Reizen New York

Het rebelse van de eerste Gay Pride in New York is er niet meer: ‘Goddank hebben we de drag nog’

Shaquanda Coco Mulatta helpt mee bij een bingoavond die wordt gehouden door drag queens. Beeld Monique Jaques

Het is de bar waar ’s werelds eerste Gay Pride begon: Stonewall Inn in New York. Vijftig jaar na dato trekt de optocht opnieuw door The Village en Chelsea. Het rebelse van toen is er niet meer, alles is keurig, hip en glimmend. ‘Goddank hebben we de drag nog.’

Iedereen houdt van Chuck en Chuck houdt van iedereen. Alle ‘dahlings’ en ‘babes’ krijgen van hem een schaaltje popcorn met M&M’s naast hun wodka-soda of Stonewall IPA geserveerd. Eigen initiatief. ‘Echt Chuck’, zeggen collega’s en stamgasten van vermoedelijk de beroemdste bar van de West Village. Zijn manier om goed voor zijn familie te zorgen.

Chuck (58) draait meestal de late dienst aan de bar beneden. Als het happy hour van The Stonewall Inn net voorbij is. Daarna is het tijd voor de I love 90’s-karaoke, een drankspelletje of natuurlijk de maandaghit: de Drag Bingo met ‘bingo bitch’ Kenny Dash (‘Come and play with me, I’ll roll your balls’).

‘Tegenwoordig komt iedereen hier’, zegt Chuck. ‘Nog steeds aardig wat locals, maar natuurlijk ook toeristen vanuit de hele wereld.’ Iedereen is welkom. L, G, B, T, Q en ja, ook alle anderen. Zelfs vrijgezellenfeestjes mogen weer. ‘Dat hebben we een tijdje tegengehouden. Wij mannen mochten niet met elkaar trouwen, en alle hetero’s wel. Dat voelde niet goed. Houd dan je feestje maar ergens anders.’

The Stonewall Inn is behalve attractie ook baken en symbool. Het is af te lezen aan de oude foto’s en pamfletten aan de muur en op de T-shirts die je er voor 25 dollar kunt kopen: Where Pride Began. Waar niets van is gelogen. ’s Werelds eerste (gay) pride met een paar duizend demonstranten vertrok vanaf hier, op zondag 28 juni 1970, precies een jaar na de Stonewall Riots. En vijftig jaar na de fameuze opstand tegen homo-onderdrukking, een kantelpunt voor de homorechtenbeweging, komt de New Yorkse pride weer langs. De vijftigste dus: dwars door The Village en Chelsea, de stadsdelen die in de jaren zeventig en tachtig het predikaat ‘gay’ kregen. Dit keer met een paar miljoen mensen langs de route.

The Stonewall Riots

In de jaren zestig waren de homobars in de VS (en elders) een toevluchtsoord. ­Homoseksuele gedragingen en handelingen waren strafbaar. Homoseksuelen konden elkaar ontmoeten in donkere steegjes en in lege vrachtwagens naast de West Side Highway. Of in een bar als The Stonewall Inn. Dat was clandestien: bars mochten geen alcohol schenken aan individuen die voldeden aan het verdachtenprofiel. 

De Stonewall werd gerund door een maffia­familie, die politieagenten betaalde om een blokje om te lopen. De inval op zaterdag 28 juni 1969 kwam als een verrassing. Buiten op straat kregen de bezoekers steun van honderden buurt­genoten en omstanders, die vooral ver­ontwaardigd waren over de brute wijze waarop de agenten de homo’s en lesbiënnes de politiewagen in werkten. Het werd een veldslag met de politie.

De opstand is de boeken ingegaan als de Stonewall Riots en (correcter) de Stonewall Uprising. ‘Stonewallers’ besloten om een jaar later een mars te houden: het zou de allereerste Gay Pride zijn. Alle Gay Prides van nu zijn schatplichtig aan de opstand.

De Stonewall Inn in The Village. Beeld Monique Jaques

Daar ergens staat barman Chuck met zijn camera, die al sinds eind jaren ­negentig elke parade filmt. ‘Voor de oudere klanten die niet meer naar dit soort dingen gaan. Die komen eigenlijk alleen nog hier in de bar af en toe wat drinken. Verder niets.’

Chuck zelf heeft het ook niet meer zo op met het huidige gay Manhattan. Hij komt in zijn vrije uren wel eens in de 9th Ave Saloon in Hell’s Kitchen (‘Heeft wel iets weg van de Stonewall, met minder toeristen’) maar dat is het dan wel. ‘Ik mis die dynamiek en dat rauwe. Je had hier in de buurt gay winkels, gay videotheken, van alles.’

Wie je het ook vraagt, iedereen heeft een melancholisch rijtje van bars en clubs die in de afgelopen decennia zijn gesloten. Splash, met gespierde ‘Chelsea boys’ achter de bar (en onder de douche) en soms grootheden als Madonna en Kylie op het minipodium: na 22 jaar gestopt. De iconische buurtbar Rawhide, met een oude ­motorfiets boven de pooltafel, moest in 2013 de leren broek aan de wilgen hangen toen de eigenaar van het pand de huur nagenoeg verdubbelde naar 27 duizend dollar per maand.

Niet dat er niets meer is: de roemruchte leerclub The Eagle ging weliswaar dicht in het Meatpacking District maar kwam in opgepoetste variant terug in Chelsea. Julius’, de oudste homobar van de stad, zit nog steeds in de Village. Net als The Monster, waar de klanten als altijd vrolijk meezingen op een kruk aan de vleugel. Bij de Beauty Bar, in de East Village, kun je voor 10 dollar al nippend aan een cocktail je nagels laten doen.

Rechts Donnie Lochum, met zijn partner Greg Newton. Samen zijn zij eigenaar van LGBTQ-boekhandel BGSQD in New York. Beeld Monique Jaques

‘Dat rebelse is er niet meer. Het is nu allemaal keurig, hip en glimmend’, zegt Donnie Lochum, samen met zijn partner Greg Newton eigenaar van BGSQD (Bureau of General Service, Queer Division), inmiddels de enige echte LGBTQ-boekhandel van New York. ‘Vroeger ging je ’s ochtends voor je koffie naar een gay koffiebar. Die tijd is allang voorbij.’

Zelf hebben Donnie (50) en Greg (48) tegen de stroom in geroeid. Ze begonnen BGSQD (tegenwoordig gevestigd op de eerste verdieping van het Lesbian, Gay, Bisexual & Transgender Community Center op West 13th Street) zeven jaar geleden, toen veel boekwinkels het al hadden afgelegd tegen de online boekverkopers. Ook Oscar Wilde, dé gay boekwinkel sinds 1967, had het niet gered, door de crisis en een gebrek aan klandizie. Greg: ‘Veel gays dachten dat er geen speciale plek meer nodig was voor ­homoliteratuur. Maar ga maar eens naar Barnes & Noble: daar staat ergens in een hoek maar een klein rijtje boeken.’

Het stel creëerde samen met een groep vrijwilligers een multifunctionele winkel: klanten komen nu ook terug voor lezingen, optredens en exposities. Greg: ‘In een stad als New York moet er gewoon ruimte zijn voor zoiets. We willen voorkomen dat dit geluid verdwijnt.’

Het geluid is niet verstomd, je moet alleen weten in welke hoek het klinkt. En soms is het zelfs de vraag of het nog gay is te noemen. Kon je tien jaar geleden meestal alleen in een homoclub terecht voor een dragshow, nu heb je in het weekend een dragbrunch met ongelimiteerde mimosa’s in een restaurant op de Upper East Side. Met dank aan het succes van het tv-programma RuPaul’s Drag Race (‘Can I get an Amen in here?’). Donnie: ‘Nou ja, goddank hebben we de drag nog. Maar het is anders. Het gemeenschapsgevoel is weg. De homo’s wonen niet meer in de buurt zelf. Je ziet nu overal kinderwagens.’

De queer cheerleadergroep Gotham Cheer. Beeld Monique Jaques

De redenen zijn even banaal als treurig. Eerst sloeg in de jaren tachtig aids toe. Donnie: ‘Dat was een wipe out. De halve gemeenschap werd weggevaagd.’ Bovendien hebben de huizenprijzen alle average Joes en plain Janes, gay en straight, de Hudson of de East River over gejaagd. Greg: ‘De huren zijn ontploft. Voor een eenvoudig studiootje betaal je nu makkelijk 3 duizend dollar.’ Manhattan is billionairs island geworden. Ook dit jaar is dat weer bewezen met de opening van Hudson Yards, een glimmend kantoren- en shoppingproject van 25 miljard dollar aan de westkant van Chelsea. Het goedkoopste appartement is het uwe voor 4,3 miljoen.

‘Iedereen is gevlucht’, zegt Rebecca Campbell (28), een van de eigenaars van bar Rebecca’s in Bushwick, Brooklyn. ‘Er is daarom ook niet één gay buurt.’

Je kiest waar je jezelf het lekkerst voelt. Op Manhattan zelf springt Hell’s Kitchen er van oudsher nog enigszins uit, in midtown net naast het theaterdistrict. Ook East Village heeft meer regenboogvlaggen dan gemiddeld. Maar voor de rest... zeg maar gerust dat er eigenlijk geen touw aan vast is te knopen. Hotte pop-upfeesten en hippe galerie-openingen haal je uit de Gayletter, een nieuwsbrief van een duo dat alles afloopt. Iedereen heeft zijn favoriete happy hours die het nog een beetje betaalbaar houden. Wie live honkbal wil zien én half ontblote barmannen, gaat naar Boxers, die nu ook een vestiging in Washington Heights heeft. Helemaal in Queens, niet ver van La Guardia Airport, zit ‘latino’ gay bar Hombres, gewoon ergens midden in een familiewijk. En vraag waar twintigers naartoe gaan, dan is meestal het eerste antwoord: Bushwick.

Queens Pride Day in Jackson Heights. Beeld Monique Jaques

‘Het maakt het juist spannender’, vindt Rebecca, die ‘nog geluk had’ met een tweekamerappartement voor 2 duizend euro en nu 3,5 jaar in Bushwick woont. Alles is fluïde geworden, zegt Rebecca (‘Ik heb nog nooit zo veel seksfeesten gehad als hier’). Gay is het nergens, gay is het overal. Het idee dat de homoscene vooral bestaat uit donkere bars met mannen aan de bar die om zich heen zitten te kijken is achterhaald. ‘Wij hebben hier alleen op zondag nog een hardcore homoavond.’

De buurt van Rebecca’s, een bar bij metrostation Myrtle Avenue met veel wit en meubels ogenschijnlijk weggerukt uit een jarenzeventighuiskamer, is het allegaartje waar ze van houdt. Vroeger was Bushwick overwegend Portoricaans, daarna werd de buurt door de instroom vanuit dure delen van de stad en elders een mix van alles. Buiten en binnen. ‘Kijk nou wat een zootje hier. Geweldig toch? Hier woon je met tien mensen in een pand dat vroeger een pakhuis was. Wandjes ertussen, klaar. Alles is doe-het-zelf. Deze bar ook. Bijna alle stoelen en tafels komen van Craigs­list (een advertentieplatform, red.). Het maakt niet uit. Dat is het.’

Wat dus ook geldt voor haar clientèle: het maakt niet uit. ‘Homo, lesbisch, hetero, queen, trans, girly, polyamoreus... Who cares? Niet mainstream, daar gaat het om. Mijn generatie is queer, New York wordt queer.’

Adressen

Hell’s Kitchen 
9th Ave Saloon - Old school, local. Prima, maar nooit verrassend.

DBL - Dive Bar Lounge op 10th Ave. Het belangrijkste wapenfeit staat groot op de ramen: 4 dollar drinks. Barrage - Cocktailbar. Woensdag hump day, hunk day. En oldies op Throwback Thursday.

Queens
Hombres Lounge - Voor iets heel anders: gaybar in latino arbeidersbuurt. Karaoke aan de toog. Chelsea

Boxers - Sportbar vol tv-schermen. Boksring als podium in het midden. Populair voor borrels na het werk (happy hour). Ook vestiging in Hell’s Kitchen en Washington Heights.

The Eagle - Een van de bekendste (en grootste) leerbars.

Brooklyn (Bushwick en Park Slope)
Rebecca’s - Queer is het sleutelwoord in deze Bushwicktent. Ratjetoe aan meubels, jarenzeventiggevoel.

Bizarre - Een van de leukere plekken voor dragshows. Net als in veel bars RuPaul-avond op donderdag. Dragbrunch in het weekend.

East Village
Phoenix - Een van de bekendste in de East Village. Dragshows, pubquizzen, pooltafel en jukebox.

Greenwich Village
Stonewall Inn - Waar het allemaal begon. Happy hour, drags, bingo, toeristen.

The Monster - Pianist aan vleugel. Beneden dansvloer en shows. Beroemd is de Sunday Disco Tea Dance.

Meld je aan voor de Gayletter voor de nieuwste feesten. Zie ook de site van Time Out New York.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden