politiebureau. Vanaf de veranda van het huis van de politiecommissaris kijk je uit over de Zuid-Chinese Zee.

Het hotel is een van de historische gebouwen die het stadsbestuur van Hongkong sinds kort aan het opknappen is. Je kunt in dat verband ook terecht in volkswijk Mei Foo, waar oude douanebarakken zijn omgebouwd tot een cultureel stadseiland op een heuveltje. Of je belandt in een voormalig opleidingscentrum van de overheid, op Hong Kong Island, waar jonge kunstenaars en ontwerpstudenten hun winkeltjes runnen. Zo zie je een andere kant van de metropool, minder gepolijst, even krankzinnig.

'Hongkong is bezig met een inhaalslag', zegt stadsplanner Ester van Steekelenburg, die ruim tien jaar in de havenstad woont. 'Eindelijk!' Zij adviseert diverse overheden in Azië over de bescherming en het hergebruik van erfgoed en ontwikkelde een app waarmee stadsbewoners en toeristen deze projecten kunnen opzoeken en bekijken. Dat leverde haar bureau Urban Discovery in 2014 een internationale prijs op.

Hongkong kreeg pas laat oog voor erfgoed. Van Steekelenburg: 'De bewoners werden wakker toen tien jaar geleden een historische pier werd afgebroken en daarna het befaamde straatje met de trouwkaartjesdrukkers verdween. Een weemoedige film over het Hongkong van de jaren zestig deed de rest.'

Praktische informatie

Kijk op de website i-discoverasia.com voor tips over zes Aziatische steden van stadsplanner Ester van Steekelenburg en haar team. De app is gratis, een gps-wandelroute downloaden kost 1,99 euro.

Slapen in de Jao Tsung-I Academy kost 80 euro per nacht (jtia.hk/en). Een stapelbed in jeugdherberg Mei Ho House kost 22 euro per nacht, een tweepersoonskamer 77 euro (yha.org.hk/eng). Het Tai O Heritage Hotel vraagt 172 euro voor een ruime kamer met uitzicht op zee (taioheritagehotel.com).

Dimsumrestaurant Tim Ho Wan zit op 9-11 Fuk Wing Street in Sham Shui Po. Beste visrestaurant in Tai O dorp: Lin Heung op 52 Kat Hing Street.

Cathay Pacific, 'Worlds Best Airline 2014', vliegt dagelijks naar Hongkong voor 808 euro. Kijk onderweg naar de melancholieke film Echoes of the Rainbow van regisseur Alex Law over een typisch straatje in Hongkong.

Tai O Heritage Hotel. Beeld Cigdem Yuksel

27 miljoen euro

Onder druk van bewoners lanceerde het stadsbestuur een revitaliseringsprogramma voor historische plekken. Van Steekelenburg: 'Nu steken ze royaal geld in een stuk of vijftien projecten.' Het opknappen van de dertien douanebarakken uit de 19de eeuw kostte alleen al 27 miljoen euro. Dat parkachtige complex tussen wolkenkrabbers uit de jaren zeventig ging afgelopen najaar open voor hotelgasten, theaterliefhebbers en museumbezoekers. Ooit werden hier goederen, gastarbeiders, gekken en gevangenen weggestopt, nu heet het de Jao Tsung-I Academy 'ter bevordering van de Chinese cultuur'. Ga erheen voor een traditionele Kunqu-opera of een thee-ceremonie op zondag.

Een dagje Academy kan er zo uitzien: je loopt langs kwetterende vogels richting de kantine, de zon komt op tussen de wolkenkrabbers en in de verte hoor je politiesirenes huilen. Bejaarde dames serveren ontbijtbami - ook het restaurant is een sociaal project - waarna je de woonwijk Mei Foo inloopt. Daar haasten Hongkongers met mondkapjes op zich naar de metro, lopen groepjes schoolmeisjes in uniform naar school en dansen ouderen in joggingpak op muziek in het park. De buurtsuper is open en de kapper heeft tijd zat. Wijs gewoon een foto aan in een roddelblaadje; voor 10 euro zie je eruit als de Kantonese popster Andy Lau.

Eén metrohalte verder kun je een kamer boeken in een flat uit de jaren vijftig. Jeugdherberg Mei Ho House zit in het oudste en laatste voorbeeld van sociale woningbouw in Hongkong. Ooit leefden hier grote families samen in kleine kamertjes en aten ze gezamenlijk op de betonnen galerij. Nu bestellen jongens met gebreide mutsjes en meisjes in vintagejurkjes er een latte macchiato. Een stapelbed kost 22 euro per nacht, de expositie op de begane grond over deze sociale woningbouw is goed gemaakt en gratis.

Artikel gaat verder onder de foto

De volkswijk Mei Foo. Beeld Cigdem Yuksel

Shek Kip Mei

Nog leuker is een rondje lopen door de volkswijk Shek Kip Mei. Hier staan de afgebladderde wolkenkrabbers voor de armsten: tralies voor miniraampjes en waslijnen waaraan zowel T-shirts als stukken vlees hangen te drogen. De rest van de was hangt op straat; dus die handdoeken bij de bushalte en dat versleten Tweetylaken aan een tak moet je maar negeren. Op galmende binnenplaatsen spelen rokende oudjes Mahjong, in smalle restaurants met plastic tafeltjes praten klanten over het geluid van de televisie heen. Hier is geen toerist te bekennen.

Shek Kip Mei is voor de koopjes. Hier halen gewone Hongkongers hun stofzuiger, of nieuwe sokken. Met de iDiscover-app beland je in straten die er als volgt kunnen uitzien: een fourniturenzaak met duizenden knopen in potjes, een garage voor autospoilers, een pyjamawinkel, een hippe leerbewerker en een steenhouwer van grafzerken. Op straat wordt gehamerd, getoeterd, met dozen geschoven, naar muziek geluisterd, gesmakt en gesnurkt. Lunchen kan in restaurant Tim Ho Wan: formicatafeltjes, kale spaarlampen, versleten vloerbedekking én een Michelinster. Nergens eet je zulke goede dimsum voor een paar euro. Sterker: nergens eet je zulke goede dimsum.

Ook in deze wijk zette de overheid een project op. In een voormalig fabrieksgebouw huren kunststudenten een atelier en openen starters een breiwinkel of een koffiebar in de Jockey Club Creative Arts Centre. 'Veel studenten kwamen al naar Shek Kip Mei voor hun materialen', zegt de 26-jarige Cammi Tsoi, die een designwinkeltje runt op de begane grond. 'Ik haalde hier het leer voor mijn tassen.' Vooral in het weekend is het volgens haar druk in de JCCA. Dankzij de wisselende markten en de buitenbioscoop op het dak.

Hongkong volgt een beproefd recept: knap industriële gebouwen op en lok creatieve types met lage huurprijzen, weinig regels en aantrekkelijke voorzieningen. Dat lukte het Meatpacking District in New York, Shoreditch in Londen, Prenzlauer Berg in Berlijn en Maboneng in Johannesburg. Maar in Hongkong verloopt dat proces moeizaam. 'Dat heeft veel te maken met de regelzucht in Honkong, en met de braafheid van de honky's', stelt adviseur Van Steekelenburg. Als voorbeeld noemt ze het nieuwe PMQ, een voormalig opleidingscentrum van de overheid op Hong Kong Island. Dat gebouw zit vol designshops, pop-upwinkels en biobars. 'Veel huurders zijn repats, Hongkongers die een paar jaar elders hebben gewoond en daar zagen hoe het ook kan.' De artdirector van PMQ prijst de Japanse conceptstore Found Muji op de eerste verdieping als inspirerend voorbeeld.

Artikel gaat verder onder de foto

Hotel in oude douanebarakken Jao Tsung-I Academy. Beeld Cigdem Yuksel
De volkswijk Mei Foo. Beeld Cigdem Yuksel

Strenge gemeente

Een paar straten verder legt de jonge onderneemster Nana Chan uit waarom het zo moeilijk is iets leuks te ondernemen in Hongkong. Sinds de opening van haar trendy theesalon Teakha in 2012 heeft ze het aan de stok met de gemeente. Honkonghipsters drinken graag hun Pouchong thee en delen een bloemencake op kussens voor haar deur. Een enkeling speelt zelfs gitaar. Dat mag overal in de wereld, behalve in Hongkong, de gemeentelijke inspectiedienst trekt dat niet. 'Ik probeer ze uit te leggen dat dit overal normaal is', zegt Chan die in Seoul en in Londen woonde. Ze organiseert buurtlezingen en petities over het gebruik van de openbare ruimte.

De hoogbouw van Hong Kong Island is nooit ver weg. Tussen de wiebelende steigers van Tai O en de dubbeldekkertrams in het zakendistrict, zit een kort taxiritje en een snelle veerboot. Die scheurt langs bergachtige eilanden, laverende supertankers en stuiterende draagvleugelboten vol forensen. Allemaal richting de haven waar onmogelijk smalle wolkenkrabbers opdoemen uit de ochtendmist. Kranten worden opgevouwen, stropdassen omgeknoopt en mascara bijgewerkt: een nieuwe dag in die manische metropool. Tijd om je smartphone te trekken en een slaperig buurtproject uit te zoeken.

de Jockey Club Creative Arts Centre. Beeld Cigdem Yuksel
de Jockey Club Creative Arts Centre. Beeld Cigdem Yuksel
Het vissersdorp Tai O. Beeld Cigdem Yuksel
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden