taal in goed nederlands

Gezocht: Nederlandse synoniemen voor empowerment en stand-upcomedy

Wat we zochten 

Een ander woord voor empowerment, in de omschrijving van Van Dale: ‘ge­heel van maat­re­ge­len ter sti­mu­le­ring van men­sen, m.n. werk­ne­mers, om zelf ver­ant­woor­de­lijk­heid te ne­men’.  In dit geval is het ook wel handig het woordenboek Engels-Nederlands erbij te pakken: ‘het mondig maken, het leren opkomen voor jezelf, vermogen tot zelfbeschikking/ zelfverwezenlijking.’  

Wat de lezers bedachten 

Frans de Graaf mailde: ‘Als vertaler bij de EU houd ik me al jaren onder andere bezig met de manier waarop to empower kan of moet worden vertaald. De voorlopige conclusie is dat de betekenis en de vertaling van empower sterk afhangen van de context en dat één vertaling die altijd past niet bestaat. Pas in een concreet verband krijgt de betekenis van empower en empowerment duidelijke contouren.’ Ware woorden, zo bleek uit de door u bedachte alternatieven. De betekenis daarvan vloog namelijk alle kanten op. Het ging van emancipatie naar positieverbetering, van zelfbeschikkingsvermogen naar aansporingsplan. Je zou bijna kunnen zeggen dat empowerment  daarmee een containerbegrip is geworden, een paraplu waaronder uiteenlopende betekenissen vallen en dat dus als zodanig lastig te gebruiken is in situaties waar eenduidigheid gewenst is, en waar is dat niet? 

Het begrip wordt veel gebezigd in hulpverlenerskringen. Zo stuurde Joke de Beer, ‘werkzaam in de pastorale psychologie’, ons het in haar kringen veel voorkomende alternatief bekrachtiging. Een mooi, passend en duidelijk woord. De derde betekenis ervan is volgens Van Dale: ‘het doen wer­ken, het over­bren­gen van kracht’, maar dan wel letterlijk bedoeld, als in: stuurbekrachtiging. Toch wil de jury graag pleiten voor verspreiding van dit synoniem. Al was het maar omdat dan dat andere hulpverlenersbegrip, dat ook werd gesuggereerd, overbodig wordt: het in je kracht zetten. Brrr. Dan liever het synoniem van Sylvia de Tombe: krachtgeving, waarvoor een zilveren medaille.

Gebrainstormd werd er uiteraard ook volop. Daar kwam geen winnaar uit voort, maar een aantal willen we u niet onthouden: regiegeving, krachtwinning, ego-oppepper, emachtcipatie, krachtpatsing, bekwaamverklaring

Voor volgende week gezocht 

Willem Kasteleyn trof in een van de laatste Sir Edmunds het fraaie begrip stand-up theology. Nu zal dat niet vaak meer voorkomen, maar de bron ervan wel. En hoewel dat woord ingeburgerd is, zijn wij benieuwd of u er toch in slaagt het te vervangen door één woord, in plaats van deze omschrijving van Van Dale: ‘uit de VS af­kom­sti­ge vorm van ge­spro­ken solocabaret die zich ken­merkt door snel­heid, een di­rec­te toon, in­ter­ac­tie met het pu­bliek en de af­we­zig­heid van the­a­tra­le hulp­mid­de­len’. Een synoniem dus voor stand-upcomedy en, in het verlengde ervan, stand-upcomedian. Mail vóór maandag 4 maart naar: taal@volkskrant.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.