Kerstgids

Hoe vier je Kerst tóch op een betekenisvolle manier?

Wat precies de geldende corona-maatregelen zullen zijn tijdens de feestdagen dat weten we ook na de laatste persconferentie niet precies. Maar het wordt wel tijd om te gaan bedenken hoe we dit jaar de feestdagen gaan vieren. De Gids komt alvast met een paar ideeën.

Een medewerkster legt de laatste hand aan de kerstinrichting bij een tuincentrum.Beeld ANP

Het is nog de vraag met hoeveel mensen we precies samen mogen zijn – en of de horeca geopend zal zijn. Maar de kerstmis in een volle kerk, drukke kerstdiners en borrels met het huis vol familie en vrienden zullen we dit jaar niet hebben.

Ook los van de regels is het geen fijn idee dat je een dierbare corona cadeau kan geven. Maar, zoals Hugo de Jonge al zei, ‘juist tijdens de donkere dagen hebben we het dit jaar nodig om extra aandacht te hebben voor elkaar’. Hoe dat zelfs in een coronasamenleving kan, zagen we tijdens de eerste lockdown. Toen mensen elkaar saamhorig toezongen vanaf balkons, klapten voor de zorg en er elke vrijdagavond talloze zoomborrels en andere virtuele meet-ups waren. Iets van dat gevoel kunnen we toch wel weer terugkrijgen, om deze Kerst toch bijzonder te maken?

Hoe luiden de maatregelen ook alweer precies? 

Op dit moment mogen we – op 1,5 meter afstand – thuis drie gasten worden ontvangen, en buiten mogen vier mensen samenkomen – kinderen tot 13 jaar uitgesloten. Iedereen moet uiteraard klachtenvrij zijn. 

Het kabinet overweegt – als het aantal besmettingen genoeg blijft dalen – een ‘gedeeltelijke, kleine tussenstap’ om mensen de ruimte te geven Kerstmis te vieren met iets meer naasten dan nu is toegestaan. Daarover wordt op 8 december besloten. 

Het Outbreak Management Team, dat het kabinet adviseert over de coronamaatregelen, wil maximaal zes personen bij elkaar, maar het is nog afwachten of het kabinet dat advies overneemt.

Omarm de verandering

Allereerst is het belangrijk om niet teleurgesteld te zijn dat Kerst dit jaar anders zal verlopen, en het niet te zien als ‘weer iets dat ons wordt afgepakt’. Volgens GZ-psycholoog en pedagoog Emmeliek Boost biedt de coronacrisis ons juist de kans om het anders aan te pakken. ‘We zijn afgelopen jaren verslaafd geraakt aan allerlei, vooral commerciële, kerstuitjes: kerstmarkten, schaatsbanen, luxe diners. Boost heeft jarenlang decemberworkshops gegeven om balans te leren houden tussen werk, gezin en alle verplichtingen van deze maand. ‘Cadeaus en versieringen regelen, het kerstmenu, kerstmarken afstruinen, het land doorvliegen om familie te bezoeken. En het moet allemaal perfect verlopen. Al die druk kan veel stress opleveren.’

Volgens Boost zijn we daarmee voorbij gegaan aan de essentie van Kerst. ‘Oorspronkelijk was dit een tijd waarin je teruggeworpen was op jezelf en je gezin. Een tijd van naar binnen keren zoals de natuur zich ook naar binnen keert in deze periode, en van je verbinden met je naasten.’ Op deze manier kun je juist werken aan de band met je directe naasten. Dit maakt uiteindelijk gelukkiger dan al die feesten. Volgens onderzoeken naar geluksfactoren worden we namelijk gelukkiger van intimiteit, het kunnen delen van gevoelens, echte aandacht voor en van een ander.

Een kerstmondkapje.Beeld ANP

Maar onze kersttradities dan, is het niet belangrijk die in stand te houden? ‘Tradities onderstrepen sociale relaties van een grote of kleine groep en geven een gevoel van saamhorigheid’, zegt hoogleraar erfgoed en geschiedenis Arnoud-Jan Bijsterveld van de Universiteit van Tilburg. ‘Maar het is niet erg dat tradities veranderen. Ze veranderen constant, door buitenlandse invloeden, door de omstandigheden, de commercie, en – vooral in het geval van kersttradities – het afnemen van de invloed van religie.’

Tegenwoordig kijken we vaker gezamenlijk naar een kerstfilm in plaats van dat we naar de nachtmis gaan. Kerstbomen zag je voor de oorlog amper, en kerstcadeaus zijn in Nederland pas de laatste jaren echt in opkomst. Bijsterveld: ‘Sommigen vinden verandering in tradities moeilijk. Maar veel tradities zijn tamelijk jong en nieuwe tradities kunnen heel snel ontstaan als ze aan blijken te sluiten bij behoeftes.’ Met dit in gedachten, kunnen we er op intieme wijze toch bijzondere dagen van maken, en wellicht nieuwe tradities creëren.

Naar buiten

Laat het uitgebreide kerstdiner eens links liggen en maak in plaats daarvan een gezamenlijke wandeling. Dubbel gezond, want virusverspreiding gaat zo een stuk lastiger en beweging is goed. Dus ga naar het park of een natuurgebied en neem wat thermoskannen warme drank en lekkers mee voor onderweg. Om het voor de kinderen leuk te maken kun je kerstlampionnen maken, een speurtocht of verzameltocht uitzetten of een bingokaart maken met dingen die je onderweg tegen kunt komen.

Buitenbbq

Ga je eigen tuin in en maak een simpel maar lekker buitendiner. In landen als Lapland en Zweden is het heel normaal om zelfs in de vrieskou eten te grillen.

Met een vuurkorf, de barbecue, glühwein, warme chocolademelk en warme kleding kun je prima een buitenkerst organiseren. Creëer een kerstsfeer door de kerstboom buiten te zetten, versier alles mooi met kerstverlichting voor buiten, dek de tafel zoals je binnen zou doen (eventueel onder een partytent als er regen wordt voorspeld). Zoals de Zweden zeggen: ‘Det finns inget dåligt väder, bara dåliga kläder, oftewel ‘slecht weer bestaat niet, slechte kleding wel’ dus laat de glitterjurk in de kast hangen en kleed je warm aan. Hang er wellicht zelfs een apres ski-thema aan, zodat iedereen ongestoord zijn skikleding aan kan trekken. Met kleedjes erbij zal het ook in de kou goed uit te houden zijn.

Wat eten we buiten? 

In de VS is de ’s mores een populaire kampvuurtraktatie. De traditionele caloriebom voor bij het kampvuur bestaat uit twee tarwekoekjes met daartussen een plak chocola en een dikke marshmallow. Even roosteren en je krijgt een krokante beet, waarna een warme vulling langs je mondhoeken druipt, aldus redacteur Noël van Bemmel

Broodjes roosteren op een stok boven een kampvuur, iedereen die ooit op scouting heeft gezeten zal hiermee bekend zijn. Een variant hierop zijn Hongaarse Kürtőskalács, oftwel ‘koek op stok’. Reepjes gistdeeg om een stok gewikkeld, geglazuurd met eidooiers, honing, suiker of noten. De houten rol wordt dan langzaam draaiend boven een vuurtje gebakken.

Met de Dutch Oven - een gietijzeren pan met pootjes die je op open vuur kunt zetten - kun je van alles bakken, van brood en taarten tot stoofpotjes. Bekijk hier enkele recepten. 

In de barbecuegids vind je naast vele recepten alles wat je nodig hebt om de beste barbecueër te worden. Ook in de winter. 

Actrice en columniste Ellemijn Veldhuijzen van Zanten viert kerst al langer buiten. ‘Als gezin gourmetten we op Tweede Kerstdag. Dat doen we in ons vakantiehuisje. Niet binnen maar buiten! Met dikke jassen aan, mutsen op en shawls om, kruiken op schoot, kaarsen aan, een vuurtje. Het zonnescherm uitgeschoven tegen de regen of sneeuw. Zonder de terrasverwarmer want dan slaan alle stoppen steeds door. En dan lachen we veel en hard omdat we het allemaal koud hebben en het waanzin is om in die tijd van het jaar buiten te zitten en we bovendien gourmetten eigenlijk vies vinden. Maar toch doen we het ieder jaar weer omdat het onze gezinstraditie is.’

Misschien zitten we volgend jaar wel gevaccineerd en wel met de hele familie in de tuin te barbecueën in plaats van in een huis dat blauw van de vetdampen staat.

Kerstborrel

Mis je die kerstborrel met collega’s? Doe als de Italianen in de eerste lockdown, toen ze elkaar gebroederlijk toezongen vanaf balkons (in plaats van boos de straat op om te demonstreren tegen de maatregelen). Installeer je met een vuurkorf of warme dekens en lekkernijen in je voortuin of op het balkon en nodig je buren uit hetzelfde te doen. 

Quarantaine

Wil je binnen de geldende regels zo coronaproof als mogelijk afspreken, kun je er ook voor kiezen om in vrijwillige quarantaine te gaan. Buitenlandse virologen zeiden het al eerder, en ook het Outbreak Management Team neemt het op in zijn advies: wie tijdens de feestdagen ouderen of kwetsbare personen wil bezoeken, moet in de tien dagen daarvoor het aantal andere contacten verder beperken.

Het is dan natuurlijk wel belangrijk dat iedereen in het gezelschap dit ook kan doen. Dit vergt een strakke voorbereiding, want last-minute boodschappen doen zit er niet meer in. En met schoolgaande kinderen wordt het helemaal lastig. Projectmanger Jeffrey Bakker roept daarom op Twitter op om middelbare scholieren een week eerder op kerstvakantie te sturen. ‘Daarmee voorkom je veel contacten in aanloop naar Kerst en kunnen deze kids ook veilig met opa en oma kerst vieren.’

Iedereen in het gezelschap voorafgaand aan het bezoek een sneltest laten doen is natuurlijk ook een idee. Maar verwacht wel hoge kosten, van zo’n 100 euro per persoon.

Digitaal

Na ruim een half jaar zoom-vergaderingen, digitaal colleges volgen en Google Meetups, ben je het videobellen misschien wel zat. Maar er zijn legio mogelijkheden om hiermee een gezamenlijke kerstviering op afstand toch bijzonder te maken. Zet een extra groot scherm neer aan tafel (en dek de tafel ook mooi op voor dat scherm). Zo is het bijna alsof je samen aan dezelfde tafel zit. 

Je kunt ervoor kiezen om een doos met eten voor de deur van oma te zetten en tegelijkertijd hetzelfde diner te nuttigen, of om hetzelfde menu te bereiden. Of, wel zo makkelijk, dezelfde kerst-maaltijdbox bestellen. Maaltijdbox-diensten als Hello Fresh, Marley Spoon en Ekomenu (biologisch en optioneel vegan) bieden speciale kerstboxen aan.

Kerstwijn: 

Welke wijn serveer je bij het kerstdiner (op afstand?). Onno Kleyn legt uit hoe je goede wijn bij het eten kiest en tipt de beste wijnen. 

Tegelijkertijd een kerstfilm aanzetten kan ook een gevoel van samenzijn creëren, zo geregeld met een streamingsdienst waar iedereen in kan. Overigens wordt de mis van de kerk inmiddels vaak ook gewoon gestreamd op YouTube, hoef je die toch niet te missen. 

Kerstfilm: 

Goedkope decors, romantische clichés en nepsneeuw galore. We zetten eerder de beste zo-slecht-dat-ze-goed-zijn kerstfilms van Netflix en Videoland voor je op een rij gezet. En de spelregels van het Grote Foute Kerstfilm Drinkspel.

Ook samen spelletjes spelen hoeven we niet te missen. Tijdens de eerste lockdown zijn er vele initiatieven gestart om het gezelschapsspel toch samen te spelen online, zoals online escape rooms en pubquizzen. Ook veel klassieke bordspellen kunnen via apps worden gespeeld, of gewoon een bordspel, waarbij één of meerdere spelers achter zoom zitten (wel eerlijk oma’s monopolygeld tellen!)? En wie zegt dat je in dezelfde ruimte moet zijn voor pictionary?

Online spellen: 

Met ‘live video escape rooms’ speel je op afstand een bestaande escaperoom. Bekijk hier enkele mogelijkheden. 

Een online kerstpubquiz kun je zelf in elkaar zetten, of je kunt een kant-en-klaar script kopen. Er zijn zelfs quizmasters te huur. 

Met de app Houseparty kun je op je smartphone virtuele ‘huisfeestjes’ organiseren met maximaal acht vrienden. In zo’n groep kun je videochatten en spelletjes met elkaar spelen, waaronder varianten op de bekende spellen Pictionary, Triviant en Cards against humanity.

Via Boardgamearena.com kan één speler een premium account afsluiten (€ 4 per maand) en vervolgens andere spelers uitnodigen om gratis te spelen, via alle mogelijke apparaten. Een kleine greep uit het aanbod: klaverjassen, Backgammon, Carcassonne, 7 Wonders Duel en Weerwolven. 

Op vakantie in Nederland: hotel met restaurant

De ski-trip werd steeds populairder, maar dat kan nu even niet. Wil je toch ‘lekker weg’ met Kerst, kies dan voor een vakantie in Nederland. Bonus: restaurants in hotels mogen wel eten voor hun gasten serveren, dus mocht de horeca nog steeds gesloten zijn, kun je toch uit eten. Veel hotels spelen in op deze ontwikkeling door een speciaal kerstarrangement met overnachting plus diner aan te bieden.

Fijne hotels met restaurant: 

Eindhoven

Voormalig klooster Hotel Mariënhage ligt in het centrum van Eindhoven. Naast religieuze knipogen, strooit Mariënhage ook flink met Dutch design. Met een arrangement boek je een kamer, inclusief ontbijt en 3-gangen diner in de brasserie. Lees meer.

Amsterdam

Tussen prachtige stadsvilla’s – vaak ingepikt door de advocaten en notarissen – staat al jaren hotel Park Plaza Vondelpark. Een best wel saai gebouw, vijftig meter vanaf het parkhek, maar net gerenoveerd. Zet drie stappen binnen en je belandt plotseling in een elegante lobby tussen planten en vogelkooien. Het hotel heeft ook een speciaal feestdagen-arrangement met Italiaans kerstdiner. Lees meer.

Rotterdam

Je hebt al het voormalig nieuwskasteel van de Volkskrant, het Volkshotel. Nu is er het gewezen krantenpaleis van Het Vrije Volk, het pronkjuweel van wederopbouwarchitectuur in Rotterdam, getransformeerd tot hotel The Slaak. Op zeer smaakvolle wijze is hier door neovintagedesign en herstel van de jarenvijftigdecoraties weer leven geblazen in dit vergeten gebouw– als ode aan de journalistiek van toen. Ook hier kun je een arrangement met driegangendiner, overnachting en ontbijt boeken. Lees meer.

Maastricht

Bij Hotel FitzRoy heb je eigenlijk geen reden om de deur uit te gaan. De keuken serveert Franse klassiekers en huisgemaakte limonade met verse dingetjes uit de kruidentuin. Drie van de zestien kamers grenzen aan de tuin met een eigen patio. De ontwerper moet hebben gedacht: we bewaren de hoge plafonds en 19de-eeuwse details, maar we voegen hier en daar knallende kleuren toe – zoals een knalgroen halletje – zodat het geheel toch een moderne draai krijgt. Lees meer.

Drenthe

Hotel Frederiksoord dateert uit 1770 en is een prima uitvalsbasis voor de Drentse dorpen Frederiksoord en Wilhelminaoord. Het hotel heeft bescheiden kamers en in de gasterij worden verse streekproducten bereid en kun je borrelen bij de open haard. Lees meer.

Texel

Wil je echt all-out qua dineren gaan, ga dan naar Bij Jef op Texel. Jef Schuur, de topchef van Texel, bereidt met voorsprong het meest fantastische lamsvlees van Nederland, volgens culinair recensent Hiske Versprille. Na een 7-gangen diner slaap je in een van de twaalf design-suites direct boven het restaurant. In de ochtend wacht je Jef’s meergangenontbijt, met bubbels. Lees meer. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden