Stephen Jones

INTERVIEWStephen Jones

Hoedjes zijn schaars deze coronaproof Prinsjesdag. Zonde, stelt de beroemdste hoedenmaker ter wereld Stephen Jones

Stephen JonesBeeld Sølve Sundsbø voor Dior

Jones werkt al veertig jaar in de eredivisie van de hoedenmode en al bijna 25 jaar voor het huis Dior. Volgens hem, en hij kan het weten, heeft iedereen een hoedenhoofd.

Vraag je iemand in de modewereld wie de beste hoedenmaker ter wereld is, dan zal de naam van de Brit Stephen Jones vaak vallen. Net als de naam van de Ier Philip Treacy, die hoofddeksels maakt voor Grace Jones, Lady Gaga en Madonna. Wie van de twee de beste is? Lastig te zeggen, en een kwestie van smaak bovendien. Wie van de twee de aimabelste is en de grappigste? Jones, zonder twijfel. Treacy maakt behoorlijk frivole fascinators, daar niet van, maar Jones heeft de beste oneliners in huis, én de grappigste hoeden, gebaseerd op een boterham met pindakaas bijvoorbeeld, of een pan uiensoep.

Waar en wanneer Jones ook verschijnt, altijd is hij uiterst zonnig gehumeurd. En bovendien ook letterlijk goedgemutst, want de kale Jones houdt niet van een koud hoofd.

Net als Treacy heeft Jones, in 1957 geboren nabij Liverpool, klanten van wereldniveau. Een van de eerste coryfeeën die eind jaren zeventig met zijn creaties pronkten was zijn huisgenoot Boy George, de popmuzikant die met Jones, Steve Strange en Isabella Blow deel uitmaakte van de New Romantics, de jongerencultuur die in Londen ontstond als reactie op de punkbeweging. Hun favoriete stek was de roemruchte Club Blitz, waar ook types als mode-ontwerper Jean Paul Gaultier en de jongens van rockband Duran Duran kwamen nachtvlinderen. Na Boy George werd prinses Diana trouwe klant, en toen Jones via Gaultier voet aan de grond kreeg in Parijs was het hek van de dam: hij groeide uit tot wereldberoemde hoedenheld, kreeg verkooppunten van Los Angeles tot Tokio en Melbourne en mocht meerdere tentoonstellingen inrichten. 

Inmiddels zit Jones veertig jaar in het vak en heten zijn uithangborden Meghan Markle, Beyoncé en Rihanna – de uitzinnige glittermijter die ze in 2018 naar het Met Ball droeg was van Jones’ hand. Behalve voor zijn eigen label werkt en werkte Jones ook voor een aantal belangwekkende modelabels, van Christian Dior en Vivienne Westwood tot Marc Jacobs en Comme des Garçons. En dan zijn er nog eindeloos veel hoeden die hij maakte voor films, van 101 Dalmatiërs tot Coco avant Chanel

Van al zijn opdrachtgevers is Dior het belangrijkst en het meest trouw: Jones maakt al 24 jaar hoeden in nauw overleg met de hoofdontwerpers van het huis. De samenwerking begon toen de Brit John Galliano in 1996 aantrad als hoofdontwerper en bleef ook voortduren onder diens opvolgers Raf Simons en Maria Grazia Chiuri. In aanloop naar zijn vijfde lustrum stelde Jones het glimmende koffietafelboek Dior Hats samenmet daarin de meest memorabele creaties uit de dik zeventig jaar dat het huis bestaat, voorzien van Jones’ deskundige uitleg. Ter gelegenheid van het verschijnen van dat boek mag de Volkskrant beeldbellen met de hoedenmaker, die voor de webcam verschijnt met – hoe kan het ook anders – een koddig rieten hoedje en een kamerbrede grijns.

Hoed van Dior, ontworpen door Stephen Jones voor Raf SimonsBeeld Sølve Sundsbø voor Dior

Je hoort mensen vaak zeggen dat ze geen hoedenhoofd hebben. Kan dat?

‘Welnee! Er is een wereld van verschil tussen de manieren waarop je een hoed op kunt zetten of aanpassen, net zoals mensen hun haar op heel veel verschillende manieren kunnen dragen. En je kunt overal een hoed bij dragen, alleen zijn mensen het niet meer gewend.’

Hoe krijgen we de Nederlanders weer aan de hoeden?

‘Jullie fietsen toch allemaal? Dan hebben jullie vast allemaal een fietshelm!’

Nee, fietsers met helmen op zijn meestal Duitsers. Nederlanders dragen ze amper.

‘Dan is het misschien een idee om móóie fietshelmen te maken? Goede helmen waarvan je trots bent dat je ze draagt. Veel veiliger bovendien. Je kunt helmen makkelijk aanpassen aan iemands persoonlijke voorkeur door een leuke hoes eroverheen te trekken.’

Maar hoe overreed je niet-fietsende mensen om iets op hun hoofd te zetten?

‘Dat lukt het beste als mensen die ze bewonderen hoeden dragen, zoals Beyoncé. In het Verenigd Koninkrijk hadden we natuurlijk royalty Meghan Markle die hoedjes droeg op een moderne, minimalistische manier. Ik heb daarna veel mensen gezien die ook zulke hoedjes droegen.’

Is hoeden maken moeilijker dan jurken maken?

‘Het is ánders, maar niet moeilijker. Bij het maken van een jurk moet je de balans vinden tussen een heleboel elementen, bij hoeden zijn dat een stuk minder onderdelen. Het is een totaal ander vak, maar ik hou van allebei. Als zelfstandig hoedenmaker kan ik me volledig op de hoed concentreren, als hoedenmaker bij een modehuis is de connectie tussen hoed en kleding juist heel belangrijk.’

Zijn hoedenmakers einzelgängers of groepsdieren?

‘Een goede hoedenmaker is een goed verstaander. Hij moet flexibel zijn en sociaal vaardig. Het gaat voortdurend over samenwerking, communicatie. Of je er mooi uit wil zien, romantisch, sexy, spiritueel, jong, ouder, stoerder: dat kun je allemaal vertellen met een hoed. Een foto van Rihanna met een mijter vertelt een heel ander verhaal dan een foto van koningin Beatrix met een pillbox.’

Over Beatrix gesproken: heeft u ooit hoeden mogen leveren aan Nederlandse royals?

‘Daar kan ik niet over praten. Als Brit kan ik het wel hebben over leden van het Britse Koninklijk Huis, maar niet over anderen, daar voel ik me niet prettig bij. Kijk, als je haute couture koopt, koop je ook privacy. Als koninklijke lieden in kwestie ervoor kiezen het openbaar te maken, perfect, maar het is niet aan mij om dat te doen.’

U heeft bij Dior met grootheden Galliano, Simons en Chiuri samengewerkt. Welke van deze drie hoofdontwerpers was het tofst om mee te werken?

‘Lastig! Dat is als kiezen tussen je kinderen! John Galliano kende ik al voor Dior, we zijn van dezelfde leeftijd en delen hetzelfde thuisland: dat van the Queen, Cambridge en paardenrennen, een wereld vol hoeden. Galliano vertelde verhalen met kleren zoals ik ze vertel met hoofddeksels. De Belg Raf Simons had een andere discipline, hij dacht in concepten. Met hem heb ik relatief weinig hoeden gemaakt, maar de hoeden díé hij liet zien waren veelbetekenend. De huidige hoofdontwerper Maria Grazia Chiuri is vooral van de praktische hoeden. En ze probeert ze zelf ook uit, want een hoed kan wel leuk staan op een model van 2 meter lang, echte vrouwen moeten ze ook kunnen dragen.’

Hoed van Dior, ontworpen door Stephen Jones voor John GallianoBeeld Sølve Sundsbø voor Dior

Is er een hoed voor elke gelegenheid?

‘Absoluut! Mensen denken daar niet meer zo over na, omdat ze, als ze vandaag de dag aan hoeden denken, grote slagschepen met bloemen voor zich zien, iets om je mee op te tutten. Maar vijftig jaar geleden droegen mensen verschillende hoeden op verschillende momenten van de dag. De kinderen brachten ze naar school met een baret op, er waren mutsjes om in huis te dragen, hoeden om een feest mee te vieren of om een schip mee te dopen.’

Hoofddeksels van Dior, ontworpen door Stephen Jones voor Maria Grazia Chiuri, de huidige hoofdontwerper van DiorBeeld Li Kai voor Dior

Als u moest verhuizen naar een onbewoond eiland, welke werkspullen zou u dan meenemen?

‘Ik zou mijn vingerhoed en een schaar meenemen, daar kan ik alle kanten mee op: bladeren in vorm knippen, vezels van planten halen en wonderschone hoofddeksels maken.’

Zou u zelf ook een hoedje meenemen?

‘Jazeker, ik heb geen haar en zou in een half uur helemaal doorbakken zijn.’

U bent voorzitter van het Britse Hoedengilde, wat houdt dat in?

‘Dat gilde bestaat al heel lang, is in de jaren tachtig uit elkaar gevallen en nu weer opgetuigd. We steunen elkaar, we leiden jonge hoedenmakers op en we werken samen met goede doelen door bijvoorbeeld hoeden te doneren aan mensen die chemotherapie hebben gehad en hun haar kwijt zijn, en door geld in te zamelen op veilingen in samenwerking met de Ascot paardenraces.’

Wat was de eerste hoed die u zelf droeg?

‘De pet die hoorde bij het schooluniform van mijn internaat, zwart met kersenrode horizontale strepen en een geborduurd logo. Dat was voor de winter, in de zomer droegen we matelots, strooien hoeden. Een paar deuren verder zat een normale school, we hadden voortdurend mot met de jongens van daar.’

Maakten ze jullie belachelijk?

‘Zacht uitgedrukt! Maar om eerlijk te zijn is zo’n matelot een héél handig wapen.’

In hoeverre zitten er invloeden uit uw jeugd in Liverpool in uw werk?

‘In Liverpool zijn er twee kathedralen, de een is Anglicaans, klassiek van vorm en gemaakt van rode zandsteen. De ander is Rooms-katholiek en gebouwd in de jaren zestig, waardoor hij eruit ziet als een ruimteschip. Ergens tussen deze twee uitersten realiseerde ik me wat de kracht van een ontwerp is.’

Heeft u ooit een hoed gemaakt die gebaseerd was op een van die kerken?

‘Jazeker, ik heb ooit een hoed gebaseerd op die ruimteschipkerk. Als kind van de jaren zestig droomde ik ervan astronaut te worden. Ik denk dat elke ontwerper elementen die hij van vroeger kent combineert met nieuwe. Het husselen van dingen vind ik leuk, net als het mengen van vrienden. Stel je voor dat je maar één soort vrienden hebt, hoe saai is dat? Het feit dat we allemaal anders zijn maakt het leven interessant.’

Wat is uw favoriete hoed uit het boek Dior Hats?

Na enig peinzen: ‘Het meest magische is toch wel het hoedje van monsieur Dior zelf, dat ontdekte ik in een van zijn vakantiehuizen waar ze die hoed hadden gevonden in een ouwe koffer. Ik pakte hem op, hij was helemaal stoffig, keerde hem om en zag de initialen CD. Hemeltjelief, dacht ik, dit is monsieur Diors eigen hoed! Het is niet alsof je de zin van het leven hebt ontdekt, maar voor mij als hoedenmaker is het nogal een gebeurtenis, ik werk al 24 jaar voor Dior! Om dan iets te vinden wat van hem zelf was en zo dicht bij mijn vakgebied ligt is fantastisch.’ 

Heeft u ’m opgezet?

‘Ik heb hem zonder toestemming af te wachten meteen opgezet en gevraagd of iemand een foto wilde maken. De curator keek naar me met  pure afschuw, en zei: ‘Nou ja, als dan íemand hem op moet zetten, dan jij maar.’ Hij was me helaas iets te klein.’

Is er een beroemdheid van wie u hoopt dat hij of zij uw volgende klant wordt?

‘Ik heb zo veel fantastische klanten gehad, maar ik heb nooit een hoed gemaakt voor de Queen Mother, en dat terwijl ze de patroonheilige van de hoeden was. Mijn gedroomde volgende klant is de eerste die mijn winkel in komt lopen, of-ie nou beroemd is of niet.’

Wat zijn voor u de ideale omstandigheden om een hoed te ontwerpen?

‘Zondagmorgen, zittend op mijn sofa, met goed licht en een leeg hoofd. Wat er dan in me opkomt moet meteen naar mijn handen kunnen, mijn bewustzijn moet me daarbij niet in de weg zitten. Het is eigenlijk het beste als ik vanuit mijn onderbewuste werk, dan krijgt de magie ruim baan.’

Hoedenboeken

Behalve het koffietafelboek Dior Hats (Rizzoli, € 41) verscheen onlangs ook het boek Hat Couture (€ 59) van de hand van een van Nederlands beste hoedenmakers: Marianne Jongkind, die vanaf 1961 werkt(e) voor onder anderen Edgar Vos, Frans Molenaar, Mart Visser en Ronald van der Kemp. In het boek legt Jongkind aan de hand van vele duidelijke voorbeelden uit hoe ze hoeden maakt.

Hoed u voor bekrompenheid

Waar het precies is misgegaan? Geen idee. Feit is wel dat er in Nederland amper hoeden in het straatbeeld te zien zijn, terwijl het halverwege de vorige eeuw, zoals Stephen Jones ook constateert, elke dag hoedendag was. Een hoofddeksel, dat was de punt op de i, de kers op de taart, het blazoen op de functionaris – denk aan de pet van de politieagent, de muts van de kok en het wagenwiel van kapelaan Odekerke. Een hoed gaf status en duidelijkheid en tilde bijeenkomsten op tot grandioze feesten. Schrijver dezes herinnert zich een foto uit haar familiealbum, genomen tijdens de koffietafel na de priesterwijding van oom Jef, bij het krieken van de jaren vijftig. Bomma draagt een zwarte hoed ter grootte van een wagenwiel en tante Els een kalot met een voile, gezeten achter een lange tafel vol verse vlaaien. Toch een ander verhaal dan papieren feesthoedjes bij plakjes natte cake.

Is het omdat we in Nederland wars zijn van opsmuk en ijdeltuiterij, geen traditie hebben van pracht en praal? Is het omdat je met een kloeke hoed niet tegen de wind in kunt fietsen? Ruzie krijgt met je buurman in de tram? Omdat mooie hoeden kostbaar zijn? Of omdat hoedendragers, en dan vooral mannen, beschouwd worden als aanstellers? Hoeveel grappen zijn er niet gemaakt over oud-minister Ronald Plasterk en zijn fedora’s van Borsalino? Hoe vaak is Memphis Depay niet beschimpt omdat hij een grote vilthoed droeg met een brede rand? Terwijl het duizend maal stijlvoller is dan de kinderachtige honkbalpetjes en beanies waar Nederlandse mannen wél mee naar buiten durven. 

Nederland heeft meer lef nodig, lak aan bekrompenheid. En bovenal: goede voorbeelden. Dus des te vervelender dat dinsdag geen hoed te zien zal zijn. 

Herken de hoed

Dinsdag mag u er dan niets aan hebben, voor elke dag daarna is deze minicursus hoedherkennen wél handig.

Porkpie - Bolhoed - Hoge hoedBeeld Piet Paris

Porkpie hat

De platte hoed met smalle rand dankt zijn naam aan de klassieke Engelse varkensvleestaart. De hoed was vooral populair in de jaren dertig en veertig. Legendarische dragers: Gene Hackman in The French Connection en Walter White in Breaking Bad.

Bolhoed

Charlie Chaplin en Laurel en Hardy zijn de bekendste dragers van de bolhoed. Deze hoed lijkt typisch Brits, maar drong ook door ook tot de Walcherse mannenklederdracht en die van inheemse vrouwen in Bolivia. 

Hoge hoed 

Bekende dragers van de circusdirecteurenhoed zijn Abraham Lincoln, Fred Astaire, Winston Churchill en Elton John. Ook Madonna en Josephine Baker droegen ze, de laatste compleet met smoking. 

Platte pet - BaretBeeld Piet Paris

Platte pet

Wie kent hem niet: de newsboy cap uit Peaky Blinders? Deze typisch Engelse pet wordt vooral geassocieerd met de Britse arbeidersklasse én met Prins Charles. Andere bekende dragers: David Beckham en Emma Watson.

Baret

Nog Franser dan een stokbrood, logisch dat Brigitte Bardot en Jane Birkin graag alpino’s en baretten droegen. De bekendste drager was desalniettemin een schietgrage Amerikaanse: Bonnie Parker, van Clyde.

Matelot- WagenwielhoedBeeld Piet Paris

Matelot

Deze strohoed was Coco Chanels favoriet en is het kenmerkende hoofddeksel van Venetiaanse gondeliers, Britse schooljongens, Maurice Chevalier en Rudolph Valentino. Ook gezien op de koninklijke hoofden van Queen Elizabeth en prinses Beatrix. 

Wagenwielhoed

In een krant uit 1914 stond: ‘Wees niet verbaasd als u een keurig geklede vrouw ziet met een hoed van immense proporties.’ In de jaren dertig schitterde de wagenwielhoed op het hoofd van Vivien Leigh  als Scarlett O’Hara in Gone with the Wind.

Tulband - Fascinator Beeld Piet Paris

Tulband

Een afgeleide van de hoofdbedekking uit het Midden-Oosten, ideaal voor vrouwen met een slechthaardag en gevoel voor drama. Veel gezien op het hoofd van Liz Taylor, in combinatie met een kaftan.

Fascinator

De fascinator biedt geen bescherming en dient puur ter decoratie: dit hoofddeksel moet ‘fascineren’. Bekende dragers: Marie Antoinette, Grace Jones, Kate Middleton en Koningin Máxima.

Pillbox - VissershoedjeBeeld Piet Paris

Pillbox

Wie pillbox zegt, zegt Jackie Kennedy. In 1960 droeg het mode-icoon hem naar de presidentiële inauguratie van haar man. Het hoedje behoorde oorspronkelijk bij een militair uniform en verscheen ook op de hoofden van piccolo’s  en sigarettenverkoopsters.

Vissershoedje

De bucket hat of het vissershoedje dankt z’n naam aan zijn vorm, want: hij lijkt op een emmer. Vorig jaar gezien bij Dior, Valentino en Jil Sander, eerder al onsterfelijk gemaakt door Peter Sellers, Woody Allen, Sean Connery en L.L. Cool J.

Kalot - ClocheBeeld Piet Paris

Kalot

De kalot is een hoed zonder rand, een verre neef van het keppeltje. Graag gezien bij priesters, pausen én prinsessen. Veel gedragen door prinses Diana, Kate Middleton en Koningin Máxima.

Cloche

De klokvormige hoed werd iconisch in de jaren twintig, mede dankzij actrice Louise Brooks. Angelina Jolie droeg er een in The Changeling en inspireerde daarmee Victoria Beckham en Kelly Osbourne. 

Fedora - PanamaBeeld Piet Paris

Fedora 

De fedora dankt zijn naam aan een toneelstuk uit 1887, waarin actrice Sarah Bernhardt de Russische prinses Fédora Romanoff speelde. Ook bekend geworden op de hoofden van Al Capone, Indiana Jones én Ronald Plasterk.

Panama

De panamahoed wordt niet gemaakt in Panama, maar aan de Ecuadoraanse kust en in de Andes. De panama is, anders dan de fedora, gemaakt van stro. Bekende dragers zijn president Theodore Roosevelt en Robert Redford in The Great Gatsby.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden