De GidsRelaties

Hoe weet je of de liefde echt op is? Vier inzichten

Beeld Tammo Schuringa

In films en romans is de liefde vaak groots en meeslepend, maar in het echte leven kan iemand die eerst de ware leek uiteindelijk een gezapige of ruziezoekende levenspartner worden. Hoe weet je wanneer het tijd is je relatie bij het grofvuil te zetten? 

Iedereen die een lange relatie heeft, heeft zich wel eens afgevraagd of dit het nou is. Voel ik wel genoeg? Loop ik niet mijn grote liefde mis en houd ik mijn partner niet aan het lijntje? Antwoord krijgen op dit soort vragen is niet eenvoudig. We vroegen drie deskundigen waar je op kunt letten.

Als je te veel focust op je gevoel

Na meer dan vijfhonderd mensen geholpen te hebben met haar online-cursus over twijfels in de relatie, onder de noemer ‘Is dit ‘m wel?’, weet Paulien Timmer precies waarom de meeste mensen twijfelen over hun relatie. En die redenen gaan zelden over de ander of over de relatie zelf. ‘Ook als er niets mis is met de relatie, kan de twijfel toeslaan’, zegt ze.

Zelf worstelde ze enorm met haar gevoelens, of eigenlijk het gebrek aan gevoel. Na een tijdje ebde de verliefdheid weg en volgde een proces van anderhalf jaar niet weten of ze een einde aan de relatie met haar partner moest maken, of dat ze toch gelukkig konden worden samen. In die tijd interviewde ze honderd koppels die langer dan veertig jaar gelukkig getrouwd waren en schreef er het boek Lang+Gelukkig (2016) over.

Volgens Timmer is het een misvatting dat hoe meer gevoel je hebt, hoe beter de relatie is. ‘Te veel gevoel kan ook slecht zijn. Een relatie met een narcist kan in het begin echt een droomrelatie zijn, maar uiteindelijk wordt dat heel vervelend.’

Ze had zelf lang de overtuiging dat het gevoel op een gegeven moment op is in een relatie en dat je het dan uit móét maken, want waar ben je dan nog mee bezig? ‘Maar door de stellen te interviewen heb ik geleerd dat gevoel komt en gaat . Soms is het er een tijd niet, maar dan komt het weer terug. Als je op een punt komt dat je denkt dat het gevoel helemaal op is, is het vaak zo dat er een lange periode weinig liefde en aandacht in de relatie is gestopt. In lange relaties wordt er vaak vanuit gegaan dat als je van elkaar houdt, het wel goed komt, terwijl je wel aandacht moet besteden aan de relatie. Blijf praten, vragen stellen en blijf elkaar leren kennen, want iedereen verandert.’

Timmer is ondanks haar lange getwijfel nog met dezelfde partner, getrouwd en zwanger van hun eerste kind. Het kan dus wel, niet zeker weten of je nog in je relatie gelooft en toch weer gelukkig worden samen. ‘Twijfelen is niet per se het begin van het einde’, zegt ze. ‘Twijfelen is een taboe in onze maatschappij. Je hoort altijd dat het een slecht teken is en mensen zeggen dingen als ‘bij twijfel niet doen’, maar het kan ook het begin zijn van iets moois. Veel mensen twijfelen, omdat ze denken dat ze het niet waard zijn om van te houden. Zo ontdekte ik dat de twijfel in mijzelf zat en het leerde me uiteindelijk om liefde te ontvangen.’

Beeld Tammo Schuringa

Als er schadelijke communicatievormen worden gebruikt

Er zijn signalen waar je op kunt letten in je relatie als je wilt weten of die nog te redden valt, zegt Mimi Ferrer. Ze is naast actrice ook docent bij The School of Life over ‘waarom je het (niet) moet uitmaken’. In deze les helpt ze cursisten om zichzelf vragen te stellen over hun relatie.

Ferrer verwijst naar onderzoek van de Amerikaanse psycholoog John Gottman. Hij ontdekte dat er vier schadelijke manieren zijn om te communiceren in een relatie. De rode vlaggen: als mensen veel kritiek hebben en dan vooral op de persoon in plaats van het gedrag van de ander, als ze defensief reageren, als ze een muur optrekken en onverschillig worden en als er sprake is van minachting. Vooral dat laatste, dat de ene persoon zich verheven voelt boven de ander, is desastreus. ‘Als je alle vier de communicatiemethoden gelijktijdig en geregeld ontdekt, is het wel tijd om te praten’, zegt ze.

Als je je bekneld voelt

Een ander teken dat je niet meer gelukkig bent, is je bekneld voelen. Dat zegt Jan Geurtz, meditatieleraar en schrijver van boeken als Verslaafd aan liefde (2009) en Over liefde en loslaten (2017). Als je trucs gebruik om alleen te zijn en als er meer spanningen zijn dan geluk.

Geurtz legt uit dat het gevoel van veiligheid dat ontstaat in lange relaties, juist de oorzaak van twijfel kan zijn. ‘Liefde gaat gepaard met een hoop onzekerheid, je vraagt je in het begin constant af of de ander je wel leuk en mooi genoeg vindt. Als de ander ook interesse heeft, verandert dat gevoel in euforie en dat wil je vasthouden, veilig stellen. Je maakt afspraken met elkaar om te voorkomen dat je verlaten wordt, maar op den duur kan dit juist zorgen voor beknelling. Dan lopen relaties op de klippen of worden ze gezapig’, zegt hij. ‘In relaties willen we niets liever dan veiligheid en vergroeien met elkaar, maar je werd in eerste instantie verliefd op iemand met een eigen leven, iemand die zelfstandig was. Liefde gedijt juist het beste bij onveiligheid.’

Als er twijfels ontstaan, gaat het volgens Geurtz niet om de keuze of je wel of niet doorgaat met de relatie. Het gaat erom dat je alle tijdens de relatie ontstane  mechanismen ontwart en dat je volstrekt eerlijk tegen elkaar bent. Stel, je vindt iets vervelend aan het gedrag van de ander, bijvoorbeeld dat hij of zij nooit over haar emoties praat, bespreek dit dan. Misschien opent het de ogen van de ander en ziet hij of zij dat er inderdaad een emotionele blokkade is. Hoe je er ook mee kunt omgaan: autonomer worden en met vrienden in plaats van met je partner praten over emoties. Als je dit probleem gaat aanpakken, weet je volgens Geurtz op een gegeven moment vanzelf of de relatie op is of toch weer leuk wordt. Het kan namelijk ook gebeuren dat je partner geen zin heeft om zich aan te passen, of dat hij of zij het niet kan accepteren dat jij zelfstandiger wordt.

Bij twijfel: bespreek het

Dat je twijfels en punten waar je ongelukkig over bent in de relatie niet voor jezelf moet houden, daar zijn Ferrer en Timmer het over eens. ‘Als beide partners welwillend zijn om met elkaar verder te gaan en ze zijn bereid om open en eerlijk te communiceren over hun angsten, verlangens en ergernissen, dan is er nog heel veel mogelijk’, zegt Ferrer.

Bij twijfels over de relatie kan het helpen om jezelf vragen te stellen, meent ze. Haar doel is om onbewuste processen bewust te maken. Ze raadt daarom aan om na te denken over waarom je je in eerste instantie aangetrokken voelde tot iemand. Zo zijn er bijvoorbeeld mensen die een relatie met iemand aangaan die extravert en vrolijk is, omdat ze die eigenschappen missen in zichzelf. ‘Die eigenschappen kunnen later ergernissen opwekken als we die niet in onszelf ontwikkelen. De relatie houdt ons namelijk een spiegel voor over de eigenschappen die we hebben weggestopt. Dan is het slim je af te vragen of je die eigenschappen in jezelf kan ontwikkelen. Dat kan een heel mooi proces van heelwording in gang zetten.’

Andersom geldt het ook. Vraag je bij ruzies af hoe belangrijk het onderwerp nou echt voor je is, of dat het misschien ergens anders om gaat. Ferrer: ‘Waarom vind je het bijvoorbeeld vervelend dat de ander altijd te laat komt? Misschien omdat je je dan niet gewaardeerd voelt?’ Je krijgt zo meer inzicht in waarom je twijfelt. Is het echt de relatie zelf of is het bijvoorbeeld sleur? In het laatste geval is het slim te kijken hoe het weer spannend kan worden samen. Ze voegt toe: ‘Ook je eigen schaduwkanten leren kennen is heel waardevol. Zo zul je ze minder snel projecteren op je partner. Als je erop aangesproken wordt, ben je minder defensief en kun je meer het gesprek aangaan. Als beide partners hieraan werken, kan het voor groei zorgen van henzelf en van de relatie.’

Geurtz benadrukt dat het geen falen is als je uiteindelijk toch uit elkaar gaat. ‘Besef dat alles tijdelijk is. Je doet je best om niet verlaten te worden, maar uiteindelijk zal dat toch gebeuren, omdat je uit elkaar gaat of door de dood. Door die tijdelijkheid te realiseren, haal je al wat druk van je relatie.’

Timmer waarschuwt nog voor ongezonde relaties. ‘Als je je ongelukkig voelt door je partner, omdat hij of zij jou en je grenzen niet respecteert, stelselmatig denigrerend is of kritisch, of als je het idee hebt dat je op eieren moet lopen, dan zijn dat waarschuwingssignalen.’ Een ongezonde relatie is sowieso een reden om direct weg te gaan.

Wie online op zoek gaat naar de liefde, kan enorm gefrustreerd raken. Steeds meer datingapps proberen daar tegenwicht aan te bieden door zich te richten op een nichedoelgroep. We zetten een aantal apps op een rij en bespreken wat je wel en niet moet doen bij online-daten. Of werkt een ouderwetse contactadvertentie in de krant nog steeds het beste? Ook doken we in de vraag of hard to get spelen slim is. Wat het geheim van een lange en gelukkige relatie is, lees je hier.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden