vasten

Getest: een dieet dat op vasten lijkt, maar het niet is

Volkskrant-redacteur Corinne van Duin wilde gezond afvallen en testte het Fasting Mimicking Diet  van Valter Longo uit. ‘Het ontbijt? Drie amandelen, drie paranoten en zes walnoten.’ Deze week verscheen de Nederlandse vertaling van het boek met deze aanpak. 

Beeld Deborah vd Schaaf

Ik ben dieetexpert tegen wil en dank. Atkins, paleo, HCG, sonjabakkeren, sportvasten, koolhydraten skippen: ik heb het in de strijd tegen de kilo’s allemaal al een keer gedaan. Zonder veel succes, want alles wat er af was, zit er inmiddels ook weer aan. Hoe dat kan? Geen idee. Ik heb nota bene een man thuis zitten die 25 kilo kwijt is, braaf de voorschriften van het Voedingscentrum volgt, gestopt is met drinken en tegenwoordig elke dag sport.

Gezonder leven, slimmer bewegen en beter slapen: dat willen we (bijna) allemaal. De Volkskrant gidst u door de wereld van gezondheidsclaims, afvallen, sportmythes en fitboys. 

Toch pas ik niet meer in mijn spijkerbroek, hijs ik me vaak walgend in grote tunieken en groei ik langzaam naar maat 44. Oké, ik ben ruim 1,80 meter en dat is best lang. Daarmee heb ik mezelf een tijdlang rustig weten te houden. Maar als ik de BMI-meter invul, komt er toch een verontrustende tekst: je bent te zwaar voor je lengte. En als ik buikvet heb (ja), dan zit ik schijnbaar al helemaal in de gevarenzone. Ik wil dus afvallen. Maar eerlijk gezegd is gezondheid niet mijn drijfveer. Ik geef het maar gewoon toe: ik ben nogal ijdel. Want ik mag volgens de BMI-voorschriften 83 kilo wegen, maar dan kan ik nog steeds de rits van mijn favoriete Designers Remix-jurk (maat 42) niet dichtkrijgen. En maat 44, ik zei het al, daar trek ik voor mezelf de grens. Dat wil ik niet en dat vind ik zonde van mijn hele kledingcollectie in mijn streefmaat 40-42.

Het probleem: sluipenderwijs word ik steeds zwaarder. Maar het gekke is, dat ik wel gezonder leef dan ooit. Elke ochtend braaf havermout met havermelk, elke middag een salade en nog maar drie keer in de week vlees. Ook sporten is een gewoonte geworden. Minstens vier keer in de week ben ik bij een bootcamp te vinden of een rondje aan het rennen in de polder bij mijn huis. Er moet dus iets radicaal gebeuren. Iets dat de wildgroei tot stilstand brengt en het tij met een paar kilo keert.

Verzetsdaad in luilekkerland

En zo kwam ik op vasten. Vorig jaar las ik in deze krant het stuk van fitboy Maarten Keulemans over intermittent fasting. Hij stopte gewoon twee dagen per week met eten: ‘Lekker tegendraads, dat vasten. Een opstand tegen het eeuwige eten, een verzetsdaad in luilekkerland, mij ligt zoiets wel.’ Twee dagen per week simpelweg niet eten, leverde inderdaad resultaat op. In zeven maanden viel Maarten vijftien kilo af.

Een goede methode. Maar ik zag het me niet doen – maandenlang tweemaal per week niks eten. Bovendien schijnen sommige mensen (niet de fitboy natuurlijk) er gigantisch van uit hun mond te gaan stinken en ik heb liever 10 kilo overgewicht dan een slechte adem. Wat ik dan wel wil? Een quick fix, een kickstart, zodat er snel 5 kilo af is. En dat ik daarna ‘gewoon gezond’ ga doen, zoals ik tenslotte nu al doe.

Een diëtist in de vriendenkring biedt uitkomst. En niet zomaar eentje. Wendy Walrabenstein doet als promovendus onderzoek naar de relatie tussen lifestyle en ziektes als reumatoïde artritis en artrose. Maar ze heeft ook een praktijk voor ‘gewone mensen’. Een jaar geleden viel haar oog op het boek The Longevity Diet (het langlevendieet) van wetenschapper Valter Longo. Hij is directeur van het Longevity Institute van de University of Southern California. Walrabenstein: ‘Hij heeft een dieet ontwikkeld dat Fasting Mimicking Diet heet, nep-vasten zeg maar. Het lijkt op vasten maar in plaats van nul calorieën per dag heb je een sterk beperkte calorie-inname volgens een grondig onderzochte methode. Die is verpakt in een pakket met de naam ProLon.’

Het spreekt me onmiddellijk aan. Het voelt als een steengoede cheat in een moeilijk computerspel. Maar ze tempert mijn enthousiasme onmiddellijk: ‘Ik heb het zelf ook gedaan. Ik werd er bloedchagrijnig van. En je mag ook geen koffie! Het is echt lastig en je zult hoofdpijn krijgen. Had ik al gezegd dat je geen koffie mag?’

Dan maar geen koffie. De toonaangevende Amerikaanse gezondsheidssite Healthline heeft het programma ook getest en gaf het 3,5 punten uit 5. Met als belangrijkste bezwaren de prijs en de strenge zelfdiscipline die je moet opbrengen. ‘Als je er op lange termijn voordeel van wilt hebben, moet je het vaker doen dan deze week alleen.’

Langlevendieet

Het boek van Valter Longo verschijnt volgende maand in Nederland als Het Langlevendieet. Al ruim dertig jaar doet de wetenschapper onderzoek naar veroudering en in dit boek brengt hij al zijn kennis bijeen. Het leest dan ook als een omgevallen boekenkast en de medische termen vliegen je om de oren. De bottom line: hij krijgt de afgelopen decennia steeds meer bewijs in handen dat voeding veel belangrijker is voor een goede gezondheid en ziektepreventie dan algemeen wordt aangenomen. Maar hij geeft toe dat de balans tussen voeding en gezondheid ook zeer complex is, heel individueel en lastig te onderzoeken.

Toch is is er in algemene termen wel wat over te zeggen, vindt ook hoogleraar Hanno Pijl van Universiteit Leiden in dit interview.  Veel artsen hebben er toch moeite mee een praktisch voedseladvies aan patiënten te geven. Vandaar dat Valter Longo een kant-en-klaar pakket heeft samengesteld met alle ingrediënten voor zo’n week gezond vasten. Dat is makkelijker voor te schrijven aan zieke mensen. Hoogleraar Pijl maakt gebruik van dit Prolon-pakket in zijn onderzoek naar metabool ziektes. Het vastenpakket is vrij te koop maar best duur (rond de 200 euro per pakket voor 5 dagen). Wel een fijn idee dat Longo de opbrengsten van zijn boeken en pakketten volledig voor nader onderzoek inzet. 

Diëtist en onderzoeker Walrabenstein heeft een home-made versie van het Prolon-dieet van Longo gemaakt. Voor ik dit mag uitproberen, heb ik eerst een intake-gesprek. Maar omdat ik geen ondergewicht heb (!), niet ouder dan 70 jaar ben en verder niks onder de leden heb, mag ik ermee aan de slag.

Algenolie

Met een handleiding Fasting Mimicking Diet verlaat ik de praktijk. Het vastendieet bevat weinig koolhydraten en eiwitten, wel gezonde vetten en vezels. En een boodschappenlijst met een paar producten waar ik nog nooit van had gehoord. Zoals algenolie, psylliumvezels en lijnzaadhazelnootcrackers. Maar bij de reformwinkel verblikken of verblozen ze niet als ik hen mijn lijstje voorleg. Ik besluit boodschappen te doen voor de hele vastenweek, zodat ik niet met een knorrende maag door de supermarkt hoef te struinen.

Wat mag ik allemaal eten? De eerste dag ziet er veelbelovend uit: havermout voor ontbijt, een salade voor lunch en een stevige linzensoep als avondeten. Ik zie ook genoeg snackjes staan als noten en fruit. Maar de rest van de week ziet er beduidend minder zonnig uit. Het ontbijt voor Dag 2-6? Drie amandelen, drie paranoten en zes walnoten. Oh, en een algenoliecapsule en een multivitamine, joepie. De lunch is soep.

Maar eerlijk is eerlijk, Wendy Walrabenstein heeft er wel heerlijke recepten bij gedaan. De broccolisoep is door de gewelde cashewnoten heel erg romig en de bloemkoolsoep met veel kurkuma is gewoon serieus lekker. Dat vinden ook de huisgenoten die nietsvermoedend een vegan soepje naar binnen lepelen. Yotam Ottolenghi is er niks bij.

Van de quinoa met groenten op dag 3 maak ik een soort pokebowl. Ook al lekker! En zoveel ook! Maar dan blijkt dat ik de portie voor twee dagen heb weggewerkt. Gelukkig merk ik daar niks van als ik ’s ochtend op de weegschaal sta. Want per dag gaat er bijna een pond af.

Wat ook voorgeschreven staat: twee liter water of thee. Ook heel effectief tegen je hongergevoel. Koffie mag niet,  waarom wordt nooit helemaal duidelijk. Maar koffie heeft nog nooit zo intens lekker geroken, zelfs die uit de matige automaat op het werk.

Ik heb ook een theestrategie: zoveel mogelijk wisselen van smaakje. Anders word je wel heel melig van de sterrenmix en de venkelthee. Ik merk ook hoeveel sluipsnackmomenten ik normaal gesproken per dag moet omzeilen. Rond vier uur kijk ik al verlangend naar de snoepautomaat voor een zakje Tikkels. Als ik normaal gesproken een pot thee zet voor bij een goede serie, dan pak ik er automatisch een paar koekjes bij. En dan tel ik het benzinepompsnaaigoed en de vergaderkoekjes nog niet eens mee. Allemaal verboden tijdens de bijna-vasten-week.

Groentesoep dag 4: bloemkoolsoep met kurkuma Beeld rv

Haal je sociale afspraken maar uit je agenda, waarschuwde Wendy Walrabenstein me nog de dag voor het start van het nepvasten. Maar ik wil echt naar het afscheid van een fijne collega. In een pizzatent, ook nog eens. Na zeven Pellegrino’s en vijf olijven wordt de geur van gesmolten kaas en het geluid van de klinkende glazen rode wijn me te veel. De rest van de week verschuil ik me zoveel mogelijk thuis. Maar of mijn lieve huisgenoten daar nu blij mee zijn? Ik storm rond half zes het huis binnen en begin meteen met een kwaaie kop rode puntpaprika’s te snijden. ‘Voor die klote gevulde paprika’s met intens droge volkorencouscous!’ Mijn pestkop van een puberzoon reageert giechelig: ‘Ben je hangry, mamma?’ Ik kan er niet om lachen. Hij wel. Als (als!) ik dit ooit weer eens ga doen, neem ik me voor het koken tijdens het weekend te plannen. Dan kan ik rustig een aantal soepen voorbereiden en invriezen. Want ’s avonds laat nog een mix voor zelfgebakken zadencrackers maken om ze de volgende ochtend af te kunnen bakken is gecombineerd met een drukke werkweek een beetje too much. Die crackers zijn trouwens heel lekker, ook als je niet aan het nepvasten bent.

Recept voor 1 grote bakplaat met crackers (270 gram).

1 portie is 35-40 gram, 1 bakplaat is dus voldoende voor 2 personen.

Bereidingstijd: 15 minuten + min 2 uur (of nachtje) laten rusten + 30 minuten in de oven

Ingrediënten:

•65 gram zonnebloempitten

•45 gram lijnzaad (niet gebroken)

•25 gram pompoenpitten

•20 gram sesamzaad

•2 eetlepels (12 gram) chiazaad)

•1 eetlepel (6 gram) psylliumzaad

•65 gram havermout

•1⁄2 eetlepel (5 gram) Provençaalse kruiden

•1 theelepel knoflookpoeder

•1⁄2-1 theelepel zout met jodium

•1⁄2 eetlepel (5 gram) ahornsiroop

•11⁄2 eetlepel (15 gram) olijfolie

•160 ml kokend water

Bereiding

Mix alle droge ingrediënten en apart het kokende water met de olijfolie en een klein beetje ahornsiroop en giet dit bij de droge ingrediënten.

Roer goed tot het een dikke massa is. Als het te dik is om straks uit te spreiden op de bakplaat, doe je er nog wat water bij.

Leg op twee bakplaten een stuk bakpapier en verspreid het deeg over de bakplaten.

Leg nu op het deeg nog een stuk bakpapier en druk met handen en/of een lepel het deeg goed plat, zodat het een mooie, dunne pannenkoek wordt.

Snijd vervolgens met een scherp mes de crackers voor in de vorm die jij wilt, bijvoorbeeld rechthoeken.

Laat minimaal 2 uur of een nachtje rusten.

Verwarm de oven voor op 175 graden en houd een ovenrooster bij de hand.

Bak de crackers gedurende 20 minuten en haal ze uit de oven.

Leg ze voorzichtig op het ovenrooster en bak de crackers nog eens 10 minuten.

Laat ze goed afkoelen en bewaar ze op een donkere, droge plek

Elke dag sta ik op de weegschaal, en elke dag is er wat af. Op de laatste dag 3,9 kilo na zeven dagen. De meeste aan mij gestelde vragen deze week zijn dan ook: is dit geen crashdieet? Is dit er dan niet zo weer aan? Je hoort toch altijd dat het juist heel geleidelijk moet gaan? Wendy verzekert me: “Crashdiëten zijn diëten met een kop en een staart en bovenal: geen vervolg. Bij een goede planning met een slim vervolg kan tijdelijk heel weinig eten wel effectief zijn. Bij de onderzoeken naar het effect van het fasting mimicking diet bleek dat tijdelijk weinig eten ook een bepaald leereffect had: mensen gingen na deze vastenweek gemiddeld minder eten. Valter Longo begint ook bewust in zijn boek niet met het vasten, maar met wat je eigenlijk dagelijks zou moeten doen.’

Ik pak Longo er weer bij. Hij zegt onder (veel) meer dat je voor een lang en gezond leven niet te veel zuivel moet eten (deed ik al niet), veel moet wandelen (leuk), meer vis moet eten (graag) en eigenlijk helemaal geen rood vlees meer (lastig). Ook rept hij over twee maaltijden per dag (slecht plan) en twee keer per jaar het Fasting Mimicking Diet. Dat wil ik wel in overweging nemen. Want die hongerweek was uiteindelijk zo voorbij. En ik pas weer in mijn favoriete spijkerbroek. Mijn gezin moet maar kiezen: twee keer per jaar een hangry old woman in huis of een eeuwig zeurende vrouw die zichzelf te dik vindt.

. Beeld Eline van Strien

MEER  OVER VASTEN

Bij de vele honderden muizen die de afgelopen jaren op een vastendieet werden gezet, kreeg de stofwisseling inderdaad een opkikker: ze hadden minder ontstekingsstoffen en minder slecht cholesterol in het bloed, ze kregen een betere hormoonhuishouding en maakten meer neurotrofines aan (stoffen die ervoor zorgen dat hersencellen blijven werken). Regelmatig vasten zou, volgens onderzoekers, biochemische processen op gang brengen die uitblijven bij gewoon lijnen. Met daarbij de suggestie: minder kans op diabetes, hartkwalen, kanker, alzheimer. Maar pas op voor te boude conclusies, zegt Sander Kersten, hoogleraar moleculaire voedingswetenschap, want bij mensen is nog veel te weinig vergelijkend onderzoek gedaan. Vergeet niet, zegt hij, dat gewichtsverlies bij de meeste mensen automatisch tot een verbetering van bloedwaarden leidt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden