Het nieuwe New Orleans

Tien jaar na de verwoestende orkaan is de stad New Orleans al weer een nieuwe fase ingegaan: jonger, moderner. Maar de muziek, het eten en relaxte leven zijn onveranderd gebleven.

Een vrouw op de fiets in de in opkomst zijnde wijk Bywater. Beeld Io Cooman

'Dames en heren, ze heeft dezelfde wellustige rondingen als de maan waarnaar onze stad New Orleans, The Crescent City, is genoemd. Ze heeft het gezicht van een engel maar de mond van een rauwe zeebonk. Applaus voor Bella Blue!' De presentatrice die een tongue-in-cheekavondje strippen aan elkaar gaat praten betreedt het podium van het minitheater annex bar, The Allways Lounge in New Orleans, en meteen maakt ze een sfeer van prikkelende anticipatie los bij het publiek. Er klinkt gejoel. Op de eerste rij klapt een bezoeker van pure opwinding zijn benen tegen elkaar, hij probeert voortdurend de aandacht van de presentatrice te trekken. De hostess, met de natuurlijk autoriteit van een juf die tijdens het schoolreisje de grootste klier van de klas tot de orde roept: 'Meneer, meneer, stop! Ik zie nu al dat u een probleem gaat vormen.' Meer gejoel, meer gelach.

New Orleans. De plek waar niet alleen de wieg stond van de jazzmuziek, maar ook de plek waar alle vormen van losbandigheid die Amerika kent bedacht lijken te zijn. Het heet hier niet voor niets The Big Easy. Zo easy, dat een traditionele begrafenis in een jazzparade vol zonnig koper uitmondt. Zo easy dat elke dame die haar borsten al fresco laat uitwaaien tijdens Mardi Gras - het carnaval van New Orleans - beloond wordt met een regen van kralenkettingen.

(Tekst gaat verder onder foto)

Lezersreis

De Volkskrant heeft een lezersreis ontwikkeld met muziekrecensent Pablo Cabenda. Hij neemt u mee langs clubs en opnamestudio's in drie zuidelijke staten van de VS, in samenwerking met SNP Natuurreizen. Zie: volkskrant.nl/reis

Zo kennen de meeste bezoekers New Orleans: drukte op Bourbon Street. Beeld Io Cooman

Doorslaand succes

Maar we zitten hier niet in een theatertje aan Bourbon Street, de traditionele toeristenval, waar vakantie-vierend Amerika zich in een roes van alcohol in een wellustig Disneyland waant; we zitten hier aan St.-Claude's Avenue in Marigny. Een deel van de stad die tien jaar geleden op toeristisch gebied nog weinig voorstelde. Bovendien is de striptease geen platte paaldansshow zoals in de stripclubs in het French Quarter. Nee, vandaag krijgt het publiek een geestige burlesque-competitie voorgeschoteld. In twee teams gaan de danseressen de strijd met elkaar aan en worden ze beoordeeld op het creatieve gebruik van accessoires die ze blind uit een zak moeten vissen. Ja, ook de onvermijdelijke banaan moet creatief worden verwerkt in de kunst van het ontkleden.

Het campy entertainment is een doorslaand succes. Stripper Gogo McGregor die na de wedstrijd buiten een sigaretje rookt in niets meer dan een lakleren tanga en tepelkwastjes vindt het geweldig, zegt ze: 'Een paar jaar geleden was hier bijna niets te doen. Nu heb je in deze straat naast deze tent, de Hi-Ho Lounge en Siberia waar burlesque, muziek en stand-upcomedy een plekje hebben gevonden.' Alles heel informeel en gemoedelijk. Tot voor kort kon zelfs elke avontuurlijke ziel zich op vaste avonden in de Strip-Yourself-show het podium op, en manager Paul Oswell staat geregeld als stand-upcomedian op zijn eigen toneel.

(Tekst gaat verder onder foto)

Een van de burlesquedanseressen in The Allways Lounge. Beeld Io Cooman

Cultureel boegbeeld

De Allways Lounge voelt echter nog een beetje als een geheimtip. Goed bezocht door scherp geklede locals en een handjevol toeristen die tien jaar na de verwoestende orkaan Katrina weer de weg naar New Orleans hebben gevonden en zich schoorvoetend buiten de gebaande paden van het even historische als toeristische French Quarter begeven. Na de ramp volgde een enorme verrijking in wijken als de Marigny, Bywater en verder. Naast de restaurants waar de cajun cuisine nog de dienst uitmaakt kun je nu ook baba ganoush (romige auberginepuree) eten in een hipstertent als Fatoush in de wijk Marigny of 'One dollar sushi' en sashimi bij Mikimoto in Uptown of veganistisch Indiaas in het Hare Krishna House, eveneens in Uptown.

Na orkaan Katrina is New Orleans herboren, mogen we het een renaissance noemen? Niet helemaal, volgens Bill Taylor de directeur van de Trombone Shorty Foundation, genoemd naar het jonge blazerstalent Troy Andrews, die na Katrina een cultureel boegbeeld werd voor de wederopbouw van de stad. 'Een renaissance betekent een hergeboorte van wat er al was. Hier is juist iets nieuws bijgekomen, meer dan een opleving van die typische traditionele New Orleans-cultuur waar een lange traditie koperblazers, jazz en andere vormen van zwarte muziek deel van uitmaken.

Een dag na de show probeert Taylor boven een cappuccino een beeld te schetsen van het culturele en toeristische New Orleans anno 2015. 'Er is sprake van verjonging en verbetering van wijken in de stad die voorheen maar matig interessant waren voor het toerisme. 'Zelfs de Lower Ninth Ward, de buurt die het zwaarst is getroffen door de storm en bekendstaat als de een no-go-area telt nu een handjevol avontuurlijke kunstenaars die het hun thuis noemt.' In de reuring van nieuwe ontwikkelingen probeert Taylor met zijn stichting de muzikale nalatenschap van de stad te waarborgen en levend te houden. 'Met 'Trombone Shorty' als voorbeeld, die 'op straat' de muziekstijl van New Orleans oppikte en nu een succesvol trombonespeler is, zorgen we ervoor dat jongeren hier die tradities op de juiste manier leren via allerlei onderwijsprogramma's.'

Het oudste

Voor de old-school New Orleans-ervaring ga je naar de Maple Leaf Bar in Uptown. Daar speelt al ruim vijfentwintig jaar elke dinsdag de Rebirth Brass Band. De groep kent een groot verloop maar met voortdurende aanwas van nieuw talent kan het de traditie volhouden. En dat in een krakkemikkige schoenendoos vol geïmproviseerde gezelligheid. Waar ze in ander steden spreken van 'achterstallig onderhoud' heet het hier 'karakter'. Het is een weldaad als je door acht man koper wordt weggeblazen tussen systeemplafond en verweerde houten vloer.

Uitgaanspubliek op Bourbon Street. Beeld Io Cooman
Een brassband op Bourbon Street. Beeld Io Cooman

Veel nieuws

In een kinderboek beschrijft Andrews zelf zijn weg van een kansarm jochie in de wijk Tremé naar internationale muziekster. Hij noemt de wijken Bywater en de Marigny nog steeds de belangrijkste wijken voor de ontwikkeling van zwarte muzikanten en de cultuur in New Orleans. Bijna alle leden van de vele brassbands die de stad telt, komen er vandaan en ook de Mardi Gras Indians, de in flamboyante kostuums met veren en lovertjes gestoken verschijningen. Taylor: 'Het punt is: waar zijn we na na vijf, tien, twintig jaar gentrificatie? Je kunt beweren dat het voor de stad een economische zegen is dat er zo veel nieuws gaande is. Tegelijkertijd kun je je afvragen of het ook niet het karakter van die wijken aantast of dat zelfs die typische oude New Orleans cultuur daardoor erodeert.'

En er is veel nieuws gaande. Volgens het zakenblad Forbes had de stad in 2014 het snelst groeiende aantal afgestudeerden van het land. In 2013 was het de stad waar de meeste werkende Amerikanen naartoe verhuisden. Ook heerst hier volgens het tijdschrift het beste ondernemersklimaat van de Verenigde Staten.

Daar was wel een ramp van epische proporties voor nodig. Katrina was in totaal, dus niet alleen in New Orleans, verantwoordelijk voor ruim 3.500 doden en ruim 153 miljard dollar schade. In het kader van het 'voluntourism' kwamen veel hoger opgeleide vrijwilligers vlak na Katrina naar New Orleans om te helpen met de wederopbouw. Vervolgens werden die vreemdelingen verliefd op de Crescent City en bleven er hangen. Spoel de film een paar jaar door en het broeinest van jong ondernemersschap heeft een landschap van nieuwe hippe bedrijfjes opgeleverd waarmee ze op hun beurt anderen aantrekken. Volgens het New Orleans Convention & Visitors Bureau trok de stad in 2014 9,5 miljoen bezoekers en haalde de hoogste omzet in de toerisme-industrie ooit gemeten: 6,8 miljard dollar. In 2006, een jaar na Katrina, bleef de teller steken op 3,7 miljoen bezoekers. Taylor: 'New Orleans is een plaats waar je weer naartoe op reis gaat of zelfs naar verhuist.'

Een gezin wandelt langs de Mississippi in Crescent Park. Beeld Io Cooman

Nieuwe New Orleanian

En kijk: de vreemdeling is een nieuwe New Orleanian geworden. Ze zijn werkelijk overal. Manager Oswell van The Allways Lounge bijvoorbeeld was in een vorig leven gestationeerd in Londen als reisjournalist. 'Ik kwam hier al sinds 2001. Wat me hier zo bevalt is dat de hele scene niet zo kliekerig is als in Londen. Hier kom je in een bar goths, punks, van alles tegen. Ik raakte hier steeds meer betrokken bij de gemeenschap en besloot op een gegeven moment te blijven.' Of Kathleen McCurdy, een studente uit Memphis Tennesse die me zomaar een lift aanbiedt nadat ik een half uur vergeefs op een taxi stond te wachten en spontaan voorstelt dat y'all morgen naar restaurant Bacchanal komen want ze viert daar haar verjaardag. Of die jongen in de tram die van Savannah in Georgia naar New Orleans Louisiana verhuisde, zichzelf Nobody noemt, maar verder honderduit over zichzelf vertelt. Hij heeft zichzelf de opvattingen van de inwoners van de stad eigen gemaakt en zegt zonder een spier te vertrekken dat Mardi Gras dit jaar met maar één schietpartij jaar erg rustig was. Over Bourbon Street: 'Mensen gaan daar niet naar toe voor de muziek, maar om zich lazarus te drinken. Nee, dan Frenchmen Street, net buiten The Quarter dé plek waar je naartoe gaat om goede, originele livemuziek van plaatselijke bandjes te horen.'

Met panden in alle tinten van de regenboog is Frenchmen Street misschien wel de meest gekleurde straat van de stad. En de namen van de muziekclubs doen er niet voor onder: The Spotted Cat, Blue Nile of Bamboula. Allemaal hebben ze schoolborden in het raam staan met de aankondigingen van de bands die er spelen; twee per dag, zes dagen per week. Met een beetje goed mikken kun op een avond tien bandjes beluisteren. In Maison speelt New Orleans Swamp Donkeys. De zanger/trompettist zingt heel modern over Judy die twerkt met een 'loose booty' maar wel geruggesteund door een traditionele dixieland bezetting van banjo, trombone, klarinet en sousafoon terwijl hij ook nog een grommende Louis Armstrong ten beste geeft. Dit is de straat gekoesterd door de plaatselijke bevolking die hoopt en bidt dat het niet dezelfde kant op gaat als Bourbon Street. Op het menu staan onder meer po-boys, de traditionele stokbroodsandwiches met roast beef. Een nieuwe hotspot voor het oude New Orleans; muziek én eten.

Crescent City Park

Het ademt een sereniteit die je niet meteen associeert met de stad. New Orleans zal nooit dat cosmpolitische van New York krijgen, maar met het in 2014 geopende Crescent City Park doet de stad er wel een beetje een gooi naar. Het groen strekt zich uit van de Marigny tot Bywater en ingesloten door de Mississippi en de spoorlijn weerspiegelt het dezelfde langgerekte horizontale landschapsarchitectuur als High Line Park in New York. Over de lengte zijn wandelpaden omzoomd door beplanting. Een ideale plek voor een retraite na een weekendje stoeien met de stad.

Typisch New Orleans

Maar de stad springt zelfs over zijn eigen culinaire schaduw heen met een hip restaurant als Bacchanal in de wijk Bywater. In een tweehonderd jaar oud pand kan je doe-het-zelven met wijn en kaas. Een plattegrondje geeft aan waar in de openbare 'wijnkelder' zich welke wijn bevindt, je wordt geadviseerd over een bijbehorend kaasje en je rekent af. Of ga voor het mediterraans getint menu. Een werelddeel verwijderd van die haast onvermijdelijke jambalay en gumbo waar de stad eeuwig mee schermt.

Toch blijft het typische New Orleans behouden: het is een understatement te beweren dat de gerechten worden opgediend zonder pretentieuze poespas. Je karbonaadje met rucola, witte ansjovis, parmezaan en balsamico-azijn arriveert op een doodgewoon papieren bordje en de servetten lijken uit de dispenser van een toilet te komen. Als je denkt dat het niet relaxter kan, hoor je 'Hey, you guys!', en daar komt studente McCurdy op de verslaggever en de fotograaf af en begroet de vrienden die ze nog maar net 24 uur geleden heeft leren kennen met twee smakzoenen.

Bacchanal als uithangbord voor het nieuwe New Orleans verschilt dan niet zo veel van het oude: het niveau van het gebodene is hoog, de bijbehorende sfeer losjes. Kwaliteit met de voeten op de bank. Volgens Keith Spera, muziekjournalist bij het plaatselijke dagblad Times Picayune, heerst nog overal de liberale attitude, die leven-en-laten-levenspirit waarin de stad zijn eigen gang gaat. Dat betekent echter niet dat er met de hele make-over van de stad, niet ook een zekere argwaan jegens de nieuwe stedelingen in is geslopen.

Bacchanal Fine Wine & Spirits, Poland Avenue. Beeld Io Cooman

'In eerste instantie was men hier ontzettend dankbaar voor alle hulp van buiten, maar je ziet ook dat wantrouwen en protest de kop opsteken als de woonkosten blijven stijgen of als er weer een nieuweling die naast een muziekclub is komen wonen bij de gemeente klaagt over geluidsoverlast.' De typische botsingen die voortkomen uit gentrificatie.

'Hier gaat een zekere liefde voor liederlijkheid, het 'laissez les bon temps rouler', gepaard met de trots op het culturele erfgoed, de muziek, de architectuur, het eten.' Het is de reden dat in het hele historische French Quarter geen McDonald's is te bekennen, dat de Marigny bezaaid is plakkaten waarop geprotesteerd wordt tegen de geplande hoogbouw in de wijk. Met alle vernieuwingen in de stad is ook de bezorgdheid ontstaan dat New Orleans minder uniek zou zijn geworden. Ongegrond volgens de journalist Spera die de Trombone Shorty Foundation als voorbeeld noemt vanhet succesvol gevolg geven aan de oude muziektraditie.

'Wat je niet moet vergeten is dat New Orleans altijd gekenmerkt is door de instroom van vers bloed. Het is gesticht door de Fransen, het was in handen van de Spanjaarden en het is opgebouwd door de slaven. Dat er nu een nieuwe groep zijn bijdrage levert aan de ontwikkeling van de stad is niet meer dan een logisch stap in de geschiedenis. Ik ben ervan overtuigd dat de stad deze nieuwe veranderingen ondergaat zonder haar eigenheid te verliezen.'

Een burlesque-competitie in The Allways Lounge. Beeld Io Cooman
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.