Gaan ambitie en kinderen samen? Zes vrouwen over het moederschapsdilemma

Beeld Colourbox

Of je er nou als moeder voor kiest om in deeltijd, fulltime of helemaal niet te werken, er zijn altijd wel anderen die er iets van vinden. De polemiek liep in de Volkskrant hoog op. Zes vrouwen geven hun mening.

In deeltijd werken is ‘schadelijk’ 

Nederlandse vrouwen zijn ­wereldkampioen deeltijdwerk. Drie op de vijf vrouwen werken in deeltijd. Columnist Heleen Mees is een van de felste tegenstanders van moeders die in deeltijd gaan werken als ze kinderen krijgen. Mees: ‘Het stoort mij dat het vooral vrouwen zijn die de deeltijdbanen hebben en de zorgtaken op zich nemen en daardoor minder carrière maken. Terwijl ik vind: vrouwen zijn niet voorbestemd om voor de kinderen te zorgen. Ze hebben daar noch een bijzondere geschiktheid, noch een bijzondere verantwoordelijkheid voor ten opzichte van mannen.’ 

Ze gaat zelfs nog een stapje verder: ‘Vrouwen die in deeltijd werken schaden niet alleen hun eigen carrière, maar bederven het ook voor andere vrouwen. Werkgevers die kunnen kiezen tussen een vrouwelijke en mannelijke sollicitant zullen immers de voorkeur geven aan de mannelijke sollicitant, omdat ze verwachten dat de vrouwelijke sollicitant na een dure zwangerschap maar half inzetbaar is. Bovendien groeien meisjes én jongens zo op met de idee dat vrouwen niet geschikt zijn voor leidinggevende functies.’ Haar oplossing: ‘Versimpel je leven door vijf dagen per week te werken. Geef het extra inkomen uit aan dingen waarmee je tijd bespaart; een schoonmaakster, kant-en-klaarmaaltijden en een oppas die de kinderen ook naar muziekles en sportvereniging brengt. Dat scheelt veel overdracht en out-of-office-reply-stress en is overzichtelijker dan het deeltijdgeneuzel waarin Nederland zich momenteel verliest.’

Fulltime werken schaadt de maatschappij

Columnist en wetenschapsjournalist Asha ten Broeke vindt het verkeerd om fulltime werken als het hoogst haalbare te zien. Bovendien is het volens haar slecht voor de maatschappij. ‘Mees gaat er ten onrechte van uit dat alleen betaald werk echt werk is en zorgen voor je eigen huishouden, kinderen of zieke ouders niet. Het kapitalistische systeem waarin we leven kan niet voortbestaan zonder dat mensen dit onbetaalde zorgwerk doen, al was het maar omdat iemand de managers van morgen moet grootbrengen. Als je genoeg verdient met je baan kun je het grotendeels uitbesteden aan de schoonmaakster en oppas. Maar wie zorgt er voor hún kinderen, huishouden en zieke ouders?’ 

In een ideale wereld zorgen mannen en vrouwen samen voor de kinderen. 

Maar kunnen mannen dan niet meer voor de kinderen en het huishouden zorgen, zodat vrouwen meer kunnen werken? Zoals Ten Broeke zegt: ‘Ik ben het met Heleen eens dat vrouwen van nature geen grotere geschiktheid of verantwoordelijkheid hebben om te zorgen dan mannen. In mijn ideale wereld worden zorgtaken ook eerlijk verdeeld tussen mannen en vrouwen. Ik zou zeggen: laat degene die zich er in een relatie het meest toe geroepen voelt en er het meest geschikt voor is dat doen.’

Ibtihal Jadib reageert hierop in haar column in Volkskrant Magazine: ‘Nou, ik was toch echt de enige die borstvoeding kon geven en ik was ook degene die de babyhuiltjes kon ondertitelen met ‘ze heeft honger’ of ‘ze is moe’. En hoe betrokken en ­enthousiast mijn man zijn vaderschap ook vervult, als de kinderen ziek zijn, willen ze ­altijd mama. Maar ja, als feminist mag je ­natuurlijk niet beginnen over biologische ­verschillen, dus laten we inderdaad maar doen alsof baren een productieproces is.’

‘Het probleem van vrouwen is dat wij alles kunnen. We kunnen toegewijd moederen én intelligent werk doen. Maar in plaats van het wonder te aanvaarden, maken we er een probleem van. Als een vrouw ambitie heeft, is zij ­al snel een carrièretijger met wier verwaarloosde gezin we medelijden moeten hebben. Maar kiest een vrouw voor ‘deeltijdmutsen’, dan nemen we haar niet meer serieus. We worden zelfs boos omdat ze de vooruitgang van het land tegenwerkt. Als een vrouw economisch niet zelfstandig is, is zij jammerlijk mislukt. Maar als zij haar eigen boontjes dopt en de man slechts nodig heeft voor de gezelligheid, is zij eng. Dan is er vast iets misgegaan in haar jeugd waardoor ze zich niet meer kwetsbaar durft op te stellen. We leven in een land waar vrouwen alles mogen, maar overal op worden afgerekend.’

Ook in deeltijd kun je ambitie hebben

Schrijfster Harriet Duurvoort heeft het niet zo op dat ‘gevit op ‘deeltijdmutserigheid’. Duurvoort, moeder van een gehandicapte zoon, noemt zichzelf een ‘noodgedwongen deeltijdmuts met ambitie’. ‘Niet iedereen heeft de mogelijkheid om financieel zelfstandig te zijn. Niet als je zware (mantel)zorg verricht of ziek wordt. Of gewoon te weinig verdient. Het ligt niet aan ambitie of een gebrek eraan of vrouwen fulltime werken of niet, maar het leven dat het bepaalt. Richt je je op een topcarrière, dan is het het makkelijkst als je niemand hebt om voor te zorgen en het leven geen andere rimpelingen voor je in petto heeft; dat je ziek wordt bijvoorbeeld.’

Beeld Colourbox

En ook in deeltijd kun je de top bereiken 

Moeten we per se fulltime werken om te bereiken wat we willen bereiken? Belle Derks is fulltime hoogleraar sociale en organisatiepsychologie aan de Universiteit Utrecht, gespecialiseerd in gendergelijkheid en is moeder van twee kinderen. ‘Moederschap en carrière gaan prima samen. Dat in deeltijd het hoogste niet haalbaar is, vind ik kortzichtig. Het klopt dat fulltime of parttime werken een goede graadmeter is van een carrière, maar je zou moeten kijken naar de redenen waarom mensen het doen. In sommige feminiene functies in de zorg wordt gezegd: dat kun je niet fulltime doen, dat is te zwaar. Bij masculiene beroepen zoals in de bouw wordt dit niet gezegd. Het zijn processen die zoals wij dat noemen gegenderd zijn. Dan is het niet zo gek dat vrouwen eerder voor deeltijd kiezen. Het is in de huidige maatschappij een gemakkelijker manier van leven. Niemand stelt vragen: waarom doe je het zo, want de norm voor vrouwen is anders dan die voor mannen.’

‘Ouderschap moet minder met vrouwen worden geassocieerd’, stelt Derks. ‘Het vaderschapsverlof moet eindelijk goed worden geregeld.’ Daar moet geld voor komen, ‘want dit is bijna nergens zo slecht georganiseerd als bij ons’. Ik heb zelf de vraag gekregen: hé, je werkt fulltime, waarom heb je dan kinderen genomen? Mijn man krijgt die vraag niet, terwijl er geen enkel wetenschappelijk bewijs is dat vrouwen beter bij de kinderen kunnen zijn dan mannen. Ik vind het een goede ontwikkeling dat mensen denken: werk is niet alles. Ik vind het wel jammer dat het meestal de vrouw is die dat zegt. Want als kinderen het huis uit zijn, wat blijft er dan over?’

Deeltijdmoeders verzetten zich tegen de ratrace

Hebben deeltijdmoeders het niet gewoon beter begrepen? Eline Sluys schrijft in haar ingezonden brief: ‘Waarom ­maken vrouwen andere keuzes? Omdat zij geconditioneerd zijn door de Nederlandse deeltijdcultuur? Ongetwijfeld speelt dit mee, we zijn allemaal geconditioneerd door onze omgeving. Je kunt het ook omdraaien. Misschien verzetten ‘deeltijdvrouwen’ zich juist ­tegen de conditionering van onze kapitalistische cultuur. Misschien willen zij zich niet conformeren aan de ratrace die mensen opjut zo hard mogelijk te werken om spullen kunnen kopen die ze niet nodig hebben. Misschien verstaan zij onder een goed ­leven wel een leven waarin ruimte is voor meer dan werk, waarin je het samen rooit en voor elkaar zorgt. Ieder naar eigen inzicht, vermogen en draagkracht.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden