de gids duurzaam schoonmaken

Geen chloor, zuinig met zeep en gebruik altijd een sopje: duurzaam schoonmaken is eenvoudiger (en goedkoper!) dan je denkt

Beeld Colourbox

Duurzaam schoonmaken ingewikkeld? Nee hoor, helemaal niet. Het is juist eenvoudiger en ook nog eens goedkoper. Geen bleekmiddel gebruiken, niet teveel allesreiniger in je emmer storten en niet te vaak de wasmachine laten draaien. Met deze simpele tips maak je al een groot verschil.

Echt niet meer gebruiken: chloor

Wat je echt niet meer moet gebruiken, begint Heleen Slob van Milieu Centraal, is chloor. Dat heb je namelijk helemaal niet nodig. Nee, ook niet voor de wc. Veel mensen spuiten chloor of bleekmiddel in de wc-pot voor de hygiëne. Maar je kunt je afvragen of dat wel nodig is – het is tenslotte de wc. Ontkalken kan ook met minder vervuilend spul, zoals schoonmaakazijn of een gewone sanitairreiniger. 

Soda is ook een goede wc-reiniger, tipt schoonmaakexpert en schrijver van Het Grote Poetsboek Diet Groothuis. ‘Dat ontsmet én maakt schoon, het is weinig milieubelastend en het is goedkoop.’ Je mist alleen de geur van een pas schoongemaakt toilet. Maar is dat wel zo erg? ‘Mensen associëren de geur van chloor met schoon, maar dat is onzin’, vervolgt Groothuis. ‘Eigenlijk moet iedereen leren: de geur van chloor is fout.’

Heel belangrijk: doseren – ook met ‘groene’ schoonmaakmiddelen

De grote milieumisser die veel mensen maken: veel te veel schoonmaakmiddel gebruiken. ‘Doseren is heel belangrijk’, zegt Heleen Slob. ‘Neem even de tijd om de verpakking te lezen, en gebruik niet meer dan op het etiket staat.’

Dit geldt ook voor wie al dacht heel goed bezig te zijn door alleen nog met milieuvriendelijke producten te poetsen. Sterker nog, volgens Slob kun je beter een fles gewone, ‘vervuilende’ allesreiniger gebruiken waar je heel zuinig mee bent, dan kwistig overal groene zeep op smeren in de veronderstelling dat de natuurlijke ingrediënten niet belastend zijn voor het milieu. Ook die moeten tenslotte uit het riool gezuiverd worden. Door weinig te gebruiken doe je bovendien langer met een verpakking, dus ook daar zit winst voor het milieu – én voor je portemonnee.

Lekker veel schoonmaakmiddel in het dweilsopje maakt trouwens helemaal niet beter schoon, integendeel. Het laat een plaklaagje achter op de vloer, waardoor die juist sneller weer vies wordt. En dus vaker schoongemaakt moet worden.

De Volkskrant Opruim Challenge

We hebben een speciale verzamelpagina gemaakt waar we alle relevante stukken over opruimen en schoonmaken verzamelen: www.volkskrant.nl/opruimchallenge. Elke dag geven we ook een mini-challenge. Schoonmaaktips, wijsheden of vragen kun je kwijt in deze Facebookgroep.

Laat je niet verleiden door groene beloftes of natuurlijke ingrediënten

In principe voldoen alle schoonmaakproducten die in Nederland in de winkel te koop zijn al aan allerlei milieueisen, zegt Heleen Slob, maar omdat aan middelen met een milieukeurmerk nóg strengere eisen worden gesteld genieten die de voorkeur. Alleen: het wemelt tegenwoordig van de stickers, merkjes en stempels met duurzaamheidsbeloften. Hoe weet je welke je moet hebben? 

‘Laat je niet verleiden door groene blaadjes op de verpakking’, zegt Slob. Zo laten sommige middelen zich voorstaan op een puur natuurlijke ingrediëntenlijst, maar daar staat dan vaak wel palmolie tussen, wat op een andere manier een verwoestend effect heeft op de natuur.

Betrouwbare keurmerken houden rekening met het totaalplaatje. De twee keurmerken die het strengst gecontroleerd worden en daarom door Milieu Centraal worden aangemerkt als het meest betrouwbaar, zijn Ecogarantie, het Europees Ecolabel en het Nordic Ecolabel. Makkelijk te onthouden als je weer eens vertwijfeld voor het schoonmaakschap naar al die kleurige flessen staat te turen. Meer informatie over keurmerken (die bijvoorbeeld ook rekening houden met dierenwelzijn) is te vinden op de website van Milieu Centraal.

Beeld Colourbox

Gebruik niet voor elk klusje een andere fles

Ontspullen geldt ook voor de verzameling schoonmaakmiddelen. Al die verschillende flessen, sprays en spuitbussen speciaal voor de badkamer, de keuken, de wc, het aanrecht, het fornuis, de oven, de spiegel, de tegelvloer, het laminaat en zo ongeveer elk ander oppervlak in huis waar weleens een lapje overheen gehaald moet worden, zijn nergens voor nodig. ‘Probeer zoveel mogelijk te doen met één allesreiniger’, raadt Heleen Slob aan. En, benadrukt ze nogmaals, gebruik daar zo min mogelijk van. Ga nu ook niet als een razende je gootsteenkastje marie-kondoën, maar maak eerst rustig op wat je al hebt. Weggooien is zonde en daar doe je het milieu al helemaal geen plezier mee.

Zelf milieuvriendelijke schoonmaakmiddelen maken? Diet Groothuis vindt het ‘getut’ – ‘wie heeft daar tijd voor?’. Haar duurzame schoonmaakarsenaal bestaat uit vier basisingrediënten: groene zeep, soda, schoonmaakazijn en afwasmiddel. ‘Ik houd het graag simpel. Dan is het niet zo duur en heb je het altijd bij de hand.’

Voor de geur gebruikt ze etherische olie (te koop in de natuurwinkel). Een paar druppels met water in een plantenspuit door het huis sprayen, en je hebt geen allesreiniger met waterlelie-appelbloesem-sandelhoutparfum meer nodig.

Verspil geen water, maak een sopje

‘Je zou het misschien niet bedenken, maar de grootste milieulast bij schoonmaken is het gebruik van warm water’, zegt Slob. Gebruik dus altijd een emmertje bij het schoonmaken. Dat maakt het goed doseren van schoonmaakmiddel ook makkelijker. In plaats van het schoonmaakdoekje steeds uit te spoelen onder de hete kraan, gebruik je hier je sopje voor.

Ook voor kleine handafwasjes is het beter een teiltje te gebruiken of even de stop in de gootsteen te doen. Een klein druppeltje afwasmiddel is genoeg om alles schoon te krijgen. En bij het inruimen van de vaatwasser is het echt niet nodig om alle borden eerst met warm water af te spoelen. Scheelt ook weer tijd.

Voor de zekerheid wijst Slob er nog eens op dat het schoonmaakwater na afloop niet buiten weggegooid mag worden. ‘Dan is de kans aanwezig dat het niet in het riool terechtkomt, maar in het oppervlaktewater, waar het niet gezuiverd wordt.’

Was verstandig (en met mate)

‘De belangrijkste milieuwinst zit ‘m in wassen op een zo laag mogelijke temperatuur’, vertelt Heleen Slob. ‘Gebruik de eco-knop. Dat programma duurt langer, maar is wel zuiniger.’

Wat voor wasmiddel kun je het beste gebruiken? Volgens Slob hebben waspoeder en vloeibaar wasmiddel beide voor- en nadelen. Een eenvoudige plastic zak voor waspoeder heeft de minste verpakking per dosering – en ook hier geldt weer: wees zuinig! –, maar poeder heeft ook een soort scrubfunctie, waardoor bij synthetische kleding meer vezels loskomen. En die synthetische vezels dragen weer bij aan de plasticsoep.

Wasschillen

Seepje heeft wasmiddelen, gemaakt van de vruchtschillen van de Nepalese Sapindus-zeepboom. Die bevatten een natuurlijke zeepachtige stof, saponine. Hoe duurzaam zijn die gedroogde schillen? En wordt je was er wel schoon van?

Wat in ieder geval achterwege kan blijven, is wasverzachter. Als vervanger tipt Diet Groothuis weer een van haar goedkope schoonmaakbasics: azijn. Dat is ook nog eens goed voor je leidingen, en je ruikt er niks van. Overigens is Groothuis geen voorstander van alles op lage temperatuur wassen. ‘Ondergoed, handdoeken en beddengoed moeten wel op 60 graden gewassen worden.’ Het spreekt voor zich dat je dan in ieder geval wasjes draait met een volle trommel.

Nog een duurzaamheidsadvies van Slob: kleding niet vaker wassen dan nodig. Zo blijft het ook langer mooi. ‘Truien en bijvoorbeeld spijkerbroeken kun je soms ook prima luchten. Wollen vesten hang je uit en breng je een keer naar de stomerij. Lang doen met je spullen spaart het milieu. Dus neem niet het risico dat je je (dure) winterjas en gordijnen verprutst door ze zelf te wassen. In je winterjas zit een wasadvies, houd je daaraan.’

Zet regelmatig een raam open

De boel elke dag goed laten doorluchten, is misschien wel de milieuvriendelijkste manier om het huis weer fris te krijgen – mits natuurlijk niet de verwarming op de hoogste stand staat te loeien. En je hoeft er geen poetslap voor aan te raken.

‘Goed ventileren is heel belangrijk, ook in de winter. Daarmee verbeter je echt het binnenklimaat in huis. De meeste mensen hebben geen idee hoe slecht dat vaak is. Allergieën, hoofdpijn of zelfs astma: veel gezondheidsklachten zijn terug te voeren op slechte ventilatie.’

Groothuis vat samen: ‘Duurzaam huishouden is eigenlijk kwestie van gezond verstand. En niet te makkelijk denken dat de industrie alle oplossingen heeft.’

Groene schoonmaaktips van journalist Loethe Olthuis, die voor de Volkskrant schrijft over duurzaamheid.

-Zelfgemaakte glasreiniger: een lege sprayflacon (die gebruik je toch niet meer) vullen met half gekookt water (restjes uit de fluitketel of waterkoker), half azijn. Eventueel een drupje afwasmiddel toevoegen (niet teveel, dan gaat het schuimen).

-Gebruik geen chloor! Schimmels, vlekken en kalk kun je ook te lijf met een middel met waterstofperoxide (zuurstofbleekmiddel). Bijvoorbeeld van het merk Ecover. 

-Hardnekkige kalkaanslag krijg je weg door wat natuurazijn of citroensap kort te laten intrekken en daarna goed af te spoelen.

-Ontkalken koffiezetter: met 2-3 eetlepels baksoda.

-Verstopt afvoerputje: schepje soda, even laten intrekken, naspoelen met kokend water.

-Als je in een gebied woont met niet te hard water, kun je ook je eigen allesreiniger maken van groene zeep, Sunlight- of Marseillezeep: los circa 50 gram op in 2,5 liter kokend water. Even doorkoken en laten afkoelen. Een scheutje in die emmer is genoeg, of gebruik onverdund met een sponsdoekje op heel vieze oppervlakken. Daarna afspoelen met koud water.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.