Recensie Julidans

Het lijkt zo vrij wat Monteiro Freitas doet, maar Canine Jaunâtre 3 is feitelijk een zeer hermetische productie (drie sterren)

Batsheva Dance Company werkt met Kaapverdische choreograaf.

Canine Jaunâtre 3 door Batsheva Dance Company. Foto Ascaf

Anders is ze, Marlene Monteiro Freitas. Radicaal anders. Wellicht heeft de wereldvermaarde Israëlische choreograaf Ohad Naharin haar daarom als eerste buitenlandse uitgenodigd om een voorstelling te komen maken bij zijn Batsheva Dance Company. Een frisse wind, altijd fijn. En, ook niet onbelangrijk: de Kaapverdische zal geen concurrent voor hem zijn, daarvoor zijn de twee te onvergelijkbaar. 

Canine Jaunâtre 3 (‘vergeelde hoektand 3’) zette festival Julidans meteen op scherp begin deze week. Monteiro Freitas, die in Brussel en Lissabon choreografie studeerde en onlangs een belangrijke dansprijs won op de Biënnale van Venetië, heeft haar stuk vormgegeven als een sportwedstrijd. Maar dan wel een ongewone.

Het spel met zijn regels is onbekend, de scorebordjes doen maar wat en het volleybalnetje hangt op de grond, als een hekje. De dansers dragen zwart fluweel met fel afstekende groene kragen, paarsblauwe handschoenen en witte sokken. Harkerig, als robots of slapstickfiguren uit de stomme film, schuifelen ze met kleine pasjes rond, opvallend vaak in rijtjes van drie. Afgezien van een kort pauzemoment (samen bananen eten) staren ze wezenloos voor zich uit. Ze brabbelen als tekenfilmfiguren, piepen en krassen als vogels en trekken groteske grimassen  –  je hoektanden bepalen grotendeels je aangezicht en lach, vandaar misschien de titel.

Ondanks de geruststellend heldere kleurstelling, de soms bijna grafische beelden en de op de lachspieren werkende gekkigheid, is Canine Jaunâtre 3 een zwartgallige voorstelling. Hier is de mens gedeformeerd, niet meer dan een zetstuk in een kil spel. ‘I don’t have a poem!’, roept iemand en spuugt fel op de grond. Een stel vrouwen hangt zich denkbeeldig op aan hun lange haren, anderen pakken het eigen onderbeen beet alsof het een geweer is. Muziek voedt het donkere wereldbeeld. De gevarieerde playlist, van Nick Cave en Bach tot Nina Simone en Rihanna, gaat veelal over dood en verderf.

Julidans – Canine Jaunâtre 3 door Batsheva Dance Company. Choreografie: Marlene Monteiro Freitas. 3/7, Stadsschouwburg Amsterdam.
Julidans: t/m 15/7.

Het zit allemaal intelligent in elkaar. Zappend door culturen en genres, met zoals altijd bij Monteiro Freitas een prominente verwijzing naar een kunstklassieker. Dit keer zijn er de symmetrie en verstrengeling van dood en verlangen uit het ballet Het Zwanenmeer. Bij eerdere producties die op festival Spring te zien zijn geweest, waren Euripides’ Bacchanten en het verhaal van Pygmalion inspiratiebronnen. De dansers zijn extreem precies en expressief en ook het feit dat de choreograaf een herkenbare stijl heeft, is lovenswaardig.

Toch is er, last but not least, een ‘maar’. Want die stijl, met zijn kunstmatige ‘plastic’ mensen en bewegingen, is ook haar zwakke plek: die zet de dansers vast in een mal en laat weinig ruimte voor de verbeelding . Het lijkt zo vrij wat Monteiro Freitas doet, maar Canine Jaunâtre 3 is feitelijk een zeer hermetische productie.

Leentjebuur

Monteiro Freitas laat zich inspireren door haar geboorteland en andere kunsten.

Marlene Monteiro Freitas, in 1979 geboren op het kleine Kaapverdische eiland São Vicente, moest de Atlantische Oceaan oversteken om een dansopleiding te kunnen volgen. De geïsoleerde ligging van haar geboorteland en de liefde voor carnaval aldaar worden wel aangevoerd als verklaringen voor haar originaliteit en vervreemdende blik op de mens. De vorm die ze kiest voor haar dansvoorstellingen speelt vaak leentjebuur bij andere kunsten. In Of Ivory and Flesh – Statues Also Suffer (2014), haar internationale doorbraak, werden haar dansers bezielde beeldhouwwerken genoemd, in Bacchae – Prelude to a Purge (2017) vormden ze een orkest. Canine Jaunâtre 3 heeft niet alleen iets van een wedstrijd, maar ook van een bouwplaats. Een inspiratiebron was het schilderij The building of a Palace van Piero di ­Cosimo.

Canine Jaunâtre 3 door Batsheva Dance Company. Foto Ascaf
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.