Reizen Brighton

Het vrijzinnige Brighton blijft zijn eigen koers varen in een snel veranderend land

De Engelse badplaats Brighton trekt progressieve types die de grote stad even zat zijn. ‘In Brighton kun je weer ademen.’

Trendy winkels in The Lanes. Beeld Haroon Ali

In het progressieve Brighton slenter ik door een labyrint van steegjes, beter bekend als The Lanes. Ik zie antiek en gitaren in de etalages, hekken met harembroeken en bakken vol platen en stripboeken. Ik wandel langs een feministische seksshop, een vegetarische schoenenwinkel en ruik overal wierook. Bij de duurzame supermarkt Hisbe wordt geen verpakkingsmateriaal gebruikt; de cornflakes en shampoo zitten in dispensers. Ook zie ik veel graffiti en politieke slogans, zoals ‘girls get angry too’. Ik ben omringd door kleurrijke types; dreadlocks zijn hier nog in de mode. Geen wonder dat Brighton in 2017 een dame van de Green Party tot member of parliament verkoos.

Met de trein vanaf London Victoria ben je in een uurtje in Brighton. Het is dus een makkelijk te bereiken vrijplaats voor iedereen die de City of London even zat is. Daarom wordt het stadje ook wel ‘London by the sea’ genoemd. Als je het station uitkomt, Queens Road uitloopt richting de klassieke Jubilee Clock Tower, zie je de zee al liggen. De neonlichten van de Brighton Palace Pier contrasteren mooi met de roze lucht en ondergaande zon. Ik moet denken aan een nummer van The Kooks, een wereldberoemde band die begon in Brighton. ‘I fell in love at the seaside’, dat moet wel hier zijn geschreven. Op het strand kruipen blowende jongeren wat dichter tegen elkaar aan.

De promenade langs het strand. Beeld Haroon Ali

De zee is een magneet voor Britten uit heel het land. ‘Ik kwam hier in 1984 om te studeren aan de kunstacademie’, zegt Liz Whitehead, medeoprichter van kunstcentrum Fabrica. ‘Het was warm voor februari, de zon scheen uitbundig en ik zag de golven glinsteren. Ik kom uit een klein, koud dorp in het Noorden en voelde me hier gelijk thuis.’ Paul Munton kwam ook maar voor een weekje en dacht toen: hier wil ik wonen. Dertien jaar geleden opende hij samen met een vriend Snooze, een funky bed and breakfast in Brighton, tevens een showroom van vintage snuisterijen. ‘Als je de trein neemt vanuit Londen, voel je de stress uit de grote stad van je afglijden. In Brighton kun je weer ademen.’

Divers en authentiek
Brighton probeert slim om te gaan met toerisme. ‘Er wonen nog geen 300 duizend mensen, maar ieder weekend verdubbelt dat aantal’, zegt Munton tijdens een stevig English breakfast in zijn B&B. ‘Bedrijven moeten dus creatief inspelen op die diverse groep bezoekers.’ In tegenstelling tot mijn thuisstad Amsterdam, met een wildgroei aan toeristenshops, blijft Brighton consumenten verrassen. Munton: ‘We worden hier echt verwend met bijzondere winkels en verfijnde restaurants.’

Van telefooncel... Beeld Haroon Ali

Het is heus niet alleen een geitenwollensokkenboel. Ja, er zijn talloze vegetarische eettentjes, zoals het populaire Iydea, maar de ‘Brightonians’ hebben keuze uit allerlei keukens. Zo opende Michael Bremner, winnaar van het BBC-programma Great British Menu (2017) twee high-end restaurants in Brighton: 64 Degrees en Murmur, een bistro aan het strand. Locals sturen me naar The Chilli Pickle, een kleurrijk Indiaas restaurant van de Britse chef Alun Sperring. Als halve Pakistaan ben ik sceptisch, maar eerlijk is eerlijk: zijn curry’s en streetfood met een moderne twist zijn goddelijk – en écht heet.

... tot espressobar en kleurige pub. Beeld Haroon Ali

Vrije geesten
De eigenzinnigheid zit vooral in de mensen. Brighton trekt kunstenaars uit heel het land, zegt Liz Whitehead van Fabrica, die allemaal blijven hangen, net als zij deed. Ieder jaar in mei, tijdens het festival Artists Open Houses, openen ruim 1.500 kunstenaars hun studio’s en huizen voor het publiek. In mei vindt ook de grote Brighton Fringe plaats en om het jaar wordt de Brighton Photo Biennial gehouden. ‘De gemeente doet zijn best Brighton het hele jaar levendig te houden, niet alleen in de zomer’, zegt Paul Munton. Ook voor jongeren, die bijeenkomen in de broedplaats Patterns.

De liberale kuststad trekt van oudsher ook veel homomannen aan, die volgens de verhalen afkwamen op de soldaten die hier waren gestationeerd. De eerste gaybars opende al in de jaren dertig van de vorige eeuw. Sindsdien staat Brighton bekend als de officieuze homohoofdstad van Groot-Brittannië. De Pride in het eerste weekend van augustus trekt honderdduizenden bezoekers. Daar zijn ze zichtbaar trots op. Je ziet overal regenboogvlaggen en plakkaten die de roze geschiedenis van de stad uitleggen. In het Brighton Museum is er tot oktober zelfs een ‘Museum of Transology’ ingericht, met een expositie over gender, (seksuele) identiteit en queer-kledingstijlen.

Brighton, het eindpunt van de spoorlijn, is een fuik voor outsiders, maar dat heeft ook een keerzijde. De stad worstelt met een groot aantal daklozen. Vooral in de grote winkelstraten zie je iedere paar meter iemand in een slaapzak op straat liggen. Volgens hotelier Munton doet de gemeente veel goeds, maar bezuinigen ze te veel op de daklozenopvang; ze kunnen nergens heen. ‘Mijn kinderen zijn 10 en 11 en kijken niet eens op van alle daklozen op straat. Het is eigenlijk niet normaal dat ze daaraan gewend zijn en niet beter weten. En het is natuurlijk geen prettig gezicht voor toeristen.’

Langs de kust
In een dag of twee heb je de belangrijke trekpleisters wel gezien, inclusief het Royal Pavilion, een buitenhuis van koning George IV, gebouwd in Indiase stijl – alsof hij de kolonie naar huis wilde halen. Brighton is klein, dus alles is te voet te verkennen. Maar de stad heeft een natuurrijke omgeving, dus ik huur een mintgroene fiets via het BTN BikeShare-systeem en rijd langs de kust naar het dorpje Saltdean, een ontspannen tochtje van 8 kilometer over een onafgebroken fietspad, met rechts de blauwe golven en rotsen, en links een hoge klif van wit krijtsteen. Op een zonnige dag zie je hier veel joggers en oudjes met honden, die onderweg uitpuffen op een van de terrasjes.

Picknicken met uitzicht op de Seven Sisters. Beeld Haroon Ali

Ik ga ook naar Seven Sisters, een regionaal park met zeven imposante krijtrotsen op een rij. Ik heb proviand meegenomen, want de rode dubbeldekker doet er ruim een uur over. Maar eenmaal in de frisse buitenlucht wandel ik door uitgestrekte weilanden richting de rotsen, langs een kabbelend riviertje, omringd door koeien, paarden en schapen. Engelser dan dit wordt het niet en het is fijn even een ander uitzicht te hebben dan de stad en het strand. De wandeling is vlak en ontspannen, tenzij je de klif oploopt, maar dan zie je niet de steile krijtwanden aan de kustlijn – die toch de mooiste kiekjes oplevert. Ik besluit hier een middagje te blijven en in de zon te picknicken.

Iedereen welkom
Je doet Brighton tekort door het alleen de achtertuin van Londen te noemen. Het is een veilige haven voor mensen van uiteenlopende pluimage: kunstenaars, studenten, lhbti’ers, zwervers en dronken lui die hun vrijgezellenfeesten vieren. Iedereen is welkom in Brighton als de rest van het land op slot gaat, zegt Liz Whitehead in Fabrica, waar grote abstracte doeken worden opgehangen in de voormalige kerk. ‘Brexit houdt ons flink bezig, ook omdat er zoveel nepnieuws over migratie wordt verspreid. Groot-Brittannië is al eeuwen verbonden met Europa. Die relatie kan veranderen, maar we blijven met elkaar vervlochten – ook al zit er water tussen.’

Liz Whitehead in kunstcentrum Fabrica. Beeld Haroon Ali

Het vrijzinnige Brighton blijft zijn eigen koers varen in een snel veranderend land. De afgelopen foto-biënnale richtte zich daarom expliciet op migratie en de veranderende relatie met Europa. ‘Wij exposeerden toen een serie van Harley Weir over de jungle in Calais. Vluchtelingen worden in de pers afgeschilderd als gezichtsloze indringers, maar Harley’s werk toonde dat iedereen behoefte heeft aan een thuis, ook al moeten ze dat zelf bouwen. In zekere zin is onze kerk ook een toevluchtsoord, waarin we mensen opvangen.’ Op de terugweg naar het treinstation zie ik ook hartverwarmende woorden op een muur gekalkt: ‘Refugees welcome.’ In Brighton nog wel.

Duurzaam naar Brighton


Vanaf 11 juni gaat de Eurostar drie keer per dag van Amsterdam en Rotterdam naar Londen St. Pancras, met een overstap en paspoortcontrole in Brussel. Deze reis duurt ruim vier uur. (De trein terug gaat rechtstreeks.) Vanaf London Victoria neem je vervolgens een rechtstreekse trein naar Brighton, wat ongeveer een uur duurt. Vliegen is sneller en goedkoper, maar de Eurostar van Amsterdam naar Londen kost 80 procent minder CO2-uitstoot per reiziger dan het vliegtuig. Wat Brexit zal betekenen voor de paspoortcontroles op de route is nog onduidelijk. eurostar.com

The Best of Brighton

Snooze Brighton – Funky bed & breakfast in jarenzeventigstijl, vanaf 70 euro per nacht, snoozebrighton.com

My Brighton – Modern designhotel in het centrum van de stad, vanaf 80 euro per nacht, myhotels.com/brighton

The Chilli Pickle – Indiase keuken in een nieuw maar even pittig jasje, absolute must, thechillipickle.com

Murmur – Betaalbare bistro van topchef Michael Brenner, mooi gelegen aan het strand, murmur-restaurant.co.uk

Iydea – Populair, vegetarisch lunchtentje in The Lanes, met meer dan alleen quinoa, iydea.co.uk

The Hope & Ruin – De meest karakteristieke pub van Brighton, populair onder studenten, hope.pub 

Fabrica – Toonaangevend kunstcentrum, gevestigd in een voormalige kerk, fabrica.org.uk

BTN BikeShare – Goedkope huurfietsen die je overal kunt ophalen en achterlaten, btnbikeshare.com

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden