Het huis zonder gasaansluiting: dit zijn de opties

Wie niet van het aardgas af wil, zal dit de komende jaren gaan voelen in de portemonnee. Maar hoe komt u van het gas af en wat kost dat eigenlijk? Drie varianten, van grijs tot donkergroen.

Ei wordt gebakken op een gasfornuis.Beeld Raymond Rutting/de Volkskrant

Aardbevingen en klimaatdoelen dwingen Nederland af te kicken van gas. In 2050 moet het hele land klimaatneutraal opereren, zonder de CO2-uitstoot van gasverbranding dus. Een hele opgave, omdat 95 procent van alle huizen nu nog gas verstookt om te koken, verwarmen en douchen.

Voor veel huizenbezitters is de omschakeling bovendien een behoorlijk prijzige opgave. Voor iedereen geldt: koken gaat voortaan op inductieplaten - en in een elektrische oven. Maar het blijft niet bij het vervangen van het fornuis. Er moet ook een nieuwe warmtebron komen in plaats van de cv-ketel. Bovendien stellen gasloze verwarmingsopties hogere eisen aan de woning. Zoals zwaardere isolatie en afscheid van de (ouderwetse) radiatoren.

Toch is er hoop voor wie van het gas af wil, maar niet direct diep in de portemonnee wil tasten voor een beter milieu. Het huis zonder gasaansluiting in drie varianten, van grijs tot donkergroen.

1. Grijs instapmodel voor wie niet te veel wil investeren

Huiseigenaren die solidair willen zijn met de door aardbevingen geplaagde Groningers, maar daar niet al te veel geld voor overhebben, kunnen hun huis van het aardgas afkoppelen. Veel stadshuizen zijn daarnaast moeilijk te verduurzamen, omdat ze niet genoeg buitenruimte hebben om een warmtepomp, zonneboiler of zonnepanelen te installeren.

Het bedrijf Thuisbaas helpt stedelingen van het gas af te komen, zonder dat ze zelf energie gaan opwekken. Het keuken- en douchewater komt dan voortaan uit een apparaat dat met behulp van elektriciteit water verwarmt, een instant heater. De wandradiatoren worden vervangen door infraroodpanelen aan het plafond. De warmte voelt als een licht zonnetje, maar de lucht in huis blijft koel. In een tochtig huis kan de infraroodwarmte hierdoor al snel vervliegen, voor zo'n huis is infraroodverwarming minder geschikt.

'Een degelijke basisisolatie is de enige voorwaarde die wij stellen', zegt Wigger Verschoor van Thuisbaas. 'In steden is dit vaak geen probleem, omdat de meeste huizen daar weinig buitenmuren hebben.' Woningen in appartementengebouwen hebben vaak links, rechts en boven en onder buren, en een aanpalende woning is de beste isolatie die er is. Dan moet er wel dubbelglas in de ramen zitten. Verschoor: 'Met enkel glas raden wij infraroodverwarming echt af.'

Kosten op basis van berekeningen Thuisbaas en netwerkbedrijven:

- Twee-, drie- of vierkamerappartement: vanaf 8.650 euro, 9.950 euro of 10.950 euro

- Verzwaren meterkast naar 3x25 ampère: circa 250 euro

De gemeente Amsterdam heeft als eerste een subsidieregeling voor huizenbezitters die gasvrij willen wonen. Zij krijgen 5.000 euro, ongeacht hoe ze hun huis omkatten naar volledig elektrisch.

Gas afsluiten

Een gasloos huis gaat ook echt van het gas af: het netwerkbedrijf komt de gasmeter verwijderen. De afsluitkosten zijn in iedere gemeente anders, maar u moet uitgaan van een paar honderd euro. Die zijn snel terugverdiend, want de jaarlijkse vaste kosten voor een gasaansluiting - zo'n 200 euro - komen te vervallen.

Het elektrische fornuis, de instant heaters en de warmtepanelen in ieder vertrek zijn eenmalige investeringen die de woningbezitter niet terugverdient - er wordt immers alleen stroom verbruikt en niet zelf opgewekt. De bewoner kan een streep zetten door de gasrekening, maar zijn elektriciteitsrekening schiet wel omhoog. En het netwerkbedrijf zal de meterkast moeten verzwaren naar 3x25 ampère.

Netto zal de maandelijkse betaling aan het energiebedrijf in dit scenario ongeveer gelijk blijven, verwacht Verschoor van Thuisbaas. Op termijn is er mogelijk ook milieuwinst, want hoe groener de Nederlandse stroom, hoe minder grijs deze aardgasvrije variant wordt.

2. Lichtgroen model voor wie ook het milieu vooruit wil helpen

In huizen die over buitenruimte (minimaal een flink balkon of klein terras) beschikken, is een zuinige elektrische luchtwarmtepomp een optie. De energie die het apparaat gebruikt om warmte aan de buitenlucht te onttrekken, geeft het ongeveer drie tot zes keer terug in de vorm van warmte voor verwarming en douche. Een behoorlijke kosten- en milieubesparing.

Maar er komt heel wat bij kijken voordat het apparaat optimaal werkt. Hoogwaardig dubbelglas (HR++) en isolatie van spouwmuren, dak en vloer zijn zeer aan te raden als er geen zware cv-ketel meer is die het water op 75 graden Celsius rondpompt. In 21ste-eeuwse nieuwbouwhuizen is de isolatie doorgaans al voldoende. Dit geldt niet voor een andere belangrijke aanpassing: warmtepompen werken alleen op vloerverwarming of met speciale radiatoren die de warmte op lagere temperaturen kunnen rondpompen. In vertrekken als de badkamer zijn infraroodpanelen een optie.

Houd ook rekening met het extra ruimtebeslag van het duurzame verwarmingssysteem. Op de plaats waar nu de cv-ketel hangt, komt een machine van ijskastformaat te staan en buiten komt een apparaat van zo'n 80 bij 60 bij 30 centimeter te hangen. Om het geluid dat dit apparaat produceert te dempen, is een omhulsel te koop - dat voorkomt burenruzies.

Controleer voor aanschaf van de warmtepomp even of de gemeente niet toevallig net een warmtenet met restwarmte uit de industrie aanlegt in de buurt. Scheelt weer een duur apparaat. Het is overigens wel een apparaat dat zich op termijn terugverdient door het wegvallen van de gasrekening.

95 procent van alle huizen verstookt nu nog gas om te koken, verwarmen en douchen.

Kosten op basis van globale berekening Milieu Centraal voor hoekwoning jaren zeventig:

- Inductiekookplaat (inclusief aansluiting): 1.000 euro

- Warmtepomp (inclusief installatie): 11 duizend euro (2.400 euro rijkssubsidie)

- Lagetemperatuurradiatoren: 2.500 euro

- Alle isolatie: 8.300 euro

- HR++-glas in bestaande kozijnen: 3.500 euro

Besparing per jaar: ruim 1.100 euro.Kijk op Energiesubsidiewijzer.nl voor subsidieopties per gemeente

3. Donkergroen voor wie er helemaal voor wil gaan

De echt groene huiseigenaren kunnen hun woning na alle lichtgroene investeringen verder behangen met duurzame speeltjes. Zoals zonnepanelen om de stroom op te wekken die de warmtepomp en andere huishoudapparaten verbruiken. Om het water in huis stroomloos te verwarmen, kan naast de zonnepanelen een zonneboiler worden gezet.

'Een zonneboiler is een grote investering', zeg Puk van Meegeren van voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal, 'maar is voor het milieu wel beter dan alleen een warmtepomp. Een huishouden met vier personen bespaart met een zonneboiler jaarlijks zo'n 180 kubieke meter gas en 320 kg CO2-uitstoot - vergelijkbaar met een gemiddelde auto die zo'n 1.500 kilometer rijdt.

'Om het warmteverlies verder te beperken, kan de huizenbezitter de gevel ook aan de buitenkant isoleren. Driedubbele ramen in geïsoleerde kozijnen maken het huis helemaal warmte- en luchtdicht. Om toch frisse lucht binnen te krijgen is een ventilatiesysteem verkrijgbaar dat met behulp van de uitgaande warme lucht de inkomende koude lucht vast voorverwarmt.

Op sommige plekken - ook in steden - is een warmtepomp met een bodembron mogelijk. Er wordt een gat geboord van 10-15 centimeter doorsnede en van zo'n 150 meter diep. Twee slangen, heen en terug, vormen een warmtewisselaar waarop de warmtepomp is aangesloten. Dit is inclusief airconditioning in de zomer: het systeem kan dan koud water door de verwarmingsbuizen pompen.

Kosten voor een hoekwoning op basis van globale berekening Milieu Centraal:

- Tien zonnepanelen: 4.400 euro - 750 euro btw-voordeel

- Zonneboiler voor vier personen: 3.300 euro (1.100 euro rijkssubsidie)

- Buitengevelisolatie: 13 duizend euro

- Driedubbelglas in nieuwe isolerende kozijnen: 9.500 euro

- Warmteventilatie terugwinning woonruimtes: 3.000 euro

- Warmtepomp met bodembron: 16 duizend euro

Besparing per jaar bij totaalpakket: 470 euro + 100 + 700 + 340 + 0 + 300 = 1.910 euro. Kijk op Energiesubsidiewijzer.nl voor subsidieopties per gemeente.

Verbetering: in een eerdere versie van dit artikel stond dat een netwerkbedrijf de meterkast moet verzwaren naar 3x35 ampère. Dat had moeten zijn: 3x25 ampère.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden