Fabrieksvoedsel voor de nieuwsgierige reiziger

Waarom nog reizen als zo veel dingen overal hetzelfde zijn? Nou, omdat er nog genoeg níét gelijkgeschakeld is. Kijk maar eens naar al deze smaken fabrieksvoedsel.

Beeld epa

Wat mensen in een week eten, dat legde Peter Menzel vast in zijn fotoserie Hungry Planet. Over heel de wereld, van Groenland tot Luxemburg, stalden gezinnen alles uit wat in een week op tafel kwam. Een opmerkelijke serie, al was het maar vanwege de overweldigende hoeveelheid pakken en zakken in veel weekmenu's. De westerse mens is al lang geen aardappeleter meer, maar een pakjeseter. Dat is best saai, want alle supermarkten lijken zo op elkaar. Maar de pakjesrevolutie heeft ons wel veel nieuwe en wereldwijd verschillende geur- en smaakstoffen gebracht, kunstig gefabriceerd door de Nestlés en Unilevers. Pringles, Dorito's en Lay's bestaan in honderden smaken, van saté tot zeewier. Dat maakt de supermarkt voor de nieuwsgierige reiziger de ideale plek om de eigenaardigheden en guilty pleasures en vreemde snackvoorkeuren van een land te onderzoeken. Hier zeven pakjes en zakjes en blikjes en potjes en tubes van over de hele wereld.

Laksa

Singapore

In 1958 bedacht de Japanse zakenman Momofuku Ando iets nieuws: instantnoedels. Water erbij, klaar. Er worden miljarden pakjes en bekers van verkocht en zijn er antropologische studies over verschenen. In hun studie The noodle narratives noemen Deborah Gewertz en Frederick Errington instantnoedels net zo belangrijk als de walkman. Noedels zijn niet per se gezond, want vet en zout, maar wel belangrijk als spotgoedkoop, armeluisvoedsel. 'Noedels houden mensen in leven.' Dat is beslist te weinig eer voor deze laksa, kokosnoedelsoep met chili en garnalensmaak, bij de Ramen Rater al jaren in de top 10. 'Spectaculair', zegt de Ramen Rater: alsof het zojuist voor je is gekookt en afgetopt met verse rode pepers bij een kraampje in het Chomp Chomp Hawker Centre in Singapore.

Beeld Lars Deltrap

Vegemite

Australië

Om de band met haar Australische lover Liam Hemsworth te bezegelen, liet Miley Cyrus een paar weken terug een potje Vegemite op haar bovenarm tatoeëren. Ze moet begrepen hebben hoe diep de band tussen Australiërs en hun potje gistpasta is. Iets wat niet veel mensen in de wereld begrijpen. President Obama heeft Vegemite zelfs een keer afgeserveerd met de harde woorden 'It's horrible'. Vegemite hoort zo bij de Aussies dat ze het vaak vergeten te noemen, als je vraagt wat nou typisch Australisch is. Het gaat mee als heimweepotje in vakantiekoffers. Best gek dat zulk diepzwart spul met zo'n moeilijke smaak, superzout en scherp en umami, zo verankerd is geraakt in de Australische cultuur. Zelfs baby's lusten het. En ja, het lijkt op Marmite, maar is het net niet. Proberen? Begin met een flinterdun laagje met boter op toast.

Beeld Lars Deltrap

Spam

Portugese worst

Hawaii

Maar hij hield weer wel van spam, president Obama. Het is maar waarmee je opgroeit. Spam is ongeveer hetzelfde als Smac, ingeblikt varkensvlees met suiker, zout, zetmeel en wie weet wat nog meer. Spam was al groot op Hawaii voor Monty Python er tot bloedens toe mee aan de haal ging in de beroemde spamsketch, 'Spam spam spam egg and spam; spam spam spam spam spam baked beans spam spam spam.' Het werd in en na de Tweede Wereldoorlog als goedkoop, langer houdbaar vlees ingevlogen voor de Amerikaanse soldaten en is altijd een favoriet blikvoer gebleven. Later kwamen al die smaken naar de eilanden, spam bacon, spam chorizo, spam teriyaki en zelfs een exclusief Hawaiiaanse smaak, spam Portugese knoflook-paprikaworst.

Er kwam zelfs een jaarlijks spamfestival: Spam Jam.

Beeld Lars Deltrap

Kaviaar in tube

Noorwegen

Welke reiziger houdt er niet van, in een buitenlandse supermarkt typische nationale smaakjes spotten. De voorliefde voor (glazen) yoghurtjes in Frankrijk, het eindeloze chocoladeschap in een Zwitserse supermarkt, of de epische Duitse collectie bakmixen, Gugelhupf en Maulwurfkuchen, die in niets te vergelijken is met die twee pakken appeltaart bij ons.

Neem dan de Noren. Dat zijn tubemensen. De Noorse supermarkten (de Zweedse trouwens ook) liggen vol met tubes. Alles zit in tubes: schimmelkaas, brie, sandwichspread met baconsmaak. De landslieveling is Mills Kaviar, kabeljauwkaviaar in een tube. Het is zout, zoet en vissig tegelijk en heeft een opgewekte oranjeroze kleur. Noren smokkelen het mee op reis tussen de onderbroeken en schrijven hun naam er mee op een boterham. Nou een enkeling dan.

Beeld Lars Deltrap

Blauwe bessenchips

China

De smaakontwikkelaars van Lay's zijn de alchemisten van de wereld. Honderden smaken hebben ze inmiddels aan die onschuldige aardappelschijfjes meegegeven. Een aardappel kan alles worden wat-ie wil. Voor elk land ontwikkelen ze bij Lay's op maat gesneden smaken, passend bij de consumenten. Tzatziki in Griekenland, rode kaviaar in Rusland, patatje Joppie in Nederland, bosui in Polen, munt in India. China krijgt de prijs voor het meest exotische en wonderlijke chipsland ter wereld. Dat gaat wel even verder dan paprika of bolognese. Chinese Layssmaken: cherrytomaat, komkommer, kiwi, kaas met kreeft, kip met Pepsi Cola en deze interessante, een beetje zoetige variant: blauwe bessenchips.

Beeld Lars Deltrap

Groene thee-kitkat

Japan

Japan is het kitkatland. Het woord kitkat lijkt op het Japanse kitto katsu, dat 'Je gaat zeker winnen' betekent. Kitkats werden vaak als cadeautjes gegeven aan studenten die vlak voor hun toelatingsexamen zaten voor de universiteit zaten en zo is de Japanse voorliefde voor kitkats geboren. En toen kwamen er steeds meer smaken en kleuren. De Japanse markt kent er inmiddels ruim driehonderd. De een nog spannender dan de ander. Daar komt-ie: wasabi, banaan, zoete aardappel, perzik, kersenbloesem, rode bonenpasta, meloen, kastanje, pudding, banaan, café latte, druif, watermeloen, citrusfruit, edamame sojaboontjes, zoete aardappel, kaneelkoekje. En dit is de beroemdste en meest geëxporteerde Japanse smaak: groene thee-kitkat met een theegroen kleurtje.

Beeld Lars Deltrap

Sardientjes in blik

Portugal

nog even weg van de supermarkt. In Lissabon is een oude winkel met een houten toonbank. In de Rua dos Bacalhoeiros, een smalle straat met krullerige balkons en tegeltableaus, maar een paar stappen van de kathedraal. Daar op nummer 34, in de Conserveira de Lisboa wordt al sinds 1930 vis in blik verkocht, een Portugese traditie. De blikjes liggen er tot aan het plafond opgestapeld. Sardientjes, mosselen en inktvis in retroblikjes die zo mooi zijn dat ze meestal als souvenir mee naar huis gaan en nooit van z'n leven worden geopend. Dat is jammer, want de Conserveira heeft echt zoveel vis-in-blikvariaties: makreel in tomatensaus, kabeljauw met knoflooksmaak, mosselen in pittige marinade, octopus met ui, sardientjes met oregano, sardientjes met currysaus of (!) met kruidnagel.

Beeld Lars Deltrap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden