de gids burn-out

Een hart onder de riem of interessante weetjes: de beste boeken over burn-out

Talloze boeken zijn er geschreven over burn-out en daaraan gerelateerde onderwerpen, zoals stress, grenzen aangeven en jezelf (terug)vinden. Journalist en schrijver Maaike Helmer maakte een selectie uit de overvloed, in drie delen: ‘herkenbaar’, ‘handig’ en ‘helend’. 

Beeld Claudie de Cleen

Herkenbaar

Een burn-out is vaak een eenzame aangelegenheid. Dan kan het een hart onder de riem zijn, als je herkenning vindt in boeken van mensen die dezelfde weg al eens hebben afgelegd.

Op de bank - Florien Vaessen

(Ex-)burn-outers beleven ongetwijfeld vele inderdaad-zo-is-het!-momenten tijdens het lezen van Op de bank van voormalig ABN-topvrouw Florien Vaessen. Op meeslepende -maar allerminst dramatische - wijze vertelt ze over het moment dat ze omviel en wat daarna kwam. Onvergetelijk is de scène waarin ze onder de douche staat, maar niet meer warm kan worden. Ook de confrontaties met welwillende maar onwetende collega’s zullen voor veel lezers een (zij het wat wrang) feest van herkenning zijn. Al verhalende over haar eigen burn-out, bekijkt Florien het thema niet alleen op individueel, maar ook op intermenselijk én maatschappelijk niveau, ondersteund door feiten en cijfers. Daardoor leef je niet alleen mee, maar leer je ook nog iets. 

Op de bank. Hoe ik ziek werd van mijn werk. Net als een miljoen andere NederlandersFlorien Vaessen, Uitgeverij Balans, € 19,99.

Burn-out dagboek - Maaike Hartjes

Dit stripdagboek van Maaike Hartjes over haar burn-out is om te huilen zo mooi en treffend (en, niet te vergeten, gelukkig ook grappig). Ook: een boek dat je wellicht regelmatig moet wegleggen omdat de zo onschuldig ogende tekeningen precies schuren daar waar het zeer doet. Zoals het moment dat Hartjes zich, middenin haar heftige burn-out, afvraagt of ze zich misschien tóch niet aanstelt, want ze heeft zojuist ergens om gelachen. Een persoonlijk, klein, lief en tegelijkertijd groots en moedig werk. Door zijn toegankelijke stripvorm uitermate geschikt om aan je omgeving te laten lezen, als die het niet begrijpt of ‘wil weten hoe het nou eigenlijk voelt, zo’n burn-out’. 

Burn-out dagboek . Maaike Hartjes, Nijgh & Van Ditmar, € 25,99.

De herontdekking van het lichaam - Bregje Hofstede

Niet zelden raakt iemand in de periode voor een burn-out het contact met zijn of haar lijf compleet kwijt. En dat terwijl ons lichaam zoveel wijsheid in zich draagt, die wij tegenwoordig het liefst alleen de geest toekennen. Waarom is dat eigenlijk zo pijnlijk ‘normaal’, en wat doen we daaraan? In De herontdekking van het lichaam vertelt schrijfster Bregje Hofstede (op de haar kenmerkende, literaire wijze) over haar eigen burn-out én gaat ze op zoek naar antwoorden op die centrale vraag. Via haar eigen lichaam, maar ook via diverse filosofen. Halverwege komt haar moeder ook nog even tussendoor met een even heerlijke als nuchtere moederwijsheid: ‘Als jij zorgt dat je genoeg pannenkoeken eet, kan je lichaam het verder wel zelf.’ 

De herontdekking van het lichaam, over de burn-out. Bregje Hofstede, Cosseer, € 14,99.

DE VOLKSKRANT-BURN-OUTGIDS

De komende weken onderzoekt de Volkskrant in gesprek met (ervarings)experts waarom zovelen van ons zich opgebrand voelen, hoe we kunnen voorkomen dat we uitgeput raken en of we echt de meest overprikkelde generatie ooit zijn. Kampen we met een overdaad aan stress en stressoren, of zijn we de weg kwijt?

Op volkskrant.nl/burnout verzamelen we de verhalen over burn-out en stress.

Via deze besloten Facebookgroep kunt u uw eigen verhaal delen. 

De kunst van het verdwijnen - Sarah Domogala

Sarah Domogala vertelt in romanvorm over haar burn-out - die ze ontwikkelde toen ze 26 jaar was. Ze is regisseur en dat merk je als lezer, haar manier van schrijven is bijna filmisch. Ze behandelt de scheiding van haar ouders, het opgroeien in een wereld van onbegrensde mogelijkheden, haar tomeloze ambitie als regisseur, de moeite om nee te zeggen en het-niet-weten-wie-je-nu-eigenlijk-diep-vanbinnen-bent. Ze gaat terug naar haar ‘wortels’, om te weten waar het allemaal begon. De link die ze legt naar haar familiegeschiedenis, maakt dat de puzzelstukjes ook voor de lezer in elkaar vallen: ‘Alle zielen die voor mij leefden, leefden in angst voor verlies. Ook ik. Maar nu weet ik: als je alles durft te verliezen, kun je alles vinden.’

De kunst van het verdwijnen. Sarah Domogala, Nieuw Amsterdam, € 20.

Handig

Van boeken die stress en/of burn-out als gegeven behapbaar maken, tot zwaardere wetenschappelijke kost: wat zijn handige boeken als je meer inzicht wil krijgen in (je eigen) burn-out?

Eerste hulp bij stress en burn-out - Elke van Hoof

In deze tijden van burn-out wordt stress vaak in het verdomhoekje geplaatst. Er zijn diverse mensen die daar openlijk tegen ageren, zoals de Nederlandse psychiater/onderzoeker Christiaan Vinkers. De bekende Belgische psycholoog en stress- en burn-out expert Elke van Hoof doet dat ook: zij legt eens en voor altijd uit dat stress niet alleen slecht is en onderbouwt wetenschappelijk waarom het ook simpelweg nodig is voor ons leven en voor ons systeem. Ze geeft daarnaast oefeningen en inzichten die je helpen bij herstel van burn-out. Het idee dat stress niet ten koste van alles vermeden hoeft te worden maar ons ook kan helpen, is een welkome afwisseling op de ‘stress is slecht’ boodschap.  

Eerste hulp bij stress en burn-out. Elke van Hoof, Lannoo, € 15,99.

Van big bang tot burn-out - Witte Hoogendijk en Wilma de Rek

Verfrissend, de invalshoek van Witte Hoogendijk en Wilma de Rek. Wat zij willen weten in dit boek: zijn we wel gebouwd op de huidige tijd (spoiler: niet echt). En: hoe passen we ons aan? Kan dat wel? Het zal hoe dan ook tijd kosten, want wij mensen leven in deze digital age nog steeds met een nogal analoog (log?) systeem. Ergens is het een geruststellende gedachte: het ligt dus niet (alleen) aan ons dat het leven soms te snel lijkt te gaan, we zijn er écht nog niet klaar voor. Het vervolg op Van big bang tot burn-out, Leef als een beest, is een pleidooi voor meer terug naar ons ‘natuurlijk zijn’, waarin ze Darwin’s evolutietheorie omzetten in evolutiethérapie.

Van big bang tot burn-out, het grote verhaal over stress. Witte Hoogendijk en Wilma de Rek, Balans, € 19,99.

Stop burn-out - Luk Dewulf

Stop burn-out biedt niet alleen kennis van het ontstaan van burn-out, maar bevat ook vragen die je jezelf kunt stellen én toepasbare adviezen en praktisch tips, regelmatig voorzien van metaforen. Hoe verlies je energie uit jouw zogeheten ‘batterij’, wat kun je doen om die weer op te laden en niet opnieuw te laten leeglopen? Hoe zit het met jouw ‘hefboomvaardigheden’, en heb je burn-out weleens bekeken vanuit jouw ‘talentbril’? Door dit soort beeldspraak wordt de soms wat pittige kost lichter verteerbaar.   

Stop burn-out. Wat als je batterijen leeglopen: praktische tips en technieken om burn-out te herkennen, te vermijden, te bestrijden. Luk Dewulf, Lannoo, € 24,99.

Helend

Van zelfhulpboek tot licht esoterische kost, soms is het gewoon fijn om boeken te lezen die je wat meer zicht geven op jouw plek in de wereld, de vragen die je daarbij aan jezelf kunt stellen, of mogelijke overtuigingen die je in de weg zitten.

Als jouw leven een cirkel is, waar sta je dan? - Inez van Oord

Inez van Oord, oprichter van Seasons en Happinez, legt in Als jouw leven… uit hoe je tot ‘je kern’ kunt komen. Ze doet dit door haar eigen verhaal te vertellen aan de hand van een ‘levenscirkel’. Ze vertelt (soms best sappig!) over fouten die ze maakte tijdens haar loopbaan en dat geeft je het gevoel dat je niet alleen staat in je #vettefails. Daarna kun je zelf met de cirkel aan de slag: waarom doe ik wat ik doe, en als mijn leven een cirkel is, waar sta ik dan, qua waarden, bezieling, verbinding, essentie? En de hamvraag: waar wíl ik staan? Het verhaal wordt ondersteund door tekeningen, quotes en (ja, natuurlijk) cirkels.

Als jouw leven een cirkel is, waar sta je dan? Inez van Oord, Kosmos Uitgevers, € 15.

De edele kunst van not giving a fuck - Mark Manson

Niet zelden zijn mensen die een burn-out krijgen perfectionistisch van aard en geven ze simpelweg te veel om dingen. Gelukkig is er de edele kunst van not giving a fuck. Selfhelp auteur en - in eigen woorden – ‘Life Enthusiast’ Manson leert de lezer ‘de subtiele kunst van het onderscheid maken tussen wat er wel en wat er niet toe doet’ en hamert daarbij erg op eigen verantwoordelijkheid nemen. Hij legt bijvoorbeeld uit dat het niet gaat ‘om de kaarten die je geschud hebt gekregen’, maar wat je vervolgens met die kaarten dóet. Er zijn het leven trouwens meer dingen waar je geen fuck om zou moeten geven dan je zou verwachten, en meestal zitten die vooral in je eigen hoofd, volgens Manson.

De edele kunst van not giving a fuck. Mark Manson, Lev, € 20,99.

De herontdekking van het ware zelf - Ingeborg Bosch

Dat ervaringen uit je jeugd - negatieve - gevolgen kunnen hebben in het heden, is geen nieuws. Ook bij burn-out zijn jeugdervaringen soms to blame. In De herontdekking van het ware zelf gaat psycholoog Ingeborg Bosch letterlijk terug naar het begin (de door haar ontwikkelde zogeheten Past Reality Integration). Want overtuigingen die je als kind opdeed en die je soms in je volwassen leven nog kunnen dwarszitten, daar heb je wel degelijk invloed op in het nu. Zo kun je verleden en heden ‘integreren’. Het lezen van dit boek kan voelen als een grote, geestelijke schoonmaak.

De herontdekking van het ware zelf, een zoektocht naar emotionele harmonie. Ingeborg Bosch, Atlas Contact, € 20,99.

De kracht van het NU - Eckhart Tolle

Volgens sommigen echt te zweverig, voor anderen, zoals Oprah,  juist hét handboek voor het leven. Eckhart - soms als goedlachse kabouter omschreven - Tolle tapt kundig uit diverse filosofische en esoterische vaatjes en leert je onderwijl over de misvatting van vasthouden aan je ego, waarom je denkt dat je je denken bént en dat je blijven richten op toekomst en verleden je ontneemt in het nu te zijn, terwijl ‘nu’ eigenlijk het enige is dat we hebben. Tolle schreef eveneens opvolger Een nieuwe aarde. Met min of meer dezelfde boodschap, en dezelfde bestsellercijfers.

De kracht van het nu, gids voor een bewust en gelukkig leven. Eckhart Tolle, Ankh-Hermes, € 22,50.

Je moet (bijna) niks - Lianne Keemink

Zelfhulpboeken? Je hoeft ze eigenlijk niet meer door te ploegen als je Je moet (bijna) niks van Self Help Hipster Lianne Keemink hebt gelezen. Met humor en (zelf)relativering vertelt Keemink je de meest waardevolle lessen die zij leerde van zelfhulpboeken en van het leven in het algemeen. Van ‘Hakuna Matata-esque Leven’ tot ‘Haal gewoon eens níet het beste uit jezelf’. Een snoepwinkel aan selfhelp-wijsheden, waarin je kunt gebruiken wat je nodig hebt. Scheelt je toch weer heel veel tijd (en geld) in de zelfhulpsectie van de boekenwinkel. 

Je moet (bijna) niks, en andere levenslessen van de zelfhulpqueen. Lianne Keemink, Niew Amsterdam, € 20.

BIO

Auteur Maaike Helmer is oprichter van (online) uitgeverij STRESSED OUT en het eerste online magazine over stress: stressedout.nl. Onlangs kwam haar boek NIETS uit, over ‘meer innerlijke rust in tijden van alles’. Ze schrijft nu aan het boek Mijn grootste burn-out fouten

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden